Adrian Willaert

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Adrian Willaert

Adrian Willaert (ur. ok. 1490, zm. 7 grudnia 1562 w Wenecji) – kompozytor flamandzki epoki renesansu; pierwszy przedstawiciel szkoły weneckiej. Należy do III generacji kompozytorów franko-flamandzkich, generacji Nicolasa Gomberta (1500-1556) i Jacoba Clamensa non Papy (1510-1555). Przez większość życia związany z Włochami.

Uczył się w Paryżu u Jeana Moutona i Josquina des Prés, został członkiem kapeli paryskiej na dworze francuskim.

W 1515 roku wstąpił na służbę do kardynała Hippolita d’Este (brata księcia Ferrary – Alfonsa I d’Este; u księcia Alfonsa I również przez krótki czas na służbie). Dwór w Ferrarze gościł w tym okresie najsławniejszych muzyków Europy. Razem z kardynałem podróżował Willaert między innymi po Węgrzech.

W 1527 roku został maestro di cappella w Wenecji w bazylice św. Marka.

Nazywany „nowym Pitagorasem” przez Gioseffo Zarlino (1517–1590, znany też jako Zarlinus Clodiensis, teoretyk muzyki i kompozytor włoski, również maestro di cappella w bazylice św. Marka w Wenecji, tyle że w latach 1565–1590, uczeń A. Willaerta od 1541 roku). Większość znanych dzisiaj informacji o Willaercie pochodzi właśnie od G. Zarlino.

Do uczniów Willaerta należeli również: Cypriano de Rore, Andrea Gabrieli i Nicola Vicentino.

A. Willaert jest uważany za pierwszego kompozytora weneckiego, który używał techniki cori spezzati (wielochórowej)

Cechy charakterystyczne twórczości[edytuj | edytuj kod]

  • technika cori spezzati, czyli t. wielochórowa (słabo słyszalna u A. Willaerta (chóry występują naprzemiennie), ale jest używana)
  • technika koncertująca (w innym znaczeniu niż dziś powszechnie używana), czyli: stosowanie kontrastów fakturalnych, rytmicznych, melodycznych i innych w ramach jednej kompozycji)
  • style: francuski, włoski, niderlandzki

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • 170 motetów – do tekstów religijnych (antyfon, hymnów, ewangelii) i świeckich (Dulces egzurie – lament Dydony z Eneidy Wergilego; motet O soci neque enim z tekstem Wergilego; Inclite sforziadum – tekst okazjonalny, poświęcony rodzinie Sforziadów), wczesne motety komponował w kontrapunkcie niderlandzkim (bardziej skomplikowanym)
  • 9 mszy – większość typu parodia
  • muzyczne opracowanie psalmów – zbiór Psalmi Spezzati, 1550 rok, w technice polichóralnej (cori spezzati), w technice nota contra notam, w kontrapunkcie niderlandzkim
  • hymny
  • magnifikaty
  • madrygały
  • villanelle
  • chanson
  • ricercary
Oraz zbiory:
  • Musica Nova – zbiór utworów religijnych (33 motety) i świeckich (25 madrygałów), w tech. cori spezzati. Takie połączenie jest nie spotykane w całym XVI wieku.
  • Salmi spezzati – opracowania psalmów (strofy psalmów wykonywane naprzemiennie przez chóry, czyli tech. cori spezzati; materiał nachodzi na siebie)

Źródła/Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
  • Gustave Reese, Music in the Renaissance, New York 1954, 1959
  • Instytut Muzykologii Wydziału Historycznego Uniwersytetu Warszawskiego
  • Mała encyklopedia muzyki, Stefan Śledziński (red. naczelny), PWN, Warszawa 1981, ISBN 83-01-00958-6