| Adamsyt |
|
|
| Nazewnictwo |
| Nomenklatura systematyczna (IUPAC) |
|
10-chloro-5,10-dihydrofenarsazynina
|
|
| Inne nazwy i oznaczenia |
| chlorek fenarsazyny, difenyloaminochloroarsyna |
|
| Ogólne informacje |
| Wzór sumaryczny |
C12H9AsClN |
| Masa molowa |
277,58 g/mol |
| Wygląd |
żółte kryształy[1] |
| SMILES |
|
Cl[As]1C2=C(C=CC=C2)NC3=CC=CC=C31
|
|
| Identyfikacja |
| Numer CAS |
578-94-9 |
| PubChem |
11362[4] |
|
|
| Niebezpieczeństwa |
Globalnie Zharmonizowany System
Klasyfikacji i Oznakowania Chemikaliów |
| Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI[3] |
|
|
|
| Zwroty H |
H301, H331, H410 |
| Zwroty EUH |
brak zwrotów EUH |
| Zwroty P |
P? |
| Europejska klasyfikacja substancji |
| Zagrożenia wg Rozporządzenia CLP, zał. VI[3] |
 |
 |
Toksyczny
(T) |
Groźny dla
środowiska
(N) |
|
|
| Zwroty R |
R23/25, R50/53 |
| Zwroty S |
S1/2, S20/21, S28, S45, S60, S61 |
|
| Podobne związki |
| Podobne związki |
fenotiazyna |
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
 Hasło adamsyt w Wikisłowniku |
Adamsyt (chlorek fenarsazyny) – arsenoorganiczny związek chemiczny stosowany jako gaz łzawiący, drażniący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów. Nazwa pochodzi od nazwiska amerykańskiego chemika Rogera Adamsa, który go po raz pierwszy otrzymał.
W stanie czystym adamsyt jest substancją krystaliczną, koloru żółtego. Produkt techniczny ma barwę zieloną. Adamsyt nie rozpuszcza się w wodzie, słabo w rozpuszczalnikach organicznych (podgrzewanie zwiększa rozpuszczalność).
Jest mało reaktywny chemicznie. Nie hydrolizuje w wodzie. Rozkłada się pod wpływem silnych utleniaczy, jak stężony kwas azotowy.
Adamsyt może być używany tylko w postaci aerozolu, silnie drażniącego błony śluzowe oczu i górnych dróg oddechowych. Objawami toksycznego działania jest natychmiastowy silny łzotok, a po kilku minutach ból w piersiach i utrudnione oddychanie. Objawy ustępują po kilku godzinach bez trwałych następstw.
Po raz pierwszy został najprawdopodobniej użyty przez Brytyjczyków w 1919 roku w czasie wojny domowej w Rosji przeciwko bolszewikom. Pewne niekompletne dane wskazują, że adamsyt mogł być używany jeszcze przed końcem I wojny światowej przez Włochy[5]. W roku 1932 został zastosowany przez wojsko amerykańskie podczas pacyfikacji marszu weteranów, tzw. Bonus Army[6], powodując śmierć ciężarnej kobiety[7].
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 CRC Handbook of Chemistry and Physics. David R. Lide (red.). Wyd. 90. Boca Raton: CRC Press, 2009, s. 3-98. ISBN 9781420090840.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Adamsyt (ang. • niem.) w bazie IFA GESTIS. Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2012-04-12].
- ↑ 3,0 3,1 Klasyfikacja i oznakowanie substancji wynika ze wspólnego określenia zagrożeń dla „związki arsenu” (pol.) w bazie European chemical Substances Information System. Instytut Ochrony Zdrowia i Konsumenta. [dostęp 2012-01-25].
- ↑ Adamsyt – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
- ↑ Leszek Konopski: Historia broni chemicznej. Warszawa: Bellona, 2009, s. 56, 66. ISBN 9788311116436.
- ↑ Riot Control Agents: Pepper Spray, Cs Gas, Adamsite, Cr Gas, Cs Gas, Phenacyl Chloride. General Books LLC, 2010. [dostęp 2011-05-03]. ss. streszczenie.
- ↑ Richard D. Albright: Cleanup of Chemical and Explosive Munitions. Locating, Identifying Contaminants, and Planning for Environmental Remediation of Land and Sea Military Ranges and Ordnance Dumpsites. Norwich: William Andrew Pub., 2008, s. xxi. ISBN 9780815515401.
Bibliografia [edytuj]
- 1000 słów o chemii i broni chemicznej: praca zbiorowa. Zygfryd Witkiewicz (red.). Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1987. ISBN 8311073961.
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło adamsyt w Wikisłowniku
