Adam Moszczeński
Adam Moszczeński herbu Nałęcz (ur. 1731 [1] w Warszawie [2]– zm. 1823 w Ryżawce w powiecie humańskim) – generał adiutant króla i generał major wojsk koronnych, szambelan królewski od 1780 roku, chorąży bracławski, poseł na Sejm Czteroletni, organizator opozycji przeciwko konstytucji 3 maja, marszałek konfederacji województwa podolskiego w 1792 roku.
Był oficerem wojsk pruskich, konfederatem barskim. Klient i zausznik Stanisława Szczęsnego Potockiego, był jednym z najzagorzalszych konfederatów targowickich. Był jurgieltnikiem i agentem Grigorija Potiomkina.
Od 1785 roku pułkownik i komendant 14. Regimentu Pieszego im. Potockich. Był posłem na sejm 1786 roku z województwa bracławskiego.[3]Był szefem targowickiej formacji Regimentu Pieszego pod im. Konfederacji Wolnych. Po wybuchu insurekcji kościuszkowskiej schronił się do Tulczyna. Po III rozbiorze wszedł do służby rosyjskiej.[4]
W czasie insurekcji kościuszkowskiej Sąd Najwyższy Kryminalny skazał go na karę śmierci przez powieszenie, wieczną infamię, konfiskatę majątków i utratę wszystkich urzędów.
Był członkiem francuskiej loży wolnomularskiej Egalité Parfaite et Sincère Amitié, od 1777 członek polskiej loży Parfait Silence.[5]
Pod koniec życia spisał wspomnienia, ogłaszane we fragmentach od 1838 i wydane w Poznaniu w 1858 jako Pamiętnik do historii polskiej w ostatnich latach panowania Augusta III i pierwszych Stanisława Poniatowskiego. Stanowi zbiór cennych materiałów do poznania życia magnaterii i szlachty polskiej.
[edytuj] Bibliografia
Przypisy
- ↑ Spotykana też data 1742
- ↑ Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 529.
- ↑ Adam Danilczyk, W kręgu afery Dogrumowej. Sejm 1786 roku. Warszawa 2010, s. 191.
- ↑ Jarosław Gdański, Mariusz Machynia, Czesław Srzednicki, Kamil Stepan, Wojsko Koronne. Formacje Targowicy, szkolnictwo wojskowe. Varia, Uzupełnienia, Kraków 2003, s. 53, Henryk P. Kosk, Generalicja polska t. II, Pruszków 2001, s. 45.
- ↑ Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 140, 529.
- Generał adiutant (I Rzeczpospolita)
- Generał major (polscy generałowie)
- Polscy autorzy pamiętników i dzienników
- Posłowie Sejmu Czteroletniego
- Konfederaci barscy
- Marszałkowie konfederacji targowickiej
- Polacy – wojskowi armii pruskiej
- Francuscy wolnomularze
- Polscy wolnomularze
- Posłowie na sejm 1786
- Szambelanowie Stanisława Augusta Poniatowskiego
- Wojskowi formacji konfederacji targowickiej
- Urodzeni w XVIII wieku
- Zmarli w 1823
