Adam Cyra
Adam Cyra (ur. 1949 w Krakowie) – polski historyk.
W roku 1972 ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Następnie podjął pracę w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu, gdzie obecnie pracuje jako starszy kustosz. W roku 1996 r. obronił pracę doktorską na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach - "Rotmistrz Witold Pilecki (1901-1948). Życie i działalność na tle epoki".
Jest autorem kilku książek i około dwustu artykułów, poświęconych historii KL Auschwitz.
- Adam Cyra, Raport Witolda, "Biuletyn Towarzystwa Opieki nad Oświęcimiem" 1991 nr 12.
- Adam Cyra, Sylwetki niektórych żołnierzy AK - członków obozowego i przyobozowego ruchu oporu. Uroczystość odsłonięcia i poświęcenia pamiątkowej tablicy w hołdzie żołnierzom Armii Krajowej i ludziom niosącym pomoc więźniom Oświęcimia, Katowice 1995.
- Adam Cyra, Wiesław J. Wysocki, Rotmistrz Witold Pilecki, Warszawa 1997. ISBN 8386857277
- Adam Cyra , Ochotnik do Auschwitz. Witold Pilecki (1901-1948), Oświęcim 2000 (zawiera także raport rtm. Witolda Pileckiego z 1945 r.). ISBN 83-912000-3-5 , ISBN 83-912000-4-3
- Adam Cyra , Cichociemny z Babic. Major Piotr Szewczyk (1908-1988, Oświęcim 2000
- Adam Cyra, Pozostał po nich ślad...życiorysy z cel śmierci, Oświęcim 2006. ISBN 83-60210-20-9
- Adam Cyra, Mieszkańcy ziemi olkuskiej w hitlerowskich więzieniach i obozach koncentracyjnych, Oświęcim - Olkusz 2005. ISBN 83-60210-02-0
- Adam Cyra, Spadochroniarz "Urban". Ppor. Stefan Jasieński (1914-1945), Oświęcim 2005. ISBN 83-88526-85-5
- Adam Cyra, Upamiętnienie Żydów olkuskich. 65. rocznica likwidacji getta w Olkuszu - czerwiec 2007 r., Oświęcim - Olkusz 2007. ISSN 0860-4258
- Adam Cyra, Podobóz KL Auschwitz Harmęże, Oświęcim 2007. ISBN 978-83- 60367-64-3
- Adam Cyra, Banderowcy w KL Auschwitz, (w:) "Studia nad Faszyzmem i Zbrodniami Hitlerowskimi", t. XXX, Wrocław 2008.
Współpracuje aktywnie od ponad dwudziestu lat z Towarzystwem Opieki nad Oświęcimiem, publikując liczne artykuły w biuletynie wydawanym przez to Towarzystwo. Od szesnastu lat współpracuje także z Towarzystwem Miłośników Wołynia i Polesia.
Zorganizował ponad dwadzieścia wystaw krajowych i zagranicznych, poświęconych historii KL Auschwitz. Jest współtwórcą wystawy stałej na terenie Państwowego Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu w bloku nr 11, zatytułowanej „Obozowy i przyobozowy Ruch Oporu”.
Przy współpracy z nim lub z jego inicjatywy następujące szkoły otrzymały imię, w których opracował także scenariusze Izby Pamięci Narodowej: Zespół Szkół nr 3 w Zabrzu im. rtm Witolda Pileckiego (1996 r.), Zespół Szkół Zawodowych i Ogólnokształcących nr 5 im. rtm. Witolda Pileckiego w Katowicach (1997 r.), Gimnazjum Gminne im. mjr. Piotra Szewczyka w Rajsku (2000 r.) i Powiatowy Zespół nr 3 Szkół Technicznych i Ogólnokształcących im. cc por. Stefana Jasieńskiego w Oświęcimiu. Z jego inicjatywy nastąpiła także w 1991 r. zamiana nazwy Kolonia Lenina w Oświęcimiu na Osiedle rtm. Witolda Pileckiego.
W 2005 r. według jego pomysłu (napisy i dobór nazwisk) powstał na starym cmentarzu w Olkuszu pomnik, upamiętniający mieszkańców Ziemi Olkuskiej (Polaków i Żydów) zamordowanych w hitlerowskich więzieniach, obozach koncentracyjnych i obozach masowej zagłady.
Jednym z jego największych osiągnięć jest upamiętnienie oraz utrwalanie w świadomości zbiorowej Polaków poprzez liczne artykuły i publikacje, które ukazywały się na przestrzeni lat 1989-2009, postaci i dokonań rtm. Witolda Pileckiego, dobrowolnego więźnia KL Auschwitz, twórcy konspiracji wojskowej w tym obozie, uciekiniera z obozu oświęcimskiego, uczestnika Powstania Warszawskiego, więźnia obozów jenieckich w Lamsdorf i Murnau, oficera II Korpusu Polskiego we Włoszech, straconego w okresie terroru stalinowskiego w więzieniu na Mokotowie 25 maja 1948 r.
Dotychczas za swoją działalność Adam Cyra został uhonorowany Złotym Krzyżem Zasługi (1997), Medalem Pro Memoria (2005), Złotym Medalem Opiekuna Miejsc Pamięci Narodowej (2009) i Medalem Miasta Oświęcim (2010).
