Adolphe Appia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Adolphe Appia (1 września 1862 w Genewie - 29 lutego 1928 w Nyonie), szwajcarski teoretyk teatru i scenograf. Appia zajmował się inscenizacjami oper Wagnera, usiłując przelać nastroje muzyczne i treściowe w obrazowość sceny. Tworzył realizacje sceniczne antymalarskie, których głównym walorem były zestawy brył geometrycznych, przydatne do wywoływania gry światła i cienia, związanej z poetyckością tekstu i muzycznością. Tak zrytmizowana przestrzeń sceniczna była w pojęciu Appii dziełem „sztuki żywej”.

Teoria Teatru[edytuj | edytuj kod]

Zainspirowany myślą Wagnera postanowił reformować teatr, uważa się go za współtwórcę ruchu nazywanego Wielką Reformą. Podstawą myśli teatralnej Appii jest umieszczenie sztuki czasowej, jaką jest muzyka, w plastyczno-przestrzennej formie scenicznej. Sztukę teatralną spełniającą ten postulat nazwał Sztuką Żywą. Sztuka teatralna ma według niego charakter hierarchiczny, który podzielić możemy na 6 warstw:

  1. Tekst dramatu, który stanowi szkielet inscenizacji.
  2. Muzyka, która jest łącznikiem między sceną a widzem, która ma przekazywać emocje twórcy bezpośrednio widzowi.
  3. Aktor, który jest nosicielem tekstu, odgrywający na scenie rolę bez pogłębienia aspektu psychiki postaci, grający głównie poprzez ruch sceniczny.
  4. Ciało aktora, które moderuje przestrzeń sceniczną.
  5. Światło i kolor, które podporządkowane są aktorowi.
  6. Widz, który dopełnia dzieło sztuki teatru na dwojaki sposób. Po pierwsze widz przyjmuje postawę aktywną, analizując na bieżąco dzieło, dzięki czemu zakończony zostaje proces rozpoczęty przez dramaturga jakim jest twórcze przeżywanie. Drugim aspektem bycia aktywnym widzem jest bezpośrednie uczestnictwo widza w spektaklu - ideałem Appii jest teatr gdzie aktor i oglądający są równoprawnymi uczestnikami-współtwórcami.

Ważnym elementem teorii Appii jest muzyka, co wynika przede wszystkim z modnego w XIX wieku przeświadczenia, że muzyka jest adekwatną ekspresją życia emocjonalnego. Ten element jest najczęściej krytykowany przez współczesnych teatrologów, ponieważ utwór muzyczny uznawany jest za konstrukcję uformowaną według ścisłych zasad, nie może być więc swobodną wypowiedzią ukazującą pełnię stanu emocjonalnego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jolanta Brach-Czaina, Na drogach dwudziestowiecznej mysli teatralnej, wydawnictwo Ossolineum, Wrocław 1973, str. 47-53.
  • Adolphe Appia, Die Musik und die Inszenierung, Monachium 1899