Aglomeracja krakowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Aglomeracja krakowskaaglomeracja monocentryczna w południowej Polsce, w województwie małopolskim, obejmująca miasto centralne Kraków oraz okoliczne zurbanizowane gminy.

W zależności od koncepcji i przyjętych kryteriów delimitacji obszarów liczba ludności zamieszkującej aglomerację wynosi od 1 mln do 1,402 mln osób.

Według koncepcji przedstawiających zakres obszarowy aglomeracja krakowska obejmuje powierzchnię od 2988,65 do 3231,38 km².

Prócz Krakowa do miast aglomeracji krakowskiej zalicza się: Alwernia, Dobczyce, Kalwaria Zebrzydowska, Krzeszowice, Myślenice, Niepołomice, Olkusz, Skawina, Słomniki, Sułkowice, Świątniki Górne, Wadowice, Wieliczka, Zator.

Koncepcje aglomeracji krakowskiej[edytuj | edytuj kod]

Aglomeracja według P. Swianiewicza i U. Klimskiej[edytuj | edytuj kod]

W 2005 r. Paweł Swianiewicz oraz Urszula Klimska wyznaczyli obszar aglomeracji krakowskiej obejmującej Kraków oraz 39 gmin. Obszar ten w 2002 r. zamieszkiwało 1,367 mln osób. Przy wyznaczaniu aglomeracji przeprowadzono delimitację obszarów przyległych, uwzględniając saldo migracji w latach 1998–2002, gęstość zaludnienia (w 2002 r.), współczynnik zatrudnienia związany z natężeniem dojazdów[1].

Według tej koncepcji obszar aglomeracji krakowskiej obejmuje powierzchnię 3231,38 km², który w 2010 r. zamieszkiwało 1,394 mln tys. osób[2].

Gminy aglomeracji krakowskiej według P. Swianiewicza i U. Klimskiej[1]
Gmina Liczba ludności (2010-12-31[2]) [osób] Powierzchnia (2011-01-01[3]) [km²] Gęstość zaludnienia [osób/km²]
Kraków 756183 326,80 2313,9
gmina Alwernia 12720 75,65 168,1
gmina Babice 8932 54,04 165,3
gmina Biskupice 9121 41,14 221,7
gmina Brzeźnica 9851 66,43 148,3
gmina Czernichów 13414 84,22 159,3
gmina Dobczyce 14605 66,39 220,0
gmina Gdów 16943 108,72 155,8
gmina Igołomia-Wawrzeńczyce 7723 62,79 123,0
gmina Iwanowice 8602 71,09 121,0
gmina Jerzmanowice-Przeginia 10671 68,14 156,6
gmina Kalwaria Zebrzydowska 19563 75,26 259,9
gmina Kłaj 10175 64,98 156,6
gmina Kocmyrzów-Luborzyca 13948 80,81 172,6
gmina Krzeszowice 32044 139,04 230,5
gmina Lanckorona 5958 40,43 147,4
gmina Liszki 16225 72,07 225,1
gmina Lubień 9667 75,10 128,7
gmina Michałowice 8671 51,13 169,6
gmina Mogilany 12216 43,63 280,0
gmina Myślenice 42280 153,52 275,4
gmina Niepołomice 23952 96,27 248,8
gmina Olkusz 49869 150,80 330,7
gmina Pcim 10671 88,96 120,0
gmina Przeciszów 6742 35,46 190,1
gmina Siepraw 8104 31,85 254,4
gmina Skawina 42099 99,84 421,7
gmina Słomniki 13761 112,98 121,8
gmina Spytkowice 10025 49,90 200,9
gmina Stryszów 6653 45,90 144,9
gmina Sułkowice 14228 60,38 235,6
gmina Świątniki Górne 8950 20,17 443,7
gmina Tokarnia 8344 68,63 121,6
gmina Tomice 7491 41,53 180,4
gmina Wadowice 38051 112,83 337,2
gmina Wieliczka 51970 99,67 521,4
gmina Wielka Wieś 10172 48,27 210,7
gmina Wiśniowa 7013 67,10 104,5
gmina Zabierzów 23785 99,42 239,2
gmina Zator 9165 51,63 177,5
gmina Zielonki 18133 48,58 373,3
Razem (aglomeracja) 1408690 3231,38 435,9

Aglomeracja według J. Paryska[edytuj | edytuj kod]

W 2008 r. Jerzy Jan Parysek przedstawił, że w skład aglomeracji krakowskiej wchodzą: Kraków oraz podkrakowskie ośrodki miejskie, takie jak: Bochnia, Skawina, Myślenice, Wieliczka oraz Krzeszowice. Podał, że obszar aglomeracji zamieszkiwało blisko 1 mln osób[4].

Inne koncepcje[edytuj | edytuj kod]

Wiele publikacji podaje liczbę mieszkańców aglomeracji, nie przedstawiając zarazem jego zakresu obszarowego:

  • według programu ESPON obszar funkcjonalny Krakowa (FUA, ang. Functional Urban Area) w 2002 r. zamieszkiwało 1,236 mln osób[5].
  • według Eurostat w 2001 r. (LUZ Kraków, ang. Larger Urban Zone) – 1 256 322 mieszkańców i obszar 3006,45 km²[6][7], które dane przyjął też T. Markowski[8],
  • według Eurostat w 2004 r. (LUZ Kraków, ang. Larger Urban Zone) – 1 264 322 mieszkańców i obszar 2988,65 km²[7][6],

Obszar metropolitalny[edytuj | edytuj kod]

Według programu ESPON obszar metropolitalny Krakowa jest Europejskim Metropolitalnym Obszarem Wzrostu tzw. MEGA (ang. Metropolitan European Growth Areas). Obszar ten został scharakteryzowany jako słabo wykształcona metropolia (ang. weak MEGA)[9].

Według dwóch ostatnich projektów "Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030" z 2010 r. i 2011 r. Kraków jest przedstawiany jako 1 z 12 ośrodków metropolitalnych w Polsce[10][11]. Obszary metropolitalne jednak nie zostały jeszcze wytyczone przez właściwe zespoły rządowo-samorządowe, a ostateczna wersja Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 przyjęta przez rząd.

W 2003 r. Sejmik Województwa Małopolskiego przyjął Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, w którym dla urzędu marszałkowskiego obszar metropolitalny Krakowa scharakteryzowali K. Trafas i A. Zborowski[12]. Przyjęli oni, że Krakowski Obszar Metropolitalny obejmuje 41 jednostek, w tym Kraków jako centralny ośrodek metropolitalny i 37 gmin tworzących zewnętrzną strefę otaczającą[13]. Na opracowaniu tym opiera swe statystyki także Urząd Statystyczny w Krakowie[14].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Paweł Swianiewicz, Urszula Klimska. Społeczne i polityczne zróżnicowanie aglomeracji w Polsce – waniliowe centrum, mozaika przedmieść. „Prace i Studia Geograficzne”. 35, s. 51, 53-56, 2005. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. ISSN 0208-4589. 
  2. 2,0 2,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-20. ISSN 1505-5507.
  4. Jerzy Jan Parysek: Aglomeracje miejskie w Polsce oraz problemy ich funkcjonowania i rozwoju. W: Wybrane problemy rozwoju i rewitalizacji miast: aspekty poznawcze i praktyczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, IGSEiGP UAM, 2008, s. 37, seria: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna nr 5. ISBN 978-83-61320-33-3.
  5. ESPON project 1.4.3 Study on Urban Functions (Final Report). Luxembourg: The ESPON Monitoring Committee, 2007-03, s. 94. ISBN 2-9600467-2-2.
  6. 6,0 6,1 Urban Audit: Data that can be accessed: LUZ Kraków. Eurostat. [dostęp 2011-11-11].
  7. 7,0 7,1 Urban Audit: City Profiles: Kraków. Eurostat. [dostęp 2011-11-11].
  8. Dane na koniec roku 2001 na podstawie (PDF)Tadeusz Markowski: Funkcje Metropolitalne Pięciu Stolic Województw Wschodnich. [dostęp 2011-11-11]. s. 330.
  9. Interim Territorial Cohesion Report. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities, 2004, s. 98-101. ISBN 92-894-0000-0.
  10. Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2010-05-18, s. 28.
  11. Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt). Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2011-01-25, s. 32.
  12. opracowania dr hab. K. Trafas prof. UJ, dr A. Zborowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ „ Metropolia Krakowa Krakowski Obszar Metropolitalny”.
  13. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego. 2003, Kraków, Urząd Marszałkowski Woj. Małopolskiego, s. 171 (Uchwała Nr XV/174/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 22 grudnia 2003 r.)
  14. Krakowski Obszar Metropolitalny. Urząd Statystyczny w Krakowie. [dostęp 2011-11-11].