Admiral Scheer

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Admiral Scheer
Admiral Scheer
Historia
Stocznia Kriegsmarinewerft Wilhelmshaven
Położenie stępki 25 czerwca 1931
Wodowanie 1 kwietnia 1933
 Kriegsmarine
Wejście do służby 12 listopada 1934
Los okrętu zatonął 9 kwietnia 1945
Dane taktyczno-techniczne
Wyporność standardowa: 12 100 t
pełna: 16 200 t
Długość 186 m
Szerokość 21,6 m
Zanurzenie 7,4 m
Prędkość 28 węzłów (51,8 km/h)
Zasięg 8 900 Mm
Załoga 1150
Napęd
8 silników wysokoprężnych Man o łącznej mocy 52 000 KM napędzających 2 śruby
Uzbrojenie
6 dział 280 mm
8 dział 150 mm
6 dział 105
8 dział 37 mm
10 dział 20 mm
8 wyrzutni torped kaliber 533 mm
Wyposażenie lotnicze
2 samoloty Arado Ar 196
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Admiral Scheerniemiecki ciężki krążownik typu Deutschland z okresu II wojny światowej. Wraz z jednostkami bliźniaczymi "Lützow" i "Admiral Graf Spee" określany jako "pancernik kieszonkowy". Okręt nazwano imieniem admirała Reinharda Scheera – dowódcy niemieckich sił morskich podczas bitwy jutlandzkiej w 1916.

Historia i służba[edytuj | edytuj kod]

Model krążownika "Admiral Scheer" w skali 1:100

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Decyzję o budowie okrętu mającego zastąpić stary pancernik "Lothringen" zatwierdził Reichstag w 1930 niewielką większością głosów. Kontrakt na budowę jednostki, która otrzymała tymczasowe oznaczenie "Panzerschiff B/Ersatz Lothringen", przyznano stoczni Reichmarinewerft w Wilhelmshaven.

Stępkę pod jednostkę położono 25 czerwca 1931. Wodowanie miało miejsce 1 kwietnia 1933. Tego dnia jednostce nadano nazwę "Admirał Scheer", a matką chrzestną była córka admirała, którego imieniem nazwano okręt.

Dowódcy krążownika Admiral Scheer
Okres Stopień Dowódca
listopad 1934 – wrzesień 1936 KzS Wilhelm Marschall
wrzesień 1936 – październik 1938 KzS Otto Ciliax
październik 1938 – październik 1939 KzS Hans-Heinrich Wurmbach
październik 1939 – czerwiec 1941 KzS Theodor Krancke
czerwiec 1941 – listopad 1942 KzS Wilhelm Meendsen-Bohlken
listopad 1942 – styczeń 1943 FKpt. Ernst Gruber (mWdGb)
luty 1943 – kwiecień 1944 KzS Richard Rothe-Roth
kwiecień 1944 – kwiecień 1945 KzS Ernst-Ludwig Thienemann

Hiszpańska wojna domowa[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą misją "Admiral Scheer" była rozpoczęta w lipcu 1936 ewakuacja niemieckich cywilów z objętej wojną domową Hiszpanii. 31 maja 1937 ostrzelał republikańskie pozycje w Almerii w odwecie za atak lotniczy przeprowadzony dwa dni wcześniej na siostrzaną jednostkę "Deutschland".

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Wybuch wojny zastał okręt w Wilhelmshaven, gdzie 4 września został po raz pierwszy zbombardowany przez samoloty RAF. Niemiecka jednostka nie poniosła jednak żadnych uszkodzeń[1]. Od 1940 do 1 kwietnia 1941 odbywał tzw. rajdy wojenne na Atlantyku i Ocean Indyjskim.

23 października 1940 opuścił Gotenhafen (okupacyjna nazwa Gdyni) i udał się do Brunsbüttel, które zostało wybrane jako punkt oczekiwania na nowe rozkazy.

1 listopada osiągnął północny Atlantyk. Tam po pięciu dniach napotykał konwój HX-84 płynący z Halifaxu w Nowej Szkocji,który był osłaniany jedynie przez krążownik pomocniczy HMS "Jervis Bay". Dowódca krążownika, komandor Edward Fegen podjął decyzję o obronie konwoju i ostrzeliwaniu niemieckiego krążownika. "Admiral Scheer" otwarł natychmiast ogień ze swych dział kalibru 280 mm. W odległości 10 Mm wywiązała się walka, w wyniku której krążownik pomocniczy po 22 minutach zatonął. W tym czasie konwój zdołał się na tyle rozproszyć, że niemiecki krążownik z 37 statków odnalazł 6 a zatopił 5[2].

W grudniu 1940 został kierowany na w południowy Atlantyk a w lutym 1941 dotarł na Seszele, tam zmylił pościg Royal Navy i 1 kwietnia 1941 dopłynął do Kilonii. W czasie tego rajdu w sumie zatopił 16 statków o łącznej pojemności 113.000 BRT[3]. Od września 1941 w składzie Floty Bałtyckiej działał na Morzu Alandzkim, blokując marynarkę radziecką. W 1942 stacjonował w Norwegii i działał na północy. Między innymi uczestniczył w operacji Wunderland, której celem było sparaliżowanie radzieckiej żeglugi na wodach arktycznych[4].

W 1943 przebywał na Morzu Bałtyckim. W październiku 1944 okręt wspierał ogniem swojej artylerii walczące na półwyspie Sõrve oddziały niemieckie. W tym też czasie atakowany był kilkakrotnie przez radzieckie lotnictwo, nie ponosząc jednak żadnych uszkodzeń[5]. Niemiecki okręt wspierał walczące wojska w strefie przybrzeżnej do marca 1945, kiedy to musiał wycofać się z walki z powodu rozkalibrowania intensywnie używanej artylerii. By przywrócić jednostce zdolność bojową, wysłano ją na remont do Kilonii.

9 kwietnia 1945 krążownik poszedł na dno (po g. 22.45), zatopiony bombami lotniczymi w basenie stoczni Deutsche Werke w Kilonii. Przewrócony do góry dnem został częściowo złomowany, (do lipca 1945 wydobyto metale kolorowe), resztę wraku zasypano gruzem i ziemią[6].

Dzwon okrętowy znajduje się do dzisiaj w Muzeum Marynarki w Wilhelmshaven.

Kariera wojenna[edytuj | edytuj kod]

Kariera wojenna krążownika Admiral Scheer
Data Jednostka Bandera Pojemność Los
5 listopada 1940 SS Mopan  Wielka Brytania 5,389 zatopienie
5 listopada 1940 HMS Jervis Bay  Royal Navy 14,164 zatopienie w walce
5 listopada 1940 SS Maidan  Wielka Brytania 7,908 zatopienie
5 listopada 1940 SS Trewellard  Wielka Brytania 5,201 zatopienie
5 listopada 1940 SS Kenbane Head  Wielka Brytania 5,225 zatopienie
5 listopada 1940 SS Beaverford  Wielka Brytania 10,142 zatopienie
5 listopada 1940 SS Fresno City  Wielka Brytania 4,995 zatopienie
24 listopada 1940 SS Port Hobart  Wielka Brytania 7,448 zatopienie
1 grudnia 1940 SS Tribesman  Wielka Brytania 6,242 zatopienie
17 grudnia 1940 SS Duquesa  Wielka Brytania 8,652 zdobyty
17 stycznia 1941 SS Sandefjord  Norwegia 8,083 zdobyty
20 stycznia 1941 SS Barneveld  Holandia 5,597 zatopienie
20 stycznia 1941 SS Stanpark  Wielka Brytania 5,103 zatopienie
20 lutego 1941 SS British Advocate  Wielka Brytania 6,994 zdobyty
20 lutego 1941 SS Grigorios C.  Grecja 2,546 zatopienie
21 lutego 1941 SS Canadian Cruiser  Wielka Brytania 6,992 zatopienie
22 lutego 1941 SS Rantau Pandjang  Holandia 2,542 zatopienie
25 sierpnia 1942 SS Aleksandr Sibiryakov  ZSRR 1,384 zatopienie w walce
Razem 18 jednostek
w tym 17 parowców i 1 krążownik pomocniczy
5 bander 114,607 Σ

Przypisy

  1. Edwyn. Gray: Pancerniki Hitlera. Warszawa: Bellona, 2004, s. 47. ISBN 83-11-09819-0.
  2. Door Barrie Pitt: Bitwa o Atlantyk. Warszawa: Amber, 1998, s. 43-44, seria: II Wojna Światowa. ISBN 83-7169-745-7. (pol.)
  3. Door Barrie Pitt: Bitwa o Atlantyk. Warszawa: Amber, 1998, s. 45, seria: II Wojna Światowa. ISBN 83-7169-745-7. (pol.)
  4. Jerzy Lipiński: Druga wojna światowa na morzu, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1976, s. 302.
  5. Edwyn. Gray: Pancerniki Hitlera. Warszawa: Bellona, 2004, s. 227. ISBN 83-11-09819-0.
  6. Morze”. 5/414, s. 6, maj 1965 XXI/XLI. Alina Azembska – redaktor naczelny. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Michał Jarczyk, Niemiecki "pancernik kieszonkowy" Admiral Scheer, Okręty Wojenne nr 1/1992, Index 36830X
  • Jochen Brennecke & Theodor Krancke: Schwerer Kreuzer Admiral Scheer, Köhlers Verlagsges., ISBN 3-7822-0831-5
  • Bernard Ireland, Jane's battleships of the 20th century , HarperCollinsPublisher, New York 1996, ss. 39-45, ISBN 0 00 470997 7
  • Rafał Mariusz Kaczmarek, Pancerni korsarze Kriegsmarine , Wydawnictwo Attyka, Warszawa 2010, ISBN 978-83-89487-50-6

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]