Akademia Francuska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Académie française)
Skocz do: nawigacja, szukaj
Akademia Francuska

Akademia Francuska (fr.: Académie française) – towarzystwo naukowe, założone w 1635 w Paryżu. Pierwsza tego typu instytucja w nowożytnej Europie, później przekształcona w instytucję państwową.

Najstarsza z pięciu akademii zgrupowanych w Instytucie Francuskim (Institut de France)

Akademia Francuska została powołana za panowania króla Ludwika XIII przez kardynała Richelieu. Członków Akademii jest zawsze 40, kadencje są dożywotnie. Po śmierci jednego z akademików zostaje zwolniony „fotel”, a wtedy nowego członka wybierają pozostali. Do tej pory najmniej członków zajmowało fotel 26 i 35 (po trzynastu), najczęściej zaś zmieniali się zasiadający na fotelu nr 4 (dwudziestu czterech).

Pierwszą kobietą w gronie Akademików mogła zostać Polka Maria Skłodowska-Curie, jednak podczas głosowania decydującego o jej wyborze otrzymała o dwa głosy za mało.

Zadania Akademii Francuskiej[edytuj | edytuj kod]

Akademia Francuska odgrywa podwójną rolę:

Czuwanie nad językiem francuskim[edytuj | edytuj kod]

Jest to pierwotna misja, powierzona jej statutowo w chwili powołania Akademii. W przeszłości w celu wypełnienia tej misji Akademia pracowała nad zachowaniem niezmienionego kształtu języka, tak aby stał się on wspólnym dziedzictwem Francuzów i wszystkich tych, którzy używają języka francuskiego.

Obecnie Akademia działa w celu utrzymania wysokiego poziomu języka używanego powszechnie, podejmuje się także śledzenia jego koniecznej ewolucji. Ustala normy języka. Opracowuje Dictionnaire de l'Académie française (Słownik Akademii Francuskiej), w którym podaje normy językowe, a także zalecenia poprawnościowe. Członkowie Akademii biorą udział w licznych komisjach pracujących nad terminologią specjalistyczną.

Mecenat[edytuj | edytuj kod]

Druga misja – mecenat – nieprzewidziana początkowo, stała się możliwa dzięki dotacjom i zapisom testamentowym na rzecz Akademii. Akademia przyznaje każdego roku około 60 nagród literackich.

Szczególną rangę ma grand prix de la Francophonie (wielka nagroda w dziedzinie języka francuskiego), przyznawana corocznie od 1986. Jest ona wyrazem stałej dbałości Akademii o to, by język francuski odgrywał rolę kulturotwórczą w skali świata.

Akademia przyznaje subwencje stowarzyszeniom literackim i naukowym, organizacjom charytatywnym oraz środki celowe: na pomoc rodzinom wielodzietnym, wdowom, osobom pokrzywdzonym, lub takim które wyróżniły się poświęceniem jakiejś sprawie lub osobie. Istnieją także stypendia Akademii (noszą nazwy: Zellidja, Neveux, Corblin, Damade).

Historia Akademii[edytuj | edytuj kod]

Académie française, czyli Akademię Francuską, założył w 1635 kardynał Richelieu. Statut i regulamin zaproponowane przez kardynała (wraz z licencją podpisaną przez króla Ludwika XIII i zarejestrowaną przez sąd, zwany parlamentem, w 1637) przyznawały charakter oficjalny stowarzyszeniu literatów, którzy już wcześniej spotykali się w sposób nieformalny.

Pierwotna misja stanowiła, że celem Akademii jest ustalenie trwałych zasad języka francuskiego oraz uczynienie go czystym i zrozumiałym dla wszystkich. W tym duchu miała działać ta nowa instytucja, a zacząć od stworzenia słownika.

Pierwsze wydanie słownika ukazało się w 1694, następne w latach: 1718, 1740, 1762, 1798, 1835, 1878, 1932-1935, 1992. Dziewiąte wydanie jest w trakcie publikowania.

Początkowo Akademia odbywała posiedzenia u poszczególnych jej członków, później u kanclerza Séguiera, od 1672 w Luwrze i w końcu w budynku zbudowanym naprzeciw Luwru – Collège des Quatre-Nations (Kolegium Czterech Narodów) – do którego w 1805 wprowadził się Instytut Francuski.

W ciągu trzech i pół wieku swego istnienia Akademia umiała utrzymać swoje instytucje, które funkcjonowały regularnie, z wyjątkiem lat 1793-1803.

Tradycja otaczania Akademii szczególną troską przez najwyższe władze Francji została zapoczątkowana już przez jej fundatorów i trwa do dnia dzisiejszego.

„Nieśmiertelni”[edytuj | edytuj kod]

Od początku swego istnienia członkami Akademii Francuskiej zostało ponad 700 osób, jednocześnie funkcję pełni 40 członków. Akademicy są jedynymi osobami władnymi wybrać nowego członka Akademii, po zwolnieniu jednego z miejsc wskutek śmierci któregoś z nich.

W Akademii zasiadają poeci, powieściopisarze, ludzie teatru, filozofowie, lekarze, naukowcy, etnolodzy, krytycy sztuki, wojskowi, przedstawiciele Kościoła – tacy, którzy przysłużyli się szczególnie propagowaniu pięknej francuszczyzny.

Tytuł "Nieśmiertelnych" zawdzięczają akademicy nadanej przez kardynała Richelieu dewizie figurującej na ich pieczęci: „Dla nieśmiertelności” (À l’immortalité).

Członkowie Akademii Francuskiej często są proszeni o wydanie światłej oceny prawidłowego użycia słów, tym samym o sprecyzowanie ich zakresu pojęciowego i niesionych przez nie wartości. Autorytet w dziedzinie semantyki przekłada się na autorytet moralny, ma wpływ na kulturę, obyczajowość i tradycje.

Słynny „zielony strój” akademików używany w czasie uroczystych posiedzeń został stworzony w czasach Konsulatu. Wybór do Akademii jest często uważany za najwyższą godność jaką można uzyskać w społeczeństwie francuskim.

W dziejach Akademii zdarzały się rzadkie przypadki wykluczeń z jej grona z powodu uchybienia honorowi. Szczególnie drastyczne przypadki miały miejsce po II wojnie światowej z powodu kolaboracji z wrogiem: Charles Maurras, Abel Bonnard, Abel Hermand i najsłynniejszej, dotyczącej marszałka Philippe'a Pétaina.

Obecni członkowie Akademii Francuskiej[edytuj | edytuj kod]

  1. Claude Dagens, wybrany w roku 2008
  2. Dany Laferrière, wybrany w roku 2013
  3. Jean-Denis Bredin, wybrany w roku 1989
  4. Jean-Luc Marion, wybrany w roku 2008
  5. Assia Djebar, wybrana w roku 2005
  6. Marc Fumaroli, wybrany w roku 1995
  7. Jules Hoffmann, wybrany w roku 2012
  8. Michel Déon, wybrany w roku 1978
  9. Alain Decaux, wybrany w roku 1979
  10. Florence Delay, wybrana w roku 2000
  11. Gabriel de Broglie, wybrany w roku 2001
  12. Jean d'Ormesson, wybrany w roku 1973
  13. Simone Veil, wybrana w roku 2008
  14. Hélène Carrère d'Encausse, wybrana w roku 1990
  15. Frédéric Vitoux, wybrany w roku 2001
  16. Valéry Giscard d’Estaing, wybrany w roku 2003
  17. Érik Orsenna, wybrany w roku 1998
  18. Michel Serres, wybrany w roku 1990
  19. Jean-Loup Dabadie, wybrany w roku 2008
  20. Angelo Rinaldi, wybrany w roku 2001
  21. Alain Finkielkraut, wybrany w roku 2014
  22. René de Obaldia, wybrany w roku 1999
  23. Pierre Rosenberg, wybrany w roku 1995
  24. Max Gallo, wybrany w roku 2007
  25. Dominique Fernandez, wybrany w roku 2007
  26. Jean-Marie Rouart, wybrany w roku 1997
  27. Pierre Nora, wybrany w roku 2001
  28. Jean-Christophe Rufin, wybrany w roku 2008
  29. Amin Maalouf, wybrany w roku 2011
  30. Danièle Sallenave, wybrana w roku 2011
  31. Michael Edwards, wybrany w roku 2013
  32. François Weyergans, wybrany w roku 2009
  33. Dominique Bona, wybrana w roku 2013
  34. François Cheng, wybrany w roku 2002
  35. Yves Pouliquen, wybrany w roku 2001
  36. Philippe Beaussant, wybrany w roku 2007
  37. René Girard, wybrany w roku 2005
  38. Marc Lambron, wybrany w roku 2014
  39. Jean Clair, wybrany w roku 2008
  40. Xavier Darcos, wybrany w roku 2013

„41. fotel”[edytuj | edytuj kod]

Warto zwrócić uwagę, że wielu pisarzy, często sławnych, z różnych przyczyn nigdy nie przekroczyło szacownych wrót Akademii. Działo się tak bądź dlatego, że nigdy nie kandydowali, bądź ich kandydatury były odrzucone, lub też zmarli przedwcześnie. Termin „41. fotel” został stworzony w 1885 przez pisarza Arsène'a Houssaye'a dla wskazania takich właśnie autorów.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons