Acetylenek miedzi(I)
| Acetylenek miedzi(I) | |||||||||||||
 |
|||||||||||||
| Nazewnictwo | |||||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||
| Wzór sumaryczny | Cu2C2 | ||||||||||||
| Inne wzory | Cu–C≡C–Cu | ||||||||||||
| Masa molowa | 151,11 g/mol | ||||||||||||
| Wygląd | czerwony bezpostaciowy proszek[2][1] | ||||||||||||
|
|||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||
| Numer CAS | 1117-94-8 | ||||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||
| Inne kationy | CuC2, Ag2C2 | ||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
|||||||||||||
Acetylenek miedzi(I), Cu2C2 — miedzioorganiczny związek chemiczny z grupy acetylenków. Rdzawo- lub brunatnoczerwony proszek, nierozpuszczalny w wodzie i większości rozpuszczalników organicznych. W stanie suchym jest bardzo podatny na wstrząsy i może wybuchać przy uderzeniu. Wybucha także przy ogrzewaniu powyżej 100 °C, jednak jest jedną z niewielu substancji, która po wybuchu nie uwalnia żadnych gazowych produktów. W oparach chloru, bromu i jodu może ulegać spontanicznemu zapłonowi. W reakcjach z azotanem srebra może tworzyć wybuchowe mieszaniny zawierające acetylenek srebra[1]:
- Cu2C2 + 2AgNO3 → Ag2C2 + CuNO3
Obecność acetylenu w wysokostopowych rurach miedzianych prowadzi do powstawania acetylenku miedzi(I), co może skutkować gwałtownymi wybuchami w ich wnętrzu[3].
Acetylenek miedzi(I) utlenia się w powietrzu tworząc acetylenek miedzi(II)[1]:
- 2Cu2C2 + O2 → 2CuC2 + CuO
W reakcjach z rozcieńczonymi kwasami mineralnymi powstaje acetylen oraz odpowiednia sól miedzi(I)[1], np.
- Cu2C2 + H2SO4 → Cu2SO4 + C2H2
[edytuj] Otrzymywanie
Acetylenek miedzi(I) otrzymywany jest poprzez działanie gazowego acetylenu na amoniakalny roztwór soli miedzi(I)[1], np.
- C2H2 + 2Cu(NH3)2OH → Cu2C2 + 4NH3 + 2H2O
ale także poprzez reakcję acetylenu z roztworem rozpuszczalnej soli miedzi(I)[1].
[edytuj] Zastosowanie
Acetylenek miedzi(I) stosowany jest w testach na obecność grupy CH, jako katalizator w syntezie akrylonitrylu i 2-propyn-1-olu oraz do otrzymywania czystej miedzi i oczyszczania acetylenu.
Jest także produktem pośrednim w wielu reakcjach, m.in. sprzęganiu Sonogashiry i sprzęganiu Cadiota-Chodkiewicza.
[edytuj] Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 Pradyot Patnaik: Handbook of Inorganic Chemicals. McGraw-Hill, 2003. ISBN 0-07-049-439-8.
- ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 4-61. ISBN 9781420090840.
- ↑ MSHA's Accident Prevention Program Miner's Tip – Hazards of Acetylene Gas (ang.). Mine Safety and Health Administration. [dostęp 2010-10-10].
