Adżaria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
Acz'aris Awt'onomiuri Resp'ublik'a

Adżarska Republika Autonomiczna
Flaga Adżarii
Herb Adżarii
Flaga Adżarii Herb Adżarii
Położenie Adżarii
Państwo  Gruzja
Język urzędowy gruziński
Stolica Batumi
Typ państwa republika autonomiczna
Szef rządu Przewodniczący rządu Arczil Chabadze
Powierzchnia
 • całkowita

2 912,3 km²
Liczba ludności (2013)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

394 200[1]
129,1 osób/km²
Jednostka monetarna Lari (GEL)
utworzenie 1991
Religia dominująca prawosławie
Strefa czasowa UTC +4
Mapa Adżarii
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Adżaria, Adżarska Republika Autonomiczna – republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Obszar kraju stanowi głównie powierzchnia górzysta. Obejmuje ona przedgórza pn.-zach. części Małego Kaukazu, na północnym zachodzie Góry Mescheckie (tu znajduje się najwyższy szczyt Adżarii Chewa 2812 m n.p.m.), na pd. Góry Szawszeckie. Wzdłuż wybrzeża ciągnie się wąska nizina (stanowiąca przedłużenie Niziny Kolchidzkiej). Linia brzegowa słabo rozwinięta, szerokie plaże kamieniste. Klimat podzwrotnikowy morski. Na wybrzeżu średnia temperatura w styczniu wynosi 6 °C, a w lipcu 22 °C. W górach w styczniu -2 °C a w lipcu 16 °C. Średnia roczna suma opadów od 500 - 1800 mm w górach i 2500 - 2800 mm na wybrzeżu (do 4000 mm na zboczach Gór Mescheckich). Główna rzeka w Adżarii to Czoroch i jest głównie wykorzystywana do celów energetycznych. Ponad 50% regionu zajmują lasy, do 600 m lasy liściaste zrzucające liście na zimę, z wiecznie zielonym podszytem. Wyżej położone są lasy bukowe i mieszane oraz łąki subalpejskie. Wybrzeże jest całkowicie wykorzystane jako uprawy, rosną tu eukaliptus i bambus. W Adżarii istnieje Rezerwat Kintryjski. W Batumi znajduje się słynny Batumski Ogród Botaniczny.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W VI-IV w. p.n.e. Adżaria stanowiła część królestwa Kolchidy, później Iberii; w IV wieku gruzińskiego królestwa Lazyki; w VI wieku kraj był terenem walk między Persją a Bizancjum. W VII wieku została podbita przez Arabów; w IX wieku przez księstwo Tao-Klardżeti, a w X wieku stała się częścią zjednoczonej Gruzji. W tym samym wieku Adżaria przeżyła najazdy Turków seldżuckich, a w XIII wieku Mongołów. W XIV-XVI wieku część księstwa Gruzji. W XVII wieku podbita przez Turków osmańskich, którzy w kraju wprowadzili islam. Wybuchły liczne powstania z związku z tą sytuacją. W 1878 r. Adżaria została przyłączona do Rosji jako obwód batumski. Od kwietnia do grudnia 1918 r. okupowana przez Turcję, następnie do lipca 1920 r. stacjonowały tam wojska brytyjskie. W lipcu 1920 Brytyjczycy przekazali Adżarię Gruzji. W marcu 1921 r. Gruzja została zajęta przez bolszewików, a w Adżarii została utworzona Adżarska ASRR od lipca 1921 r. w składzie Gruzińskiej SRR.

Od kwietnia 1991 r. Adżaria formalnie stanowiła republikę autonomiczną w niepodległej Gruzji. De facto władzę autorytarną w republice sprawował Asłan Abaszydze. Pomimo iż Adżaria (w przeciwieństwie do Abchazji i Osetii Południowej) nie oddzieliła się od Gruzji, to pod rządami Abaszydze pozostawała poza kontrolą Tbilisi, co działo się za cichym przyzwoleniem prezydenta Gruzji Eduarda Szewardnadze.

Dopiero po rewolucji róż gruziński rząd postanowił uregulować sprawę Adżarii. Na początku 2004 pod groźbą interwencji zbrojnej Gruzja zmusiła Abaszydze do rezygnacji i przywróciła pełną kontrolę nad republiką.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Adżarska Republika Autonomiczna podzielona jest na 6 jednostek administracyjnych

Nazwa Powierzchnia (km²) Populacja
(17.01.2002) Dane statystyczne
(1.01.2013)
Miasto Batumi 121,806 160,000
Dystrykt Keda 452 20,024 20,500
Dystrykt Kobuleti 720 88,063 92,900
Dystrykt Khelvachauri 410 90,843 62,100
Dystrykt Szuachewi 588 21,850 22,800
Dystrykt Chulo 710 33,430 35,900

Przewodniczący rządu Adżarii[edytuj | edytuj kod]

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Adżarię zamieszkują głównie Gruzini (80,1% w 1979 r., w tym większość stanowią Adżarowie), Rosjanie (9,8%) i Ormianie (4,5%). Adżarowie to grupa etniczna, która w czasie okupacji tureckiej przyjęła islam (sunnicki), czym różnią się od Gruzinów-chrześcijan. Zachowali oni jednak gruziński język, kulturę i obyczaje. Średnia gęstość zaludnienia wynosi 131 osób/km². Najbardziej zaludniona jest nizina nadbrzeżna. W miastach mieszka 46% społeczeństwa. Jest ich 2 i 7 osiedli typu miejskiego. Największe miasto to stolica Batumi (137 000 w 1989 r.). W tym mieście znajduje się uniwersytet, politechnika, wyższa szkoła pedagogiczna oraz akademia morska.

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Adżaria jest ważnym punktem uprawy herbaty i roślin cytrusowych. Poza tym uprawia się tu tytoń, zboża, warzywa, rośliny lekarskie i winorośl. Hodowla bydła, drobiu i jedwabników oraz pszczelarstwo. Wydobywanie ropy naftowej (Batumi), przemysł spożywczy (głównie herbaciany i tytoniowy), maszynowy, elektromechaniczny, stoczniowy, chemiczny, lniarski, materiałów budowniczych i drzewny. Główny port lotniczy i morski Batumi. Nad morzem liczne uzdrowiska i ośrodki wypoczynkowe.

Przypisy

  1. National Statistics Office of Georgia: Population by municipalities for the beginning of the year (ang.). www.geostat.ge, 2013-04-29. [dostęp 2014-02-05].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]