Adam Cisowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Adam Cisowski – główny bohater powieści dla młodzieży Kornela Makuszyńskiego "Szatan z siódmej klasy".

W czasie trwania akcji powieści miał siedemnaście lat[1] i był uczniem klasy siódmej[2] warszawskiego gimnazjum dawnego typu[3] (sprzed reformy Jędrzejewicza). Akcja powieści rozgrywa się w roku 1937, Adam należał więc do pokolenia roku 1920, "pokolenia Kolumbów"[4][5].

Ojciec Adama był lekarzem, matka zajmowała się domem[6]. Adam miał czworo znacznie młodszego rodzeństwa[6], dwie siostry i dwóch braci[7].

Autor opisał swego bohatera jako chłopca z wyglądu "nieforemnego" i "nieco pękatego", lecz sprężystego i silnego, o śmiałym i przenikliwym spojrzeniu[8]. Określił go jako "najbystrzejszego chłopca w całej szkole", spostrzegawczego, umiejącego spokojnie i cierpliwie obserwować, myślącego zawsze rozważnie, o żywej i lotnej wyobraźni, spokojnego, pogodnego, koleżeńskiego, wesołego, uczynnego, współczującego, przodującego w nauce, pojętnego, o znakomitej pamięci[9]. Wyposażył go więc w "znakomite cechy charakteru i umysłu"[10], dał mu "wszystko co najlepsze"[11]. Adam miał być postacią wzorcową, nosicielem propagowanych przez autora idei dobroci, miłości i uśmiechu[12]. Określany był jako "wcielony ideał wyobraźni chłopięcej z okresu uwielbiania sprytu i dzielności", "bohater nie tylko sprytny (...), ale także szlachetny"[13].

W trakcie akcji powieści Adam występuje w roli młodego detektywa, rozwiązując kilka "spraw" (skradzionego wiecznego pióra, zaginionych stu złotych, i największą - ukrytego skarbu). Rozwiązując tę ostatnią zagadkę, staje się tzw. "bohaterem-poszukiwaczem"[12] (według terminologii Władimira Proppa[14]). Opuszcza rodzinny dom, by pomóc osobom w potrzebie, pokonuje przy tym przeciwności, przechodzi szereg prób-przygód, korzystając z własnych umiejętności i pomocy przyjaznych osób, i ostatecznie, wyjaśniając tajemnicę, odnosi zwycięstwo.

Przypisy

  1. Kornel Makuszyński, Szatan z siódmej klasy, Wydawnictwo "Śląsk", 1990, s. 45, dalej jako Szatan...
  2. Szatan..., s. 30-31
  3. Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 12
  4. Stanisław Zieliński, Posłowie, w: Szatan z siódmej klasy, Nasza Księgarnia, 1974, s. 278, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 22
  5. Mieczysław Inglot, Demonizm rozbrojony czyli o "Szatanie z siódmej klasy" Kornela Makuszyńskiego, "Polonistyka", 1983, nr 5, s. 340, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 22
  6. 6,0 6,1 Szatan..., s. 53
  7. Szatan..., s. 54
  8. Szatan..., s. 37
  9. Szatan..., s. 45
  10. Stanisław Zieliński, Posłowie, w: Szatan z siódmej klasy, Nasza Księgarnia, 1974, s. 278, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 22
  11. Stanisław Zieliński, Posłowie, w: Szatan z siódmej klasy, Nasza Księgarnia, 1974, s. 279, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 13
  12. 12,0 12,1 Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 15
  13. Zofia Klingerowa, Książki dla dzieci i młodzieży, "Rocznik Literacki", 1937, s. 227, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 20
  14. Władimir Propp, Morfologia bajki, 1976, s. 101, za: Jolanta Kowalczykówna, Wstęp, w: Szatan..., s. 15