Adamsyt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adamsyt
Adamsyt Adamsyt
Nazewnictwo
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny C12H9AsClN
Masa molowa 277,58 g/mol
Wygląd żółte kryształy[1]
Identyfikacja
Numer CAS 578-94-9
PubChem 11362[4]
Podobne związki
Podobne związki fenotiazyna
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło adamsyt w Wikisłowniku

Adamsyt (chlorek fenarsazyny) – arsenoorganiczny związek chemiczny stosowany jako gaz łzawiący, drażniący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów. Nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego chemika Rogera Adamsa, który go po raz pierwszy otrzymał.

W stanie czystym adamsyt jest substancją krystaliczną, koloru żółtego. Produkt techniczny ma barwę zieloną. Adamsyt nie rozpuszcza się w wodzie, słabo w rozpuszczalnikach organicznych (podgrzewanie zwiększa rozpuszczalność).

Jest mało reaktywny chemicznie. Nie hydrolizuje w wodzie. Rozkłada się pod wpływem silnych utleniaczy, jak stężony kwas azotowy.

Adamsyt może być używany tylko w postaci aerozolu, silnie drażniącego błony śluzowe oczu i górnych dróg oddechowych. Objawami toksycznego działania jest natychmiastowy silny łzotok, a po kilku minutach ból w piersiach i utrudnione oddychanie. Objawy ustępują po kilku godzinach bez trwałych następstw.

Po raz pierwszy został najprawdopodobniej użyty przez Brytyjczyków w 1919 roku w czasie wojny domowej w Rosji przeciwko bolszewikom. Pewne niekompletne dane wskazują, że adamsyt mogł być używany jeszcze przed końcem I wojny światowej przez Włochy[5]. W roku 1932 został zastosowany przez wojsko amerykańskie podczas pacyfikacji marszu weteranów, tzw. Bonus Army[6], powodując śmierć ciężarnej kobiety[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 3-98. ISBN 9781420090840.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Adamsyt (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2012-04-12].
  3. 3,0 3,1 Klasyfikacja i oznakowanie substancji wynika ze wspólnego określenia zagrożeń dla „związki arsenu(pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-01-25].
  4. Adamsyt – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
  5. Leszek Konopski: Historia broni chemicznej. Warszawa: Bellona, 2009, s. 56, 66. ISBN 9788311116436.
  6. Riot Control Agents: Pepper Spray, Cs Gas, Adamsite, Cr Gas, Cs Gas, Phenacyl Chloride. General Books LLC, 2010. [dostęp 2011-05-03]. s. streszczenie.
  7. Richard D. Albright: Cleanup of Chemical and Explosive Munitions. Locating, Identifying Contaminants, and Planning for Environmental Remediation of Land and Sea Military Ranges and Ordnance Dumpsites. Norwich: William Andrew Pub., 2008, s. xxi. ISBN 9780815515401.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • 1000 słów o chemii i broni chemicznej: praca zbiorowa. Zygfryd Witkiewicz (red.). Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 8311073961.