Aecjusz Flawiusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Aecjusz Flawiusz (Aëtius Flavius) (ur. ok. 390, zm. 21 września 454) – polityk i wódz rzymski z okresu panowania Walentyniana III, zwany „ostatnim Rzymianinem”.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Durostorum (dzisiejsza Silistra) nad Dunajem w Mezji. Matka była Rzymianką z bogatej rodziny z Italii. Ojciec Flawiusz Gaudencjusz (Flavius Gaudentius), pochodzenia scytyjskiego, zrobił karierę w armii rzymskiej, był m.in. wodzem cesarskiej jazdy (magister equitum), a potem dowódcą (comes) w prowincji Afryka. Dzięki jego pozycji Aecjusz zaczął służbę na dworze cesarskim. W latach 405–408 był zakładnikiem u króla Wizygotów Alaryka, potem zaś u Hunów. Nauczył się ich języka, a także świetnie jeździć konno. Nawiązał przy okazji przyjacielskie stosunki z ich władcą i wpływowymi wodzami.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Na Zachód wrócił pod koniec rządów Honoriusza. Gdy ten zmarł w 423 roku, wybuchła wojna o tron cesarstwa zachodniego. W tym czasie Aecjusz został wysokim urzędnikiem (curopalatines) na dworze uzurpatora Jana. Na jego rozkaz sprowadził 60 tys. Hunów do Italii, ale przybyli oni zbyt późno, aby zapobiec upadkowi Jana. Aecjusz za cenę stanowiska wodza (comes) Galii przeszedł na stronę nowego cesarza Walentyniana III i jego matki Galli Placydii. Od 425 roku walczył z Wizygotami na południu i Frankami na północy Galii. Ocalił Arles oblegane przez Teodoryka, króla Wizygotów, a w 428 odebrał Frankom rzymskie terytoria nad Renem. W 429 został najwyższym wodzem armii Zachodu (magister militum praesentalis); w maju 430 na jego rozkaz oskarżono, aresztowano i zamordowano najpoważniejszego konkurenta Felixa Flawiusza.

Odniósł wiele sukcesów: pokonał Jutungów w Recji, potem innych barbarzyńców w Noricum, a w 432 roku ponownie rozbił Franków i został konsulem. Rychło musiał jednak uciekać do Hunów, gdy w bitwie pod Arminium przegrał w starciu o kontrolę nad Italią z wodzem wojsk cesarskich w Afryce Bonifacjuszem. Po śmierci konkurenta wrócił do Italii z Hunami i powrócił do władzy poślubiając wdowę po Bonifacjuszu Pelagię. W 435 roku Aecjusz otrzymał tytuł patrycjusza. W następnych latach nadal wojował z barbarzyńcami w Galii. W 436 roku pokonał Burgundów i zawarł z nimi pokój, potem jednak nasłał na pokonanych Hunów, którzy dokończyli dzieła zniszczenia. W 438 roku z pomocą Hunów z powodzeniem walczył z Wizygotami. W 439 roku został uhonorowany przez senat i lud posągiem w Rzymie. W 447 lub 448 roku zaprowadził porządki wśród Alanów i Franków w Galii.

Walki przeciw Hunom[edytuj | edytuj kod]

W bitwie na Polach Katalaunijskich w 451 wojska rzymskie i wizygockie pod jego dowództwem wspólnie pokonały Hunów pod wodzą króla Attyli. Mimo odniesionego zwycięstwa, nie zniszczył on Hunów, lecz pozwolił im się wycofać, tak by nadal stanowili oni przeciwwagę dla Gotów. W 452 ponownie starał się przeciwdziałać najazdom Hunów, organizując obronę na linii rzeki Pad. Wobec szczupłości swoich sił nie zapobiegł on jednak zniszczeniu przez Attylę Mediolanu oraz Ticinium. Wkrótce po tych sukcesach Hunowie wycofali się ze względu na zagrożenie swojego państwa ze strony cesarza Marcjana.

Śmierć[edytuj | edytuj kod]

Osłabnięcie zagrożenia ze strony Hunów po śmierci Attyli sprawiło, że pozycja Aecjusza znacznie osłabła, jako że nie było zewnętrznego wroga, przed którym miałby on chronić Rzym. By ugruntować swoją pozycję, Aecjusz uzyskał przyrzeczenie cesarza, ożenku syna Gaudencjusza z córką Walentyniana III, Placydią. Dzięki temu Gaudencjusz miałby szansę na objęcie korony cesarskiej po śmierci Walentyniana III. Jednak dworzanie pod wodzą arystokraty Petroniusza Maksymusa, który utracił swoje stanowiska, przekonali cesarza, że te działania Aecjusza stanowią zagrożenie dla jego władzy. Rozwścieczony cesarz własnoręcznie zabił wodza podczas audiencji 21 lub 22 września 454 roku[1]. W odwecie żołnierze Aecjusza, także za namową Petroniusza Maksymusa, zamordowali cesarza w marcu 455 roku podczas przeglądu wojska.

Aecjusz w literaturze[edytuj | edytuj kod]

Aecjusz był bohaterem dwóch powieści Teodora ParnickiegoAecjusz, ostatni Rzymianin i Śmierć Aecjusza.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Benedykt Zientara, Historia Powszechna Średniowiecza wyd. Trio, Warszawa 2006 ISBN 978-83-7436-092-0
  2. Daniel Gazda, Pola Katalaunijskie 451 wyd. Bellona, Warszawa 2005 ISBN 978-83-11-11719-8
  3. Marcin Pawlak, Aecjusz i Barbarzyńcy, z serii: „mediterraneum” t. V, Towarzystwo Wydawnicze „Historia Iagellonica”, Kraków 2007.