Acacia caven
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
| Acacia caven | |
|---|---|
 |
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | dwuliścienne właściwe |
| Rząd | bobowce |
| Rodzina | bobowate |
| Podrodzina | mimozowate |
| Rodzaj | akacja |
| Nazwa systematyczna | |
| Acacia caven (Mol.) Molina Sag. Stor. Nat. Chili, 2nd ed. 163. 299. 1810 |
|
| Synonimy | |
|
Acacia adenopa Hook. & Arn., Acacia cavenia (Molina) Hook. & Arn., Acacia farnesiana var. cavenia (Hook. & Arn.) O.Kuntze, Mimosa caven Molina, Mimosa cavenia Molina, Vachelia farnesiana (Molina) Speg. |
|
| Mapa zasięgu | |
 Zasięg występowania A.caven
|
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Acacia caven ((hiszp.) El espinillo, aroma, espino[2] lub churqui) – gatunek drzewa lub krzewu liściastego z rodziny bobowatych, występujący w Argentynie, Boliwii, Chile, Paragwaju, Urugwaju i południowej Brazylii[3].
Spis treści |
[edytuj] Morfologia
- Pokrój
- Niskie drzewo lub krzew o formie rozłożystej[4]. Osiąga wysokość do 7–10 metrów[5], choć zwykle jest niższa (2–6 m)[3]. Występuje pojedynczo lub w płatach zwanych espinillares. Kora ciemnobrązowa.
- Liście
- Dość trwałe (opadają dopiero podczas zimy), pierzaste (3–10 par listków podzielonych na 11–26 par blaszek w liściu) o długości od 4 do 5 cm z listkami o długości 12–22 mm leżącymi co ok. 0,1 cm[5]. Barwa liści jasnozielona. Przylistki w postaci lekko omszonych, czerwonobrązowych, jaśniejących i szarzejących z wiekiem cierni o długości 30(50) mm[5]. Ogonki liściowe o długości 5–11 mm z pojedynczym, bezszypułkowym gruczołem[5].
- Kwiaty
- Jasnożółte, kuliste, około 1,5 cm średnicy. Bezszypułkowe, zebrane w kwiatostany. Szypułki kwiatostanów omszone o długości 6–11(16) mm[5]. Podsadki cztero- lub pięciodzielne, trwałe[5]. Kielich i korona pięciodzielne[5]. Powabnią są skupiska pręcików. Kwitnienie od czerwca do listopada[5].
- Owoce
- Strąki o barwie czarnej lub ciemnobrązowej. Okrągłe w przekroju, proste, skórzaste[5]. O długości ok. 5 cm.
- Gatunki podobne
- Vachellia farnesiana (gatunki są łączone przez niektórych systematyków[5]), różnica polega głównie na budowie gruczołu na ogonku liściowym[5].
[edytuj] Biologia i ekologia
- Siedlisko
- Miejsca nasłonecznione. Gleby o odczynie od kwaśnego do lekko zasadowego[4]. Występuje w obszarach o klimacie śródziemnomorskim i gorącym, może wytrzymać długie okresy suszy. Jest gatunkiem ekspansywnym na obszarach przekształconych przez człowieka[5].
- Gatunek jest bardzo rozpowszechniony w argentyńskiej prowincji Entre Ríos, gdzie rośnie na terenach zalewowych. Te aluwialne lasy nazywane są espinal[6], przy czym nazwą tą określane są różnego typu kolczaste zbiorowiska w krajach hiszpańskojęzycznych. Suche lasy budowane przez A. caven i Celtis spinosa wchodzące w skład nadrzecznego espinalu nazywane są również espinillares[6]. W suchszych rejonach środkowej Argentyny wraz z innymi gatunkami tworzy kolczaste niskie lasy i zarośla espinales[6]. Spotykany jest również na pampie, a w Andach występuje do wysokości 3200 m n.p.m.[5]. W Chile gatunek ten jest dominantem sawannowej formacji espinal (innej niż espinal znad Parany) i wchodzi w skład innych odmian matorralu, np. zarośli espinares będących zbiorowiskami wtórnymi na terenach odlesionych[6].
- Genetyka
- Liczba chromosomów 2n = 26[5].
- Interakcje
- Kwiaty są wykorzystywane jako pokarm dla pszczół do produkcji miodu. Kora i liście stanowią jeden z przysmaków koszatniczek[7]. Ciernie z rzadka bywają zasiedlane przez mrówki[5].
[edytuj] Systematyka i zmienność
Budowa podsadek jest typowa dla rodzaju Vachellia, w związku z tym część systematyków określa ten gatunek jako Vachellia caven[5]. Ze względu na jego szeroką gamę siedlisk, istnieje wiele podgatunków i odmian.
[edytuj] Zastosowanie
Kwiaty są wykorzystywane do produkcji perfum[2] (stąd jedna z nazw zwyczajowych aromo), taniny zaś z owoców do garbowania skór. Twarde drewno A. caven ma doskonałe właściwości opałowe[3].
Przypisy
- ↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
- ↑ 2,0 2,1 Acacia caven (Mol.) Molina (hiszp.). micol.fcien.edu.uy. [dostęp 2009-10-26].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 APPENDIX 2. Notes on the main characteristics of the six acacia species of special interest. W: J. C. Doran, J. W. Turnbull, D. J. Boland, B. V. Gunn: Handbook on seeds of dry-zone acacias. Canberra: Division of Forest Research, CSIRO.
- ↑ 4,0 4,1 Acacia caven (ang.). www.patagoniaplants.com. [dostęp 2009-10-26].
- ↑ 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 Caven (ang.). ccg.biology.uiowa.edu. [dostęp 2009-10-26].
- ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Zbigniew Podbielkowski: Fitogeografia części świata. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 123–150. ISBN 83-0107583-X.
- ↑ Julio R. Gutiérrez, Francisco Bozinovic. Diet selection in captivity by a generalist herbivorous rodent (Octodon degus) from the Chilean coastal desert. „Journal of Arid Environments”. 39 (4), s. 601-607, sierpień 1998. Academic Press. doi:10.1006/jare.1998.0412 (ang.).
