Aglomeracja krakowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Aglomeracja krakowskaaglomeracja monocentryczna w południowej Polsce, w województwie małopolskim, obejmująca miasto centralne Kraków oraz okoliczne zurbanizowane gminy.

W zależności od koncepcji i przyjętych kryteriów delimitacji obszarów aglomerację zamieszkuje od 1 mln do 1,402 mln osób.

Według koncepcji przedstawiających zakres obszarowy aglomeracja krakowska obejmuje powierzchnię od 2988,65 do 3231,38 km².

Oprócz Krakowa do miast aglomeracji krakowskiej zalicza się: Alwernia, Dobczyce, Kalwaria Zebrzydowska, Krzeszowice, Myślenice, Niepołomice, Olkusz, Skawina, Słomniki, Sułkowice, Świątniki Górne, Wadowice, Wieliczka, Zator.

Koncepcje aglomeracji krakowskiej[edytuj | edytuj kod]

Aglomeracja według P. Swianiewicza i U. Klimskiej[edytuj | edytuj kod]

W 2005 r. Paweł Swianiewicz oraz Urszula Klimska wyznaczyli obszar aglomeracji krakowskiej obejmującej Kraków oraz 39 gmin. Obszar ten w 2002 r. zamieszkiwało 1,367 mln osób. Przy wyznaczaniu aglomeracji przeprowadzono delimitację obszarów przyległych, uwzględniając saldo migracji w latach 1998–2002, gęstość zaludnienia (w 2002 r.), współczynnik zatrudnienia związany z natężeniem dojazdów[1].

Według tej koncepcji obszar aglomeracji krakowskiej obejmuje powierzchnię 3231,38 km², który w 2010 r. zamieszkiwało 1,394 mln osób[2].

Gminy aglomeracji krakowskiej według P. Swianiewicza i U. Klimskiej[1]
Gmina Liczba mieszkańców
(2010-12-31[2]) [osób]
Powierzchnia
(2011-01-01[3]) [km²]
Gęstość zaludnienia
[osób/km²]
Kraków 756183 326,80 2313,9
Alwernia (gmina) 12720 75,65 168,1
Babice (gmina) 8932 54,04 165,3
Biskupice (gmina) 9121 41,14 221,7
Brzeźnica (gmina) 9851 66,43 148,3
Czernichów (gmina) 13414 84,22 159,3
Dobczyce (gmina) 14605 66,39 220,0
Gdów (gmina) 16943 108,72 155,8
Igołomia-Wawrzeńczyce (gmina) 7723 62,79 123,0
Iwanowice (gmina) 8602 71,09 121,0
Jerzmanowice-Przeginia (gmina) 10671 68,14 156,6
Kalwaria Zebrzydowska (gmina) 19563 75,26 259,9
Kłaj (gmina) 10175 64,98 156,6
Kocmyrzów-Luborzyca (gmina) 13948 80,81 172,6
Krzeszowice (gmina) 32044 139,04 230,5
Lanckorona (gmina) 5958 40,43 147,4
Liszki (gmina) 16225 72,07 225,1
Lubień (gmina) 9667 75,10 128,7
Michałowice (gmina) 8671 51,13 169,6
Mogilany (gmina) 12216 43,63 280,0
Myślenice (gmina) 42280 153,52 275,4
Niepołomice (gmina) 23952 96,27 248,8
Olkusz (gmina) 49869 150,80 330,7
Pcim (gmina) 10671 88,96 120,0
Przeciszów (gmina) 6742 35,46 190,1
Siepraw (gmina) 8104 31,85 254,4
Skawina (gmina) 42099 99,84 421,7
Słomniki (gmina) 13761 112,98 121,8
Spytkowice (gmina) 10025 49,90 200,9
Stryszów (gmina) 6653 45,90 144,9
Sułkowice (gmina) 14228 60,38 235,6
Świątniki Górne (gmina) 8950 20,17 443,7
Tokarnia (gmina) 8344 68,63 121,6
Tomice (gmina) 7491 41,53 180,4
Wadowice (gmina) 38051 112,83 337,2
Wieliczka (gmina) 51970 99,67 521,4
Wielka Wieś (gmina) 10172 48,27 210,7
Wiśniowa (gmina) 7013 67,10 104,5
Zabierzów (gmina) 23785 99,42 239,2
Zator (gmina) 9165 51,63 177,5
Zielonki (gmina) 18133 48,58 373,3
Razem (aglomeracja) 1408690 3231,38 435,9

Aglomeracja według J. Paryska[edytuj | edytuj kod]

W 2008 r. Jerzy Jan Parysek przedstawił, że w skład aglomeracji krakowskiej wchodzą: Kraków oraz podkrakowskie ośrodki miejskie, takie jak: Bochnia, Skawina, Myślenice, Wieliczka oraz Krzeszowice. Podał, że obszar aglomeracji zamieszkiwał blisko milion osób[4].

Inne koncepcje[edytuj | edytuj kod]

Wiele publikacji podaje liczbę mieszkańców aglomeracji, nie przedstawiając zarazem jego zakresu obszarowego:

  • według programu ESPON obszar funkcjonalny Krakowa (FUA, ang. Functional Urban Area) w 2002 r. zamieszkiwało 1,236 mln osób[5].
  • według Eurostat w 2001 r. (LUZ Kraków, ang. Larger Urban Zone) – 1 256 322 mieszkańców i obszar 3006,45 km²[6][7], które dane przyjął też T. Markowski[8],
  • według Eurostat w 2004 r. (LUZ Kraków, ang. Larger Urban Zone) – 1 264 322 mieszkańców i obszar 2988,65 km²[7][6],
  • według Eurostat 1 stycznia 2012 r. (LUZ Kraków, ang. Larger Urban Zone) – szacunkowo 1 384 015 mieszkańców[9]

Obszar metropolitalny[edytuj | edytuj kod]

Według programu ESPON obszar metropolitalny Krakowa jest Europejskim Metropolitalnym Obszarem Wzrostu tzw. MEGA (ang. Metropolitan European Growth Areas). Został on scharakteryzowany jako słabo wykształcona metropolia (ang. weak MEGA)[10].

Według "Koncepcji Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030" z 2011 r. Kraków jest przedstawiany jako 1 z 10 ośrodków ośrodków metropolitalnych w Polsce. W koncepcji zwrócono uwagę, że Kraków ma słabo rozwinięte funkcje metropolitalne w porównaniu do miast podobnej wielkości z Europy Zachodniej, w związku z tym Kraków ujęto jako ośrodek metropolitalny (wymóg ustawowy) na podstawie kryteriów odnoszących się głównie do funkcji w systemie osadniczym kraju[11]. Granice obszarów metropolitalnych nie zostały jeszcze wytyczone przez właściwe zespoły rządowo-samorządowe.

W 2003 r. Sejmik Województwa Małopolskiego przyjął Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego, w którym dla urzędu marszałkowskiego obszar metropolitalny Krakowa scharakteryzowali K. Trafas i A. Zborowski[12]. Przyjęli oni, że Krakowski Obszar Metropolitalny obejmuje 41 jednostek, w tym Kraków jako centralny ośrodek metropolitalny i 37 gmin tworzących zewnętrzną strefę otaczającą[13]. Na opracowaniu tym opiera swe statystyki także Urząd Statystyczny w Krakowie[14].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Paweł Swianiewicz, Urszula Klimska. Społeczne i polityczne zróżnicowanie aglomeracji w Polsce – waniliowe centrum, mozaika przedmieść. „Prace i Studia Geograficzne”. 35, s. 51, 53-56, 2005. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego. ISSN 0208-4589. 
  2. 2,0 2,1 Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-06-10. ISSN 1734-6118.
  3. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2011 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2011-08-20. ISSN 1505-5507.
  4. Jerzy Jan Parysek: Aglomeracje miejskie w Polsce oraz problemy ich funkcjonowania i rozwoju. W: Wybrane problemy rozwoju i rewitalizacji miast: aspekty poznawcze i praktyczne. Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, IGSEiGP UAM, 2008, s. 37, seria: Rozwój Regionalny i Polityka Regionalna nr 5. ISBN 978-83-61320-33-3.
  5. ESPON project 1.4.3 Study on Urban Functions (Final Report). Luxembourg: The ESPON Monitoring Committee, 2007-03, s. 94. ISBN 2-9600467-2-2.
  6. 6,0 6,1 Urban Audit: Data that can be accessed: LUZ Kraków. Eurostat. [dostęp 2011-11-11].
  7. 7,0 7,1 Urban Audit: City Profiles: Kraków. Eurostat. [dostęp 2011-11-11].
  8. Dane na koniec roku 2001 na podstawie (PDF)Tadeusz Markowski: Funkcje Metropolitalne Pięciu Stolic Województw Wschodnich. [dostęp 2011-11-11]. s. 330.
  9. Population on 1 January by age groups and sex - larger urban zone (ang.). W: City statistics - Urban Audit > Data Explorer [on-line]. Eurostat. [dostęp 2014-10-18].
  10. Interim Territorial Cohesion Report. Luxembourg: Office for Official Publications of the European Communities, 2004, s. 98-101. ISBN 92-894-0000-0.
  11. Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030. Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2012, s. 192. ISBN 978-83-7610-359-4.
  12. opracowania dr hab. K. Trafas prof. UJ, dr A. Zborowski Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej UJ „Metropolia Krakowa Krakowski Obszar Metropolitalny”.
  13. Plan Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego. 2003, Kraków, Urząd Marszałkowski Woj. Małopolskiego, s. 171 (Uchwała Nr XV/174/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 22 grudnia 2003 r.)
  14. Krakowski Obszar Metropolitalny. Urząd Statystyczny w Krakowie. [dostęp 2011-11-11].