Adam Humer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adam Teofil Humer
Adam Teofil Umer
pułkownik pułkownik
Data i miejsce urodzenia 27 kwietnia 1917
Camden
Data i miejsce śmierci listopad 2001
Warszawa
Przebieg służby
Lata służby 1944–1955
Stanowiska wicedyrektor Departamentu Śledczego MBP
Odznaczenia
Srebrny Krzyż Zasługi Srebrny Krzyż Zasługi

Adam Teofil Humer, właściwie Adam Umer[1] (ur. 27 kwietnia 1917[a] w Camden, zm. listopad 2001 w Warszawie) – polski funkcjonariusz służb bezpieczeństwa, oficer śledczy w stopniu pułkownika, zbrodniarz stalinowski.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Otylii i Wincentego, zabitego z wyroku Polskiego Państwa Podziemnego 31 maja 1946 r. w Kmiczynie, w okresie Referendum Ludowego. Brat działaczek PPR Wandy i Henryki Umer oraz funkcjonariusza służb bezpieczeństwa Edwarda Umera[2]. Stryj piosenkarki Magdy Umer. Urodził się w Stanach Zjednoczonych w czasie, gdy jego rodzina przebywała tam w celach zarobkowych. W 1921 wraz z rodziną zamieszkał we wsi niedaleko Tomaszowa Lubelskiego.

Podczas nauki gimnanzjalnej należał do ZHP, w czasie studiów należał do organizacji studenckiej "Funk" oraz Związku Akademickiej Młodzieży Socjalistycznej. Członek Komunistycznego Związku Młodzieży Zachodniej Ukrainy, Wszechzwiązkowego Leninowskiego Związku Młodzieży Komunistycznej (Komsomoł), PPR i PZPR. Z chwilą wybuchu wojny przebywał w Tomaszowie Lubelskim, a po wkroczeniu do miasta oddziałów Armii Czerwonej wraz z innymi członkami KZMZU zorganizował Powiatowy Komitet Rewolucyjny i został jego wiceprzewodniczącym. W połowie października 1939 wyjechał do Lwowa i wstąpił na kurs prawa na Uniwersytecie Lwowskim, gdzie m.in. został "brygadierem grupy propagandowej". W marcu 1941 został członkiem Komsomołu we Lwowie. Po powrocie do Tomaszowa Lubelskiego ukrywał się, a z chwilą "wyzwolenia" wziął udział w organizowaniu terenowych Rad Narodowych w tamtejszym powiecie. W okresie 12.09.1944-31.01.1951 Adam Umer brał udział w walkach z "bandami" i reakcyjnym podziemiem.

Po (nieudanym) zamachu na Aleksandra Żebrunia, szefa UB w Tomaszowie Lubelskim, Adam i Edward Umerowie jako najbliżsi współpracownicy Żebrunia szczególnie zagrożeni atakami z wyroku Polskiego Państwa Podziemnego zostali przeniesieni do Lublina, a niedlugo potem do Warszawy. Adam trafił, jako Humer, do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, a jego brat Edward Umer do Informacji Wojskowej.

Funkcjonariusz Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego w PRL. W resorcie od 12 września 1944 (m.in. kierownik Sekcji Śledczej WUBP w Lublinie, od 15 lutego 1945 kierownik Sekcji VIII Wydziału I, od 31 sierpnia 1945 zastępca kierownika Wydziału VII Departamentu I MBP, od 16 września 1945 zastępca kierownika Wydziału IV Samodzielnego MBP, od 1 lipca 1947 wicedyrektor, jednocześnie naczelnik Wydziału II Departamentu Śledczego MBP, od 1 września 1951 wicedyrektor Departamentu Śledczego MBP).[3]

Zwolniony ze stanowiska 31 grudnia 1954, z resortu 31 marca 1955 za niedozwolone metody w śledztwie. W późniejszym czasie, mimo iż formalnie był poza resortem, faktycznie doradzał organom SB jako specjalista od ruchu narodowego. Polskie podziemie wydało na niego wyrok śmierci, jednak nie zdążono go wykonać.

Tymczasowo aresztowany w 1992. W 1994 skazany za wymuszanie zeznań torturami. Udowodniono mu udział w wielu przesłuchaniach, upokarzanie, głodzenie i torturowanie więźniów politycznych. Skazany został na dziewięć lat więzienia, w drugiej instancji w 1996 zmniejszono wyrok do siedmiu i pół roku, zmarł podczas przerwy w wykonywaniu kary. Na procesie zeznawały ofiary Humera – m.in. Juliusz Bogdan Deczkowski (AK) i Maria Hattowska (WiN), Stanisław Skalski. Według ich zeznań wobec kobiet Humer stosował m.in. bicie nahajką zakończoną stalową kulką oraz drutem kolczastym w piersi i krocze.

Humer był także oskarżany o skrytobójcze zamordowanie dziennikarza Tadeusza Łabędzkiego. Prowadził również śledztwo w sprawie Adama Doboszyńskiego, skazanego na śmierć w 1949.

W 1994 powstał film dokumentalny pt. Humer i inni w reżyserii Aliny Czerniakowskiej, dotyczący procesu Adama Humera[4].

Uwagi

  1. według innych źródeł 1908

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]