Adam Cygielstrejch
Adam Cygielstrejch, także Cygielstrajch, Cygielsztrajch, Cygielsztrejch (ur. 15 marca 1886 w Warszawie, zm. 13 października 1935 tamże) – polski psycholog, filozof i nauczyciel, dyrektor żydowskiego gimnazjum „Chinuch” w Warszawie.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Emigrował z Polski z powodu zaangażowania w działalność wolnościową[1]. Studiował w Paryżu na kierunkach przyrodniczym i filozoficznym. Psychologii uczył się u Pierona, a potem u Dumasa. W swojej rozprawie doktorskiej postawił tezę, że gwałtowne emocje u żołnierzy na froncie mogą prowadzić do zaburzeń psychicznych[2]. Tytuł doktora otrzymał po obronie pracy nadanej przez fakultet (Critique de la philosophie Kantienne dans les oeuvres de Schopenhauer). W 1910 roku wrócił do kraju i pracował w Laboratorium Psychologicznym w Warszawie. Od 1912 asystent w Instytucie Psychologicznym w Warszawie, kierowanym przez Edwarda Abramowskiego[3]. Po jego śmierci został kierownikiem Instytutu. Był dyrektorem żydowskiego gimnazjum „Chinuch”, którego budynek znajdował się przy Placu Krasińskich 3 w Warszawie[4]. Wykładał też psychologię w Państwowym Instytucie Nauczycielskim i na Uniwersyteckim Kursie Związku Nauczycielstwa Polskiego. Był wieloletnim członkiem Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Jego żoną była Stefania z domu Hopfenstand (1895–1944), nauczycielka.
Zmarł w Warszawie, jest pochowany na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej[5].
[edytuj] Dorobek naukowy
Pierwsze prace Cygielstrejcha miały charakter psychologiczno-psychiatryczny i dotyczyły zaburzeń psychicznych u żołnierzy. Prowadził badania z dziedziny psychologii doświadczalnej, opracował m.in. własną metodę badania widzeń sennych. Już pod kierunkiem Abramowskiego poświęcił się badaniu podświadomości. Uważał, że każda koncepcja powstaje w wyniku współdziałania sfery świadomej i podświadomej[3].
[edytuj] Prace
- Djastazy a organizm. Wszechświat 29 (33, 34), ss. 513-517, 533-537, 1910
- Psychologja paniki podczas wojny. Bibljoteka Warszawska, 1912
- Les conséquences mentales des émotions de la guerre. Annales medico-psychologiques, 1912 [1]
- Przekształcanie się podświadomości normalnej u dzieci, dorosłych i starców. Prace z psychologii doświadczalnej. Tom I. Warszawa, 1913 ss. 163–289
- Adam Mahrburg jako filozof. Nauka i Życie, dodatek do Nowej Gazety nr 554 s. 1, 1913
- Badanie oporu zapomnianego w pamięci dotykowej form. Prace z Psychologii Doświadczalnej T.2 ss. 313-362 (1914)
- Wpływ wzruszeń na pamięć dotykowo-mięśniową. Prace z Psychologii Doświadczalnej T.3 ss. 100-170, 1915
- Analiza psychologiczna widzeń sennych. Prace z Psychologii Doświadczalnej T.3 ss. 271-320, 1915
- Psychika podświadoma. Przegląd Filozoficzny 18 s. 229, 1915
- Z powodu recenzji p. J. Ochorowicza o "Pracach z psychologji doświadczalnej", wychodzących pod kierunkiem Edwarda Abramowskiego. Przegląd Filozoficzny 18 (1/2), ss. 140-160, 1915
- La Psychologie de la panique pendant la guerre. Annales medico-psychologiques 73, ss. 172-192, 1916
- Julian Ochorowicz jako psycholog: odczyt wygłoszony w Polskim Towarz. Psychologicznym dn. 25 czerwca 1917 r. na wieczorze poświęconym pamięci Juljana Ochorowicza. Przegląd Filozoficzny 20, ss. 99-121, 1917
- O powstawaniu koncepcji. Przegląd Filozoficzny 1–2, ss. 19-50, 1918
- Edward Abramowski. Kurjer Polski (27 VI 1918)
- Twórczość psychologiczna Edwarda Abramowskiego. Przegląd Filozoficzny, 1919
Przypisy
- ↑ Sterling W. Wspomnienie pośmiertne. Adam Cygielstrajch (1886–1935). „Przegląd Filozoficzny”. 39 (1), s. 90-91, 1936.
- ↑ Barrois C. Deux textes prophétiques d'Adam Cygielstrejch parus dans les Annales Médico-Psychologiques en 1912 sur troubles psychiques de guerre durant la guerre russo-japonaise de 1904–1905. „Annales médico-psychologiques”. 3 (151), s. 276–280, 1994. PMID 8256999.
- ↑ 3,0 3,1 Andrzej Kosnarewicz: „Cygielstrejch Adam” W: Elwira Kosnarewicz, Teresa Rzepa, Ryszard Stachowski (red.) Słownik psychologów polskich. Poznań: Instytut Psychologii UAM, 1992 s. 49
- ↑ Warszawa II Rzeczypospolitej, Tom 5. PWN, 1973, s. 236.
- ↑ Grób Adama Cygielstrejcha w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej
