Achajowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Achajowie (gr. Ἀχαιοί Achaioí) – ogólne określenie Greków walczących pod Troją używane przez Homera (rzadziej stosował też nazwy: Argiwi/Argiwowie i Danajowie) w jego eposach Iliada i Odyseja[1][2] . Według tradycyjnych poglądów historyków było to plemię greckie, które jako pierwsze przybyło na obszary kontynentalnej Grecji około 2000 lat p.n.e., podbijając Tesalię i miejscowych Pelazgów, jednak teza ta została odrzucona wraz z teorią o trzech inwazjach ludów greckich (achajskiej, jońskiej, doryckiej)[3]. Obecnie uważa się, że formowanie się "Greków", ich kultury, religii, języka miało miejsce już na terenie Grecji, gdzie u kresu III tysiąclecia p.n.e. lub w ciągu II tysiąclecia p.n.e. stopniowo, w wyniku wielu migracji przybywały ludy mówiące językami indoeuropejskimi i mieszały się z miejscową ludnością[3]. Achajowie identyfikowani są z przedstawicielami cywilizacji mykeńskiej, której najważniejszym ośrodkiem były Mykeny, leżące w Argolidzie na Peloponezie[4]. Ok. 1450 r. p.n.e. Achajowie podbili Kretę, którą niepodzielnie władali z pałacu w Knossos[5][6].

Władca państwa achajskiego (mykeńskiego) nosił miano anaks/wanaks (w piśmie linearnym B wa-na-ka). Pomagał mu w rządzeniu lawagetas, lin. B ra-wa-qe-ta – prawdopodobnie dowódca wojskowy. Achajowie podejmowali dalekie wyprawy wojenne, z których największa, przeciwko Troi, doczekała się epickiego opisu w postaci Iliady Homera. Zakładali też kolonie na Cyprze, w Pamfilii i Rodos. Najprawdopodobniej o Achajach wspominają hetyckie tabliczki odnalezione w Bogazköy, które opisują silne królestwo Akhkhijawa utrzymujące stosunki z władcami HetytówMursilisem II i Tudhaliją IV. W XI w. p.n.e. cywilizacja mykeńska upadła, na Peloponezie pojawiły się ludy mówiące doryckim dialektem języka greckiego. Dialekt achajski zachował się w północnej części Peloponezu, zwanej Achają.

Eponimicznym ojcem plemion achajskich był mityczny Achajos, syn Zeusa i Pytii, w innej wersji syn królewny ateńskiej Kreuzy i Ksutosa. Od innych plemion greckich odróżniali się tym, że nosili brody oraz strojem złożonym z przepaski i chitonu z krótkimi rękawami. Mieszkali w prostokątnych domach zawierających wspólne pomieszczenie z paleniskiem pośrodku, tzw. megaron.

Według Homera największymi księstwami achajskimi były Mykeny w których władali Pelopidzi, oraz Argos, Tiryns, Pylos, Lacedemon (Sparta), Kreta i Arkadia. W Iliadzie te niewielkie państwa wystawiły w wyprawie na Troję od 60 do 100 okrętów.

W czasach późniejszych (od okresu archaicznego) Achajami nazywano mieszkańców krainy Achaja, położonej na północy Peloponezu. W III wieku p.n.e. powstało państwo związkowe o nazwie Związek Achajski, skupiające część poleis z Peloponezu. Zostało pokonane w 146 roku p.n.e. przez republikę rzymską.

Przypisy

  1. Homer: Iliada. Przekład: Kazimiera Jeżewska, Wstęp i przypisy: Jerzy Łanowski. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2005, s. 486-487, seria: Biblioteka antyczna. ISBN 83-7337-970-3.
  2. Adam Ziółkowski: Historia powszechna. Starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 377. ISBN 978-83-01-15810-1.
  3. 3,0 3,1 Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka: Historia starożytnych Greków. T. 1. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, 1988, s. 39.
  4. Adam Ziółkowski: Historia powszechna. Starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 264. ISBN 978-83-01-15810-1.
  5. Adam Ziółkowski: Historia powszechna. Starożytność. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 265. ISBN 978-83-01-15810-1.
  6. Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka: Historia starożytnych Greków. T. 1. Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN, 1988, s. 49-51.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Guy Rachet, Słownik cywilizacji greckiej, Wydawnictwo "Książnica", 2004 ISBN 83-7132-919-9