Adam Fastnacht

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adam Fastnacht
Adam Fastnacht
Data i miejsce urodzenia 27 lipca 1913
Sanok
Data i miejsce śmierci 16 lutego 1987
Wrocław
Zawód historyk
Narodowość  Polska
Tytuł docent
Uczelnia Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie
Wydział Nauk Humanistycznych
Pracodawca Zakład Narodowy im. Ossolińskich
Rodzice Władysław, Zofia
Dzieci Anna Fastnacht-Stupnicka
Zbigniew Fastnacht
Krewni i powinowaci Marian (brat)
Odznaczenia
Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych Srebrny Krzyż Zasługi
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Adam Romuald Fastnacht (ur. 27 lipca 1913 w Sanoku, zm. 16 lutego 1987 we Wrocławiu) – doc. dr, badacz historii Sanoka i ziemi sanockiej, kustosz Ossolineum.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego przodkowie przybyli do Polski z Melchingen (obecnie część Burladingen w Badenii-Wirtembergii) w okresie tzw. kolonizacji józefińskiej. Był synem Władysława i Zofii z Wołoszczaków[1]. Miał brata Mariana. Rodzina Fastnachtów zamieszkiwała w Sanoku przy ulicy Głowackiego[2]. W latach 1923–1931 uczył się w Gimnazjum Męskim w Sanoku. Już jako uczeń gimnazjalista, wraz ze Stefanem Stefańskim i Aleksandrem Rybickim rozpoczął działalność gromadzenia eksponatów, które następnie zostały udostępnione w Muzeum Ziemi Sanockiej[3] (powstało w 1934 i było zlokalizowane na Zamku Królewskim w Sanoku)[4]. 19 maja 1931 zdał maturę[5] (w jego klasie był m. in. Mieczysław Pudełko)[6].

Studiował historię jako przedmiot główny i geografię jako poboczny na Wydziale Nauk Humanistycznych Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Pracę magisterską „Literatura ludowa w Galicji w latach 1846-1850” napisał pod kierunkiem prof. Franciszka Bujaka. Jako student podczas wakacji odwiedzał Sanok i zajmował się ewidencjonowaniem zbiorów archiwalnych oraz bibliotecznych[7]. Po studiach został na uczelni jako asystent wolontariusz w Zakładzie Historii Społecznej i Gospodarczej (w tym czasie otrzymywał stypendium z Funduszu Kultury Narodowej)[8].

W okresie okupacji pracował w lwowskim Urzędzie Wyżywienia (Ernährungsamt)[9]. Wraz z bratem Marianem działał w szeregach Armii Krajowej. Jego brat został aresztowany, po czym rozstrzelany, a Adam musiał się ukrywać.

Po zakończeniu wojny w 1946 uzyskał na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie tytuł doktorski za pracę Osadnictwo Ziemi Sanockiej w latach 1340–1650 (pierwotnie praca była przygotowywana jeszcze przed wybuchem wojny; opublikowana w 1961[10]) napisaną także pod kierunkiem prof. Bujaka.

W 1946 podjął pracę naukową w Bibliotece im. Ossolińskich we Wrocławiu, początkowo jako kierownik działu wypakowywania zbiorów, od 1951 do przejścia na emeryturę w 1979 jako kierownik Działu Rękopisów. W tym czasie regularnie wspierał działalność Muzeum Ziemi Sanockiej. Na emeryturze nie zaprzestał pracy historyka, wydał m.in. Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w średniowieczu i monografię miasta Leska. Przygotowywał także analogiczną monografię Sanoka, jednak nie zdążył jej zrealizować[11].

15 kwietnia 1987 imię Adama Fastnachta otrzymało Muzeum Regionalne w Brzozowie[12].

Zamieszkiwał przy ulicy Szewskiej 37 we Wrocławiu[13]. Jego córka Anna Fastnacht-Stupnicka[14] jest polonistką, dziennikarką i publicystką oraz publicystką historyczną[15][16][17], zaś zmarły w 2001 roku syn Zbigniew Fastnacht był wieloletnim gospodarzem schroniska PTTK „Na Śnieżniku”.

Na terenie Sanoka w dzielnicy Dąbrówka znajduje się ulica nazwana jego imieniem i nazwiskiem[18].

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Popiersie Adama Fastnachta w sanockim ratuszu
Ulica Adama Fastnachta w Sanoku
  • Tablica ewaluacyjna monet polskich 1700-1772, w: Ceny we Lwowie w latach 1701-1914, Lwów 1934.
  • Inwentarz zamku, folwarków i młynów starostwa sanockiego z r. 1558, Warszawa 1948.
  • Catalogus diplomatum Bibliothecae Instituti Ossoliniani: Supplementum 1: Inde ab anno 1279 usque ad annum 1506, Wrocław 1951.
  • Katalog dokumentów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Cz. 1: Dokumenty z lat 1507-1700, Wrocław 1953.
  • Zarys dziejów Sanoka, w: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958, Kraków 1958.
  • Profesor Tadeusz Miękisz, w: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958, Kraków 1958.
  • Osadnictwo ziemi sanockiej w latach 1340-1650, Wrocław 1962.
  • Katalog dokumentów Biblioteki Zakładu Narodowego im Ossolińskich. Cz. 2: Dokumenty z lat 1701-1939 oraz dodatek z lat 1282-1909, Wrocław 1969.
  • Piotr ze Smolic (Smolicki), w: Polski Słownik Biograficzny, tom 26, zeszyt 108, 1981.
  • Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku: Park etnograficzny, Sanok – Katowice 1986.
  • Dzieje Leska do 1772 roku, Rzeszów 1988, ISBN 83-03-02376-4.
  • Sanok. Materiały do dziejów miasta do XVII wieku, Opracował prof. Feliks Kiryk, Brzozów 1990.
  • Średniowieczne osadnictwo w regionie brzozowskim, w: Brzozów: zarys monograficzny, Brzozów 1990.
  • Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w średniowieczu, Cz. 1: (A-I), Brzozów 1991, ISBN 83-900130-8-8.
  • Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w średniowieczu, Cz. 2: (J-N), Brzozów – Wzdów – Rzeszów 1998, ISBN 83-900130-8-8.
  • Słownik historyczno-geograficzny ziemi sanockiej w średniowieczu, Cz. 3: (O-Z), Kraków 2002, ISBN 83-88385-14-3.

Przypisy

  1. Adam Fastnacht (pol.). cit.muzeum.brzozow.pl. [dostęp 2013-07-18].
  2. Stanisław Węcławik: Pierwsze wielkie wychowanków spotkanie. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 128.
  3. Józef Ząbkiewicz, Muzeum Historyczne. W latach powojennych. Sanok. Dzieje miasta, Feliks Kiryk (red.), Kraków 1995, s. 916.
  4. Stefan Stefański, Kartki z przeszłości Sanoka, Sanok 2005, s. 5.
  5. Edward Zając: Wspomnienie pośmiertne o doc. dr. Adamie Fastnachcie. W: Roczniki Sanockie 1995. Sanok: 1995, s. 205.
  6. Absolwenci (pol.). 1losanok.pl. [dostęp 2013-12-15].
  7. Edward Zając, Oświata i szkolnictwo. Życie kulturalne. Środowisko kulturalne, Pomiędzy wojnami światowymi 1918-1939, w: Sanok. Dzieje miasta, Feliks Kiryk (red.), Kraków 1995, s. 616.
  8. Edward Zając: Wspomnienie pośmiertne o doc. dr. Adamie Fastnachcie. W: Roczniki Sanockie 1995. Sanok: 1995, s. 206.
  9. Edward Zając: Wspomnienie pośmiertne o doc. dr. Adamie Fastnachcie. W: Roczniki Sanockie 1995. Sanok: 1995, s. 205-206.
  10. Edward Zając: Wspomnienie pośmiertne o doc. dr. Adamie Fastnachcie. W: Roczniki Sanockie 1995. Sanok: 1995, s. 205-206.
  11. Edward Zając: Wspomnienie pośmiertne o doc. dr. Adamie Fastnachcie. W: Roczniki Sanockie 1995. Sanok: 1995, s. 205-206.
  12. Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 958.
  13. Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 123.
  14. Duch Adama Fastnachta w brzozowskim Muzeum (pol.). brzozow.pl, 2013-07-04. [dostęp 2013-07-18].
  15. Autorka (pol.). zostaliwelwowie.pl. [dostęp 2013-07-18].
  16. Spotkanie z Anną Fastnacht-Stupnicką, autorką książki „Zostali we Lwowie” (pol.). wbp.opole.pl, 2010-02-17. [dostęp 2013-07-18].
  17. Sprawa Gorgonowej. Najgłośniejsze morderstwo II Rzeczpospolitej (pol.). nto.pl, 2010-01-10. [dostęp 2013-07-18].
  18. Wykaz nazw ulic miasta Sanoka. sanok.pl, 13 stycznia 2012. [dostęp 10 maja 2014].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]