Adam Rzeszotarski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Adam Rzeszotarski
Żmija
Adam Rzeszotarski
Major Major
Data i miejsce urodzenia 6 lutego 1903
Rataje
Data i miejsce śmierci 13 kwietnia 1971
Ciechanów
Przebieg służby
Lata służby od 1924
Stanowiska dowódca II Rejonu Obwodu AK Żoliborz
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami (1944) Srebrny Krzyż Zasługi (1935) Krzyż Partyzancki (1948) Krzyż Armii krajowej (1966)
Tablica upamiętniająca Adama i Lucynę Rzeszotarskich w Kościele św. Stanisława Kostki w Warszawie

Adam Rzeszotarski ps. "Junosza", "Sum", "Żmija" (ur. 6 lutego 1903 w Ratajach k. Kutna, zm. 13 kwietnia 1971 w Ciechanowie) – rotmistrz Armii Krajowej, major Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie. Komendant II Rejonu Marymont w Obwodzie Żoliborz Armii Krajowej. W czasie powstania warszawskiego dowódca Zgrupowania „Żmija”.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był synem ziemianina Bronisława i Melanii z Żeromskich. Dziadkowie ze strony ojca zostali wywłaszczeni za udział w Powstaniu styczniowym[1]. Ojciec utrzymywał rodzinę pracując w majątkach ziemskich. Po wybuchu I wojny światowej rodzina została ewakuowana do Petersburga, gdzie zamieszkała u rodziny zmarłego prof. Alfonsa Rzeszotarskiego. W Petersburgu, Adam uczęszczał do polskiego gimnazjum, gdzie zetknął się ze skautingiem. Wiosną 1918 wraz z rodzicami i trzema siostrami powrócił do Warszawy, gdzie kontynuował naukę w gimnazjum Konopczyńskiego. Tam wstąpił do harcerstwa. W listopadzie 1918 brał udział w rozbrajaniu Niemców[1].

W związku z objęciem przez ojca zarządu majątku w powiecie mławskim, rodzina przeniosła się do Ciechanowa. W 1924 roku ukończył tam Gimnazjum im. Zygmunta Krasińskiego. W okresie od września 1924 do 6 listopada 1925 odbył służbę wojskową na kursie unitarnym Szkoły Podchorążych Piechoty w Warszawie. Następnie został skierowany na staż do 11 Pułku Ułanów Legionowych w Ciechanowie. W 1927 roku ukończył Oficerską Szkołę Kawalerii w Grudziądzu. Awansowany na podporucznika ze starszeństwem od 15 sierpnia 1927[2]. Skierowany do 11 Pułku Ułanów Legionowych, w którym służył do 1939. Pełnił tam kolejno funkcję dowódcy plutonu ckm, plutonu łączności, zastępcy dowódcy szwadronu, adiutanta pułku. Awansowany na porucznika ze starszeństwem od 15 sierpnia 1929[3]. W 1938 został awansowany do stopnia rotmistrza, otrzymując w tym roku funkcję oficera mobilizacyjnego pułku. Z dniem 1 września 1939, został przydzielony do Adiutantury Naczelnego Wodza, nie zdołał jednak objąć funkcji. Nie podjął również nauki w Wyższej Szkole Wojennej, do której został przyjęty.

W wojnie obronnej 1939 wziął udział w szeregach macierzystego pułku jako adiutant pułku. 4 września został ciężko ranny pod Szczukami. Z pola bitwy został przewieziony do Szpitala Ujazdowskiego w Warszawie. Po wyjściu ze szpitala wrócił do Ciechanowa. W grudniu 1939 przeniósł się z rodziną do Warszawy.

Od października 1939 w konspiracji. Od 1 czerwca 1941 był komendantem Rejonu II Marymont Obwodu Żoliborz ZWZ-AK. Był także dowódcą działającego w konspiracji 11 pułku ułanów, oraz komendantem jednego z czterech oddziałów konspiracyjnej Szkoły Podchorążych. 3 maja 1944 został awansowany do stopnia majora i odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami.

W trakcie powstania warszawskiego dowodził zgrupowaniem „Żmija”. Po upadku Marymontu (14 września 1944) niemieccy żołnierze zamordowali jego matkę, żonę i 14-letniego syna[4]. Rozpoznawszy ciała zamordowanych członków rodziny, Rzeszotarski złożył dymisję. Jednak po dwóch dniach, po zranieniu nowego dowódcy zgrupowania, znów objął dowodzenie. Po powstaniu przebywał w obozach: Altengrabow Stalag XI A, Sandbostel Oflag XB a następnie w oflagu w Lubece.

Po uwolnieniu od 5 sierpnia 1945 służył w 6 Pułku Pancernym „Dzieci Lwowskich” II Korpusu Polskiego. Mianowany majorem ze starszeństwem 3 maja 1944, co zostało zweryfikowane w 1945.

13 czerwca 1947 powrócił do Polski z przyrzeczeniem kontynuacji służby w wojsku. Pomimo obietnic nie otrzymał pracy w wojsku, a został zatrudniony na stanowisku kierownika transportu w przedsiębiorstwie komunalnym w Warszawie, a następnie Ciechanowie. Początkowo inwigilowany, a następnie uwięziony przez UB, pod sfingowanym zarzutem "przyczynienia się do powstania niedoboru finansowego". Po opuszczeniu więzienia, uniewinniony przez sąd, pracował na podrzędnych stanowiskach, zaś w 1961 przeszedł na rentę inwalidzką. Zmarł w Ciechanowie. Pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Odznaczony m.in. w 1935 Srebrnym Krzyżem Zasługi, w 1944 Złotym Krzyżem Zasługi z Mieczami, w 1958 Krzyżem Partyzanckim, zaś w 1966 Krzyżem Armii Krajowej.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Miłobędzki, Myślicki. Zgrupowanie "Żmija w Powstaniu Warszawskim. „Wojskowy Przegląd Historyczny”. 3, s. 123, 1987. 
  2. Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928, s. 370.
  3. Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 638.
  4. Adam Borkiewicz: Powstanie warszawskie. Zarys działań natury wojskowej. Warszawa: Instytut wydawniczy PAX, 1969, s. 418.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]