Adam Pawlikowski
| Adam Pawlikowski | |
| Data i miejsce urodzenia | 21 listopada 1925 r. Warszawa  Polska |
| Data i miejsce śmierci | 17 stycznia 1976 r. Warszawa Polska |
Adam Pawlikowski (ur. 21 listopada 1925 w Warszawie, zm. 17 stycznia 1976 w Warszawie) – polski aktor, dziennikarz, krytyk filmowy, muzykolog, kompozytor, wirtuoz okaryny. Nazywany "Dudusiem".
Był żołnierzem AK. W pierwszym dniu powstania warszawskiego został ranny, potem trafił do oflagu w Murnau. Po wojnie, we Włoszech rozpoczął studia medyczne, ale w 1947 roku je przerwał i wrócił do Polski. Studiował muzykologię, a w latach 1948-1957 zajmował się krytyką filmową i muzyczną. Później zajął się aktorstwem i grał w wielu polskich filmach.
Do historii polskiego kina przeszła scena z jego udziałem z filmu Popiół i diament Andrzeja Wajdy – przy barze z Zbyszkiem Cybulskim, zapalają alkohol w kieliszkach, jak znicze dla poległych.
Mało znanym faktem jest, że jego głos w niektórych filmach podkładał aktor Zygmunt Listkiewicz.
Zeznawał jako świadek oskarżenia w procesie przeciwko Januszowi Szpotańskiemu, autorowi "Cichych i gęgaczy", za co został jak przez długo uważano ukarany towarzyskim ostracyzmem, jako podejrzewany o współpracę z SB. Prawdą jest, że był w obrębie zainteresowań służb bezpieczeństwa, został w ich aktach określony jako kontakt poufny. O swoich kontaktach ze służbami informował wszystkich znajomych.
Według słów Jana Olszewskiego, obrońcy w procesie Szpotańskiego, rola aktora była marginalna, a jego zeznanie zostało przez niego udzielone niechętnie (został na nie dowieziony z zakładu psychiatrycznego, w którym przypuszczalnie ukrył się przed sądem), z których następnie próbował się wycofywać. Jego rola została wyolbrzymiona przez "czarną legendę", zwłaszcza niezasadne łączenie procesu ze śmiercią samobójczą, która była rezultatem długotrwałej choroby psychicznej (cyklofrenii).
W ostatnim okresie życia aktor borykał się z problemami finansowymi, żył na granicy ubóstwa (jadał u przyjaciół i znajomych), a problemy natury psychicznej uniemożliwiały mu podjęcie pracy zarobkowej. To dodatkowo potwierdza, że nie miał innych źródeł finansowania ze służb bezpieczeństwa.
Zmarł śmiercią samobójczą, wyskakując z okna swojego warszawskiego mieszkania na ósmym piętrze w bloku na tyłach Alej Jerozolimskich. Adam Pawlikowski pozostawił po sobie dobry ślad w pamięci bliskich przyjaciół m.in. Andrzeja Wajdy.
[edytuj] Wybrana filmografia
- Kanał (1957)
- Popiół i diament (1958)
- Biały niedźwiedź (1959)
- Lotna (1959) – jako porucznik Witold Wodnicki
- Wspólny pokój (1959)
- Historia współczesna (1960)
- Rozstanie (1960)
- Zezowate szczęście (1960)
- Droga na zachód (1961)
- Złoto (1961)
- Mój stary (1962)
- Daleka jest droga (1963)
- Pamiętnik pani Hanki (1963)
- Ranny w lesie (1963)
- Zbrodniarz i panna (1963)
- Giuseppe w Warszawie (1964)
- Rękopis znaleziony w Saragossie (1964)
- Dziadek do orzechów (1967)
- Stawka większa niż życie (1968) – jako kapitan Boldt w odc. 7 "Podwójny nelson"
- Wszystko na sprzedaż (1969)
- Dzięcioł (1970)
- Czterdziestolatek (1974) – dziennikarz Polskiego Radia
[edytuj] Bibliografia
- Wojciech Czuchrowski, Człowiek z okaryną [w:] alehistoria, dodatek do Gazety Wyborczej; poniedziałek 16 stycznia 2012
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Adam Pawlikowski w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
- Adam Pawlikowski w bazie filmweb.pl
- Adam Pawlikowski w bazie filmpolski.pl
