Aizanoi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Aizanoi – starożytne miasto nazywane “Drugim Efezem” znajduje się w prowincji Kütahya, w dystrykcie Çavdarhisar obecnie w Turcji. Zostało odkryte w 1824 roku przez europejskich podróżników. Jest jednym z najważniejszych historycznych miejsc Anatolii. Słynie m.in. z najlepiej zachowanej świątyni Zeusa, pierwszego na świecie budynku giełdy czy wspaniałego amfiteatru.

Rzeźba z świątyni Zeusa

Powstanie i historia[edytuj | edytuj kod]

Aizanoi zbudowano w tym samym czasie co Efez nad brzegiem rzeki Koca Çay (dawniej Penkalas) na równinnym terenie. Jednak pierwsze ślady osadnictwa można datować na III w. p.n.e. W hellenizmie region znajdował się pod panowaniem Bitynii, oraz Bergamy. Zaś w 133 r. p.n.e. został zdobyty przez Rzymian. Wtedy to nastąpił rozkwit Aizanoi spowodowany głównie sprzedażą zboża, wina i wełny. Cmentarz, położony przy Koca Çay, dostarcza nam informacji, że w okresie panowania rzymskiego Aizanoi zamieszkiwało ok. 30 tys. osób (obecnie według spisu powszechnego z 2000 r. liczba osób zamieszkujących Çavdarhisar wynosi zaledwie 4,5 tys. osób).

Świątynia Zeusa[edytuj | edytuj kod]

Widok z okien ruin po dawnym amfiteatrze na świątynie Zeusa.

Głównym zabytkiem jest najlepiej zachowana na świecie świątynia Zeusa. Zbudowano ją dość późno bo w 125 r. p.n.e. pod panowaniem cesarza Hadriana. Usytuowana jest w centrum miasta. Szczególnie ciekawa jest zamknięta przestrzeń znajdująca się pod jej powierzchnią. W świątyni w dobrym stanie ostał się portyk, prawy bok i część celli(główne pomieszczenie), a także usytuowane pod cellą podziemne sanktuarium frygijskiej bogini płodności Kybele. Przed budynkiem możemy zobaczyć zdjęty akroterion(element figuralny umieszczony niegdyś na dachu, przedstawiający kobiece popiersie, być może właśnie samej bogini) można porównać go z tymi znalezionymi w Didymie bądź w stambulskim Zatopionym Pałacu. W południowej części świątyni znajduje się odeon, fragmentarycznie zniszczony w okresie bizantyjskim.

Pierwsza na świecie giełda[edytuj | edytuj kod]

Na południu Aizanoi zlokalizowany jest okrągły budynek. Kiedy go zbudowano w drugiej połowie II wieku, mieścił się w nim bazar spożywczy (tzw. macellum). W późniejszych czasach stał się pierwszym na świecie gmachem giełdy. W 1971 r. przeprowadzono remont budowli. Na jej wewnętrznych ścianach widnieje poczyniony rylcem spis cen, datowany na IV w. podczas panowania cesarza Diokleciana. Lista ta określa wartość produktów sprzedawanych na targach w całym imperium. Przykładowo, zgodnie z "cennikiem" jeden silny niewolnik miał wartość dwóch osłów lub 30 tys. denarów, a cena jednego konia równa była wartości trzech niewolników.

Inne zabytki[edytuj | edytuj kod]

Rzymski most położony w pobliżu giełdy.

Innym godnym uwagi zabytkiem jest amfiteatr na 20 tys. osób, oraz starożytny stadion na 13,5 tys. osób, wybudowano również niezwykle ciekawy architektonicznie teatr dla 7 tys. ludzi. Wartymi zobaczenia miejscami są również hamam przepięknie zdobiony mozaikami, aleja z okazałymi kolumnami, ciekawe nekropole oraz dwa starożytne mosty (do dziś spełniającymi swą rolę) z czego jeden usytuowany jest przy budynku giełdy(patrz zdjęcie).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W Aizanoi położonym na wysokości 1004 m n.p.m. panuje dość surowy klimat. Przez około pół roku ruiny rzymskich budowli skrywa półmetrowa warstwa śniegu

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]