Adam Borys

Adam Borys Pług, Adam Gałecki
Podpułkownik
Data i miejsce urodzenia	10 grudnia 1909 Niechanowo
Data i miejsce śmierci	27 sierpnia 1986 Witkowo
Przebieg służby
Główne wojny i bitwy	kampania wrześniowa, powstanie warszawskie
Odznaczenia

Symboliczny grób Adama Borysa na Cmentarzu Powązkowskim Wojskowym

Adam Borys ps. "Pług", "Adam Gałecki" (ur. 10 grudnia 1909 w Niechanowie, zm. 27 sierpnia 1986 w Witkowie) – podpułkownik, organizator i pierwszy dowódca batalionu Parasol, skoczek cichociemny, inżynier rolnik.

Wczesne lata

Syn Walentego oraz Heleny z domu Bartz. Uczeń Państwowego Gimnazjum im. Bolesława Chrobrego w Gnieźnie oraz harcerz 3. Gnieźnieńskiej Drużyny Harcerzy im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego. W latach 1928-1929 uczeń Szkoły Podchorążych Rezerwy Artylerii we Włodzimierzu Wołyńskim. Od 1929 r. student Wydziału Rolniczo-Leśnego Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie należał do Korporacji Chrobria. Stypendysta Fundacji Kościuszkowskiej - przez rok przebywał w Stanach Zjednoczonych na praktykach. W latach 1936-1939 inspektor w Polskim Związku Eksporterów Bekonu i Artykułów Zwierzęcych w Warszawie i Gdyni.

II wojna światowa

1939-1942

W 1939 jako oficer rezerwy artylerii Wojska Polskiego wziął udział w kampanii wrześniowej. Został przydzielony do Ośrodka Zapasowego Artylerii w Kielcach. Sprawował tam funkcję dowódcy baterii w 55. pułku artylerii lekkiej. Internowany na Węgrzech, przebywał w obozie dla oficerów w Győr nad Dunajem – zbiegł i przedostał się do Francji, do polskiego obozu wojskowego Coëtquidan. Tam znalazł się w szeregach 3. Dywizji Piechoty. Brał udział w kampanii francuskiej 1940 roku, a po jej klęsce ewakuował się do Wielkiej Brytanii, gdzie został przydzielony do 1. Brygady Strzelców.
W 1941 r., na wieść o tworzeniu lotniczych przerzutów polskich oficerów do okupowanej Polski, zdecydował się na powrót do kraju. Po ukończeniu specjalnego kursu dywersyjnego, w nocy z 1 na 2 października 1942 r., został jako cichociemny przerzucony do bazy pod Garwolinem i automatycznie awansował do stopnia kapitana. Trafił do Kedywu AK jako zastępca dowódcy majora Jana Kiwerskiego.

Agat-Pegaz-Parasol

W połowie 1943 r. kierownictwo Kedywu poleciło Borysowi utworzenie specjalnego oddziału do walki z gestapo. Kompania wydzielona o nazwie Agat, przekształcona następnie w Pegaz, a ostatecznie w batalion Parasol, przeznaczona do organizowania zamachów na oficerów SS i gestapo, powstała na przełomie lipca i sierpnia 1943 r. Kompania, dowodzona przez "Pługa", dokonała wielu akcji likwidacyjnych niemieckich dygnitarzy. Zawsze pomagał w przygotowaniach, a w akcjach brał udział wyłącznie jako obserwator.
Wybrane akcje:

• akcja Bürkl
• akcja Kretschmann
• akcja Weffels
• akcja Kutschera
• akcja Koppe

Powstanie warszawskie

W powstaniu warszawskim dowodził batalionem "Parasol" na Woli. 8 sierpnia w czasie walk został ciężko ranny - kula roztrzaskała mu kość przedramienia - i wyłączony z walki.
W październiku 1944 r. dostał się do niewoli, trafił do Stalgu IV B w Zeithain.

Lata powojenne

W 1945 roku powrócił do kraju. Niedługo po powrocie został aresztowany przez funkcjonariuszy UB i osadzony w więzieniu mokotowskim. Po dwóch miesiącach został zwolniony na mocy amnestii. Rozpoczął pracę w Bydgoszczy, w Państwowym Instytucie Naukowym Gospodarstwa Wiejskiego, a następnie w Poznaniu, w Centralnym Zarządzie Przemysłu Mięsnego. W latach 1958-1968 był dyrektorem Instytutu Przemysłu Mięsnego. W połowie lat 60. doktoryzował się na Wydziale Przemysłu Rolno-Spożywczego SGGW.
Zmarł 27 sierpnia 1986 r. w Witkowie. Pochowany na tamtejszym cmentarzu. Symboliczny grób znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Odznaczenia

• Krzyż Walecznych
• Virtuti Militari

Upamiętnienie

Adam Borys jest patronem gimnazjum w Witkowie.

Bibliografia

• Zygmunt Głuszek: Szare Szeregi. Słownik biograficzny. Tom I. Warszawa: Oficyna Wydawniczy RYTM, 2006, s. 43-47. ISBN 978-83-7399-213-9. 
• Zbigniew Damski: Najmłodsi od "Parasola". Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2005, s. 66, 178, 179. ISBN 83-7399-107-7. 

Linki zewnętrzne

• Adam Borys - Cichociemni z Witkowa - strona Witkowskiej Sali Historii
• Muzeum Powstania Warszawskiego. Powstańcze biogramy - Adam Borys