Air Force Intelligence, Surveillance and Reconnaissance Agency

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Air Force ISR Agency.png

Air Force Intelligence, Surveillance and Reconnaissance Agency - Agencja Wywiadu, Inwigilacji i Rozpoznania Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych, formalnie utworzona 27 czerwca 1972 jako Służba Wywiadu Sił Powietrznych Air Force Intelligence Service (choć wywiadu lotniczego dokonywano już od dawna), przemianowana 1 października 1993 na Agencję Wywiadu Lotniczego (Air Intelligence Agency); 8 czerwca 2007 na Agencję Wywiadu, Inwigilacji i Rozpoznania Sił Powietrznych (The Air Force Intelligence, Surveillance and Reconnaissance Agency).

Rok 1941 - reorganizacja[edytuj | edytuj kod]

W kwietniu 1941 dokonano reorganizacji lotnictwa sił lądowych. Powstały Siły Powietrzne Armii Stanów Zjednoczonych (USAAF lub AAF), które miały swój oddzielny własny sztab, z komórką wywiadowczą o kryptonimie A-2. Kryptonimu A-2 używano również w odniesieniu do oficerów wywiadu, w dowództwach szczebla armii i brygady, w pułkach i eskadrach otrzymano kryptonimy S-2.

Przystąpienie USA do wojny[edytuj | edytuj kod]

Po japońskim ataku na Pearl Harbor 7 grudnia 1941, i przystąpieniu Stanów Zjednoczonych do II wojny światowej po stronie państw alianckich, działania wywiadowcze AAF znacznie wzrosły. Głównym powodem była konieczność wyboru celów nalotów bombowych i opracowania szczegółowej ich specyfikacji na użytek załóg ciężkich bombowców, kierowanych w dużej liczbie do Wielkiej Brytanii. Oficerowie wywiadu zaczęli systematycznie gromadzić napływające od powracających z akcji bojowych załóg dane o poszczególnych celach artylerii przeciwlotniczej i samolotach myśliwskich nieprzyjaciela. Zaczęto także stosować różnego typu wersje specjalnych samolotów rozpoznawczych .

Europa - współpraca z RAF-em[edytuj | edytuj kod]

W trakcie wojny w Europie oficerowie AAF współpracowali z oficerami brytyjskich Królewskich Sił Powietrznych (Royal Air Force - RAF). Obie strony korzystały z zebranych materiałów wywiadowczych, choć ataków na cele w Europie dokonywali osobno. Amerykańska 8 Armia Lotnicza dokonywała nalotów w dzień, bombowce RAF-u nadlatywały w nocy.

Pacyfik[edytuj | edytuj kod]

Na Pacyfiku jednak AAF musiała polegać przede wszystkim na własnych siłach. Tam dużo mniej wiedziano o celach, niż w Niemczech czy we Włoszech. Ponadto nie doceniono siły, determinacji i sprzętu lotniczego (myśliwców) i artylerii przeciwlotniczej, jakimi posługiwali się Japończycy, do tego dochodziła jeszcze odległość, znacznie większa niż do celów w Europie. Za to wszystko zapłaciły załogi bombowców Boeing B-29 Superfortress, ponosząc ogromne straty podczas pierwszych nalotów na cele w Japonii.

Zimna wojna[edytuj | edytuj kod]

Utworzenie USAF[edytuj | edytuj kod]

Po II wojnie światowej dorobek wywiadowczy AAF przejęty został w całości przez utworzone w 1947 Siły Powietrzne Stanów Zjednoczonych US Air Force - USAF.

Wraz z pojawieniem się nowoczesnych samolotów rozpoznawczych, wyposażonych nie tylko w aparaty fotograficzne i kamery, ale też urządzenia wywiadu elektronicznego (tzw. ELINT), gromadzenie danych wywiadowczych stało się zadaniem o wiele bardziej wyrafinowanym.

Misje rozpoznawcze nad ZSRR[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat pięćdziesiątych działania wywiadu amerykańskiego na terenie ZSRR nie istniały. Niedawno utworzona Centralna Agencja Wywiadowcza CIA nie dysponowała źródłami wywiadowczymi za "żelazną kurtyną". Niedostępne były informacje na temat radzieckich postępów w dziedzinie technologii zbrojeniowej, nieosiągalne były nawet najbardziej podstawowe informacje na temat dróg, mostów, instalacji wojskowych itp. Postanowiono wykorzystać zwiad lotniczy.

U-2[edytuj | edytuj kod]

1 maja 1960 jeden z samolotów Lockheed U-2, które od lipca 1956 dokonywały lotów rozpoznawczych nad terytorium Związku Radzieckiego, został zestrzelony przez radziecką rakietę przeciwlotniczą SA-2 w okolicach Swierdłowska. Początkowo rząd USA starał się zatuszować ów incydent, twierdząc że Rosjanie zestrzelili samolot meteorologiczny, który zmylił kurs. Jednak pilot U-2, Francis Gary Powers, który przeżył katastrofę maszyny, przyznał oficjalnie, że jest pracownikiem CIA. Drugi przypadek strącenia samolotu szpiegowskiego U-2 nastąpił podczas tzw. kubańskiego kryzysu rakietowego. Tym razem pilot, mjr Rudolph Anderson Jr, zginął.

SR-71[edytuj | edytuj kod]

Do misji szpiegowskich używano nie tylko samolotów U-2, lecz także bardzo wielu innych typów.
Jednym z nich był strategiczny samolot rozpoznawczy SR-71 Blackbird, zbudowany jako następca U-2. Pozostaje on do dziś najszybszym i najwyżej latającym samolotem tej klasy. Zaprojektowany został w ściśle tajnym biurze konstrukcyjnym o nazwie Skunk Works, wywodzącym się z firmy Lockheed. Pierwsza wersja samolotu weszła w fazę operacyjną w styczniu 1966, w ramach 9 skrzydła rozpoznania strategicznego. Latał wielokrotnie nad Chinami z baz na Okinawie. Samolot SR-71 sfotografował m.in. pierwszy próbny wybuch chińskiej bomby atomowej. Wykonywał loty zwiadowcze nad ZSRR, Kubą, Libią, Bliskim Wschodem, podczas wojny arabsko-izraelskiego w 1973 (wojna Jom Kippur).

Wietnam[edytuj | edytuj kod]

W połowie lat 60., w pełni wojny wietnamskiej, USAF zaczęło używać zdalnie sterowanych bezzałogowych pojazdów powietrznych, które dokonywały przelotów nad wybranymi celami.

B-52H[edytuj | edytuj kod]

Do zrzucenia specjalnych naddźwiękowych samolotów bezzałogowych D-21 nad Chinami wykorzystywano ogromne bombowce strategiczne B-52, w wersji H. Od żadnego jednak nie udało się odebrać taśm fotograficznych ze zdjęciami.

Reorganizacja[edytuj | edytuj kod]

Na początku lat 70. dokonano ponownych reorganizacji. 27 czerwca 1972 powstała Służba Wywiadu Sił Powietrznych Air Force Intelligence Service, odpowiedzialna za wyspecjalizowane wsparcie wywiadowcze dowództwa Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych i wyższych dowódców amerykańskich na całym świecie.

Pustynna Burza[edytuj | edytuj kod]

W krótkiej, choć gwałtownej wojnie w Zatoce Perskiej (Operacja Pustynna Burza), w styczniu i lutym 1991, do zadań rozpoznawczych i wywiadowczych używano zarówno samolotów załogowych, jak i bezzałogowych. W służbie w Zatoce Perskiej można było spotkać nawet stare U-2 - samolot o wysokim pułapie lotu. Używano również takich samolotów jak m.in.: RF-4C Phantom, wyposażone w aparaturę TARP, samoloty myśliwskie F-14 Tomcat marynarki wojennej, E-8 J-STARS, E-2C Hawkeye, E-3 Sentry, EA-3B Skywarrior, oraz EP-3 Orion i wiele innych.
Bardzo efektowna kampania lotnicza w operacji Pustynna Burza była możliwa dzięki wcześniejszemu dokładnemu rozpoznaniu z powietrza, na dużą skalę używano też rozpoznania satelitarnego.

Agencja Wywiadu Lotniczego[edytuj | edytuj kod]

1 października 1993 Służbę Wywiadu Sił Powietrznych Air Force Intelligence Service, odpowiedzialną za wyspecjalizowane wsparcie wywiadowcze dowództwa Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych i wyższych dowódców amerykańskich na całym świecie, przemianowano na istniejącą do dziś Air Intelligence Agency - Agencję Wywiadu Sił Powietrznych Stanów Zjednoczonych. Jest ona głównie odpowiedzialna za gromadzenie danych wywiadowczych, bezpieczeństwo, środki zwalczania elektronicznego i wsparcie kontroli przestrzegania postanowień traktatowych.

Działania dzisiejsze[edytuj | edytuj kod]

Dzisiaj Agencja z główną siedzibą w bazie powietrznej Lackland w stanie Teksas; koordynuje działalność kilku ośrodków wywiadowczych oraz jednej brygady i ośmiu pułków lotniczych, zapewniających wsparcie dowództwom sił powietrznych USA.

Personel[edytuj | edytuj kod]

W 2007 personel składał się z 12000 osób.

Samoloty wykorzystywane do zwiadu lotniczego przez USAF[edytuj | edytuj kod]

Samoloty będące rozpoznawczymi wersjami samolotów myśliwskich lub bombowych, nosiły odrębne oznaczenia z literą "F".

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Norman Polmar and Thomas B. Allen: Spy Book: The Encyclopedia of Espionage, 1997
  • Nathan Miller: Spying for America: The Hidden History of US. Intelligence, 1989, 1997
  • Andrew Christopher: Tylko dla oczu prezydenta, Sensacje XX Wieku, 1998

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]