Acacia caven

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Acacia caven
Acaciacaven29.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad dwuliścienne właściwe
Rząd bobowce
Rodzina bobowate
Podrodzina mimozowe
Rodzaj akacja
Nazwa systematyczna
Acacia caven (Mol.) Molina
Sag. Stor. Nat. Chili, 2nd ed. 163. 299. 1810
Synonimy

Acacia adenopa Hook. & Arn., Acacia cavenia (Molina) Hook. & Arn., Acacia farnesiana var. cavenia (Hook. & Arn.) O.Kuntze, Mimosa caven Molina, Mimosa cavenia Molina, Vachelia farnesiana (Molina) Speg.

Mapa zasięgu
Zasięg występowania A.caven
Zasięg występowania A.caven
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwitnąca A. caven w ogrodzie botanicznym Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley

Acacia caven ((hiszp.) El espinillo, aromo, espino[2] lub churqui) – gatunek drzewa lub krzewu liściastego z rodziny bobowatych, występujący w Argentynie, Boliwii, Chile, Paragwaju, Urugwaju i południowej Brazylii[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój 
Niskie drzewo lub krzew o formie rozłożystej[4]. Osiąga wysokość do 7–10 metrów[5], choć zwykle jest niższa (2–6 m)[3]. Występuje pojedynczo lub w płatach zwanych espinillares. Kora ciemnobrązowa.
Liście
Dość trwałe (opadają dopiero podczas zimy), pierzaste (3–10 par listków podzielonych na 11–26 par blaszek w liściu) o długości od 4 do 5 cm z listkami o długości 12–22 mm leżącymi co ok. 0,1 cm[5]. Barwa liści jasnozielona. Przylistki w postaci lekko omszonych, czerwonobrązowych, jaśniejących i szarzejących z wiekiem cierni o długości 30(50) mm[5]. Ogonki liściowe o długości 5–11 mm z pojedynczym, bezszypułkowym gruczołem[5].
Kwiaty
Jasnożółte, kuliste, około 1,5 cm średnicy. Bezszypułkowe, zebrane w kwiatostany. Szypułki kwiatostanów omszone o długości 6–11(16) mm[5]. Podsadki cztero- lub pięciodzielne, trwałe[5]. Kielich i korona pięciodzielne[5]. Powabnią są skupiska pręcików. Kwitnienie od czerwca do listopada[5].
Owoce
Strąki o barwie czarnej lub ciemnobrązowej. Okrągłe w przekroju, proste, skórzaste[5]. O długości ok. 5 cm.
Gatunki podobne
Vachellia farnesiana (gatunki są łączone przez niektórych systematyków[5]), różnica polega głównie na budowie gruczołu na ogonku liściowym[5].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Siedlisko
Miejsca nasłonecznione. Gleby o odczynie od kwaśnego do lekko zasadowego[4]. Występuje w obszarach o klimacie śródziemnomorskim i gorącym, może wytrzymać długie okresy suszy. Jest gatunkiem ekspansywnym na obszarach przekształconych przez człowieka[5].
Gatunek jest bardzo rozpowszechniony w argentyńskiej prowincji Entre Ríos, gdzie rośnie na terenach zalewowych. Te aluwialne lasy nazywane są espinal[6], przy czym nazwą tą określane są różnego typu kolczaste zbiorowiska w krajach hiszpańskojęzycznych. Suche lasy budowane przez A. caven i Celtis spinosa wchodzące w skład nadrzecznego espinalu nazywane są również espinillares[6]. W suchszych rejonach środkowej Argentyny wraz z innymi gatunkami tworzy kolczaste niskie lasy i zarośla espinales[6]. Spotykany jest również na pampie, a w Andach występuje do wysokości 3200 m n.p.m.[5]. W Chile gatunek ten jest dominantem sawannowej formacji espinal (innej niż espinal znad Parany) i wchodzi w skład innych odmian matorralu, np. zarośli espinares będących zbiorowiskami wtórnymi na terenach odlesionych[6].
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 26[5].
Interakcje
Kwiaty są wykorzystywane jako pokarm dla pszczół do produkcji miodu. Kora i liście stanowią jeden z przysmaków koszatniczek[7]. Ciernie z rzadka bywają zasiedlane przez mrówki[5].

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Budowa podsadek jest typowa dla rodzaju Vachellia, w związku z tym część systematyków określa ten gatunek jako Vachellia caven[5]. Ze względu na jego szeroką gamę siedlisk, istnieje wiele podgatunków i odmian.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Kwiaty są wykorzystywane do produkcji perfum[2] (stąd jedna z nazw zwyczajowych aromo), taniny zaś z owoców do garbowania skór. Twarde drewno A. caven ma doskonałe właściwości opałowe[3].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website/Fabaceae (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-23].
  2. 2,0 2,1 Acacia caven (Mol.) Molina (hiszp.). micol.fcien.edu.uy. [dostęp 2009-10-26].
  3. 3,0 3,1 3,2 APPENDIX 2. Notes on the main characteristics of the six acacia species of special interest. W: J. C. Doran, J. W. Turnbull, D. J. Boland, B. V. Gunn: Handbook on seeds of dry-zone acacias. Canberra: Division of Forest Research, CSIRO.
  4. 4,0 4,1 Acacia caven (ang.). www.patagoniaplants.com. [dostęp 2009-10-26].
  5. 5,00 5,01 5,02 5,03 5,04 5,05 5,06 5,07 5,08 5,09 5,10 5,11 5,12 5,13 5,14 5,15 Caven (ang.). ccg.biology.uiowa.edu. [dostęp 2009-10-26].
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Zbigniew Podbielkowski: Fitogeografia części świata. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1995, s. 123–150. ISBN 83-0107583-X.
  7. Julio R. Gutiérrez, Francisco Bozinovic. Diet selection in captivity by a generalist herbivorous rodent (Octodon degus) from the Chilean coastal desert. „Journal of Arid Environments”. 39 (4), s. 601-607, sierpień 1998. Academic Press. doi:10.1006/jare.1998.0412 (ang.).