Adrian Năstase

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Adrian Năstase
Nastase3.jpg
Data i miejsce urodzenia 22 czerwca 1950
Bukareszt
Premier Rumunii
Przynależność polityczna Partia Socjaldemokratyczna
Okres urzędowania od 28 grudnia 2000
do 21 grudnia 2004
Poprzednik Mugur Isărescu
Następca Eugen Bejinariu (p.o.)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Adrian Năstase (ur. 22 czerwca 1950 w Bukareszcie) – polityk rumuński. Prawnik, specjalista prawa międzynarodowego, absolwent Wydziału Prawa oraz Wydziału Historii i Filozofii Uniwersytetu w Bukareszcie.

Kariera przed rewolucją 1989 roku[edytuj | edytuj kod]

W epoce Ceausescu Năstase, mimo młodego wieku, często brał udział w konferencjach międzynarodowych, wygłaszając i publikując artykuły krytykujące „zachodnią koncepcję praw człowieka[1]. M.in. w 1989 brał udział w rumuńsko-sowieckiej konferencji młodzieżowej w Moskwie i w XIII Światowym Festiwalu Młodzieży i Studentów w Pjongjangu. Jako prawnik z Instytutu Badań Prawnych udzielił także wywiadu gazecie „Komsomolskaja Prawda”, w którym krytykował pieriestrojkę w ZSRR mówiąc, że Gorbaczow zniszczy komunizm i doprowadzi do przywrócenia kapitalizmu. Jako modelowy przykład podawał „pieriestrojkę” Ceausescu, którą ten przeprowadził w Rumunii już w latach 60 XX w. Krytykował też Gorbaczowa, który w czasie wizyty w Bukareszcie w maju 1987 nalegał na konieczność reform w Rumunii[2].

Po przełomie[edytuj | edytuj kod]

Od 1990 Năstase był deputowanym do rumuńskiego parlamentu, w latach 1990–1992 ministrem spraw zagranicznych, w latach 1992–1996 i 2004–2006 przewodniczącym izby deputowanych, a od 1996 do 2000 wiceprzewodniczącym i szefem socjaldemokratycznej opozycji parlamentarnej.

Od grudnia 2000 był premierem Rumunii, od stycznia 2001 także przewodniczącym Partii Socjaldemokratycznej. W czasie jego rządów Rumunia przystąpiła do NATO (członkiem tej organizacji została 29 marca 2004) i prowadziła rozmowy akcesyjne o wstąpieniu do Unii Europejskiej. Przegrał wybory prezydenckie w grudniu 2004 z Traianem Băsescu stosunkiem głosów 51,23%:48,77% (mimo lepszego od kontrkandydata wyniku w pierwszej turze, w której uzyskał 40,94% głosów) i zrezygnował ze stanowiska premiera (20 grudnia 2004). Od 21 grudnia 2004 do 15 marca 2006 roku ponownie przewodniczył izbie deputowanych.

Wyrok za korupcję i szantaż[edytuj | edytuj kod]

Adrian Năstase zrezygnował ze stanowiska przewodniczącego niższej izby parlamentu 15 marca 2006 w wyniku oskarżeń o korupcję[3]. Adrian Năstase został ostatecznie skazany 20 czerwca 2012 na karę dwóch lat pozbawienia wolności za defraudację 1,5 miliona euro przeznaczonych na swoją kampanię wyborczą[4][5]. Kiedy policja przybyła do domu byłego premiera, aby go aresztować, Năstase postrzelił się w gardło, próbując rzekomo popełnić samobójstwo. Potem, ukrywając niegroźną ranę przed dziennikarzami, został przetransportowany na sześć dni do szpitala[6][7]. Uważa się, że była to próba tymczasowego uniknięcia aresztowania[6][8]. Năstase został zwolniony z zakładu karnego w marcu 2013 po odbyciu dziewięciu miesięcy z zasądzonego dwuletniego pozbawienia wolności.

W styczniu 2014 rumuński Sąd Najwyższy uznał, że Năstase, będąc premierem, przyjął łapówki o równowartości 638 tysięcy euro i skazał go za to na karę czterech lat pozbawienia wolności[4] oraz na karę trzech lat pozbawienia wolności za szantaż. Năstase bowiem w latach 2002-2004 wykorzystał swoją pozycję, aby z naruszeniem procedury celnej sprowadzić z Chin materiały budowlane i wyposażenie do domu i daczy w Bukareszcie. Wywierał wtedy presję na służby dyplomatyczne i celne w celu uzyskania pozwolenia na przywóz[9][10]. W Rumunii obowiązuje zasada absorpcji krótszej kary, więc nie wydłuży to okresu jego uwięzienia. Dana Năstase, jego żona, została uznana winną udziału w procederze i skazana na karę trzech lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Jako osoba skazana Năstase został 13 stycznia 2014 usunięty z palestry przez bukareszteńską Radę Adwokacką[11].

Przypisy

  1. Adrian Năstase. Drepturile omului, un concept retrogard. „Scinteia”. s. 2 (rum.). 
  2. Armand Gosu: 25 noiembrie 1989: Năstase, avocatul lui Nicolae Ceausescu (rum.). Evenimentul Zilei Onlin, 3 Decembrie 2004. [dostęp 2014-01-07].
  3. Rumunia osądzi za korupcję byłego premiera. gazeta.pl, 2006-11-15. [dostęp 2014-01-25].
  4. 4,0 4,1 Były premier unijnego kraju skazany za korupcję. Dziennik.pl, 2014-01-06. [dostęp 2014-01-07].
  5. T.W.. Corruption in Romania: Năstase nailed. „The Economist”, 2012-01-31 (ang.). [dostęp 2014-01-07]. 
  6. 6,0 6,1 Former PM Adrian Nastase, first time in public after being taken to jail. „Romania-Insider”, 2012-07-25 (ang.). [dostęp 2014-01-07]. 
  7. Dan Bilefsky: The Curse of Corruption in Europe's East (ang.). The New York Times.com, 2012-10-26. [dostęp 2014-01-16].
  8. Geta Roman: Ce îl aşteaptă pe Adrian Năstase la Jilava: cameră intimă pentru vizite, apă caldă cu program. (rum.). evz.ro, 2012-07-23. [dostęp 2014-01-16].
  9. Update 4: Adrian Năstase, condamnat la trei ani de închisoare cu suspendare pentru şantaj (rum.). RomaniaLibera.ro, 2012-03-30. [dostęp 2014-01-07].
  10. Romania ex-PM Adrian Nastase jailed in bribery case. „BBC”, 2014-01-06 (ang.). [dostęp 2014-01-07]. 
  11. Adrian Năstase a fost exclus din Baroul Bucureşti (rum.). România Liberă online, 2014-01-13. [dostęp 2014-01-16].