Ajudah

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ajudah
Аю-Даг
Медведь-гора
Ayuv Dağ
Widok na Ajudah z sanatorium „Utios”
Widok na Ajudah z sanatorium „Utios”
Państwo  Ukraina
Rodzaj obiektu przylądek
Położenie na mapie Krymu
Mapa lokalizacyjna Krymu
Ajudah
Ajudah
Położenie na mapie Europy
Mapa lokalizacyjna Europy
Ajudah
Ajudah
Ziemia 44°33′N 34°20′E/44,550000 34,333333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Ajudah (Aju-Dah, Ayuv Dağ) – góra i przylądek na południowym wybrzeżu Półwyspu Krymskiego. Wysokość góry wynosi 572 m n.p.m. Obszar ogólny wynosi ∼4 km². W 1947 r. kompleks „Ajudah” składający się z góry Ajudah i okolicznych lasów został ustanowiony rezerwatem i zabytkiem przyrody. U podnóża południowego zbocza znajduje się dziecięcy obóz „Artek”, a u północnego zbocza — osiedle Partenit.

Geologiczne pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Przylądek wysunięty jest daleko w morze, o stromych zboczach, zbudowany ze skał krystalicznych (stanowi formę lakkolitu). Góra powstała 150 milionów lat temu w okresie Jury. Kompleks Ajudahu stanowi masyw jednolitych gabro-diabazów. Na Ajudahu zostało znalezionych 18 minerałów.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Słowo „Ajudah” składa się z dwóch krymskotatarskich słów: ayuv — niedźwiedź, dağ  góra. Jednak, badacz Krymu Piotr Keppen stwierdził, że jeszcze na początku XIX w. Tatarzy krymscy wymieniali tę górę „Büyük Kastel”, co oznacza „Wielka forteca”. P. Keppen przypuszczał, że w okresie średniowiecza ta góra mogła nosić nazwę „Ἁγία” — święta, [1] lecz grecki wyraz Ἁγία transformował się w krymskotatarski ayuv. [2]

Na średniowiecznych włoskich mapach-portolanach Niedźwiedź-góra była oznaczona jako Camello – wielbłąd.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Resztki cerkwi św. Konstantyna i Eleny nа polaniе Aj-Konstant. Ajudah.

W VIII wieku powstał duży klasztor św. Apostołów Piotra i Pawła, za którego założyciela jest uznawany święty Jan Gocki. Do klasztoru Jan Gocki przeniósł siedzibę biskupstwa Gotskiego. Według hagiograficznych źródeł relikwie świętego Jana Gockiego spoczywają na terytorium klasztoru. Koło wschodniego zbocza została zbudowana główna świątynia — Bazylika św. Piotra i Pawła. Resztki tej cerkwi się znajdują na terenie sanatorium „Krym”. Oprócz klasztoru na Ajudahu w średniowieczu powstawało dużo niewielkich osad.

W literaturze[edytuj | edytuj kod]

Adam Mickiewicz opisał górę w swym Sonecie krymskim pt. Ajudah. Inspiracją do napisania tego utworu był tygodniowy pobyt Mickiewicza w posiadłości polskiego ziemianina Gustawa Olizara mieszczącej się u stóp Ajudahu.

Przypisy

  1. Кеппен П. И. „Крымскій сборникъ”, СПб, 1837, стр. 167 (ros.)
  2. Домбровский О. И. Столбунов А. А., Баранов И. А. Аю-Даг — «святая» гора, Симферополь:Таврия, 1975, стр. 60 (ros.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Алуштинский регион с древнейших времен до наших дней, Киев, 2002.
  • Домбровский О., Столбунов А., Баранов И. Аю-Даг — „Святая гора”, Симферополь, 1975.
  • Ена В. Г. Заповедные ландшафты Крыма, Симферополь, 1989.
  • Кеппен П. И. О дрѣвностяхъ Южнаго берега Крыма и горъ Таврическихъ, Спб, 1837.
  • Лебединский В. И., Партенитская долина от моря до гор, Симферополь, 1999.
  • Лебединский В. И., С геологическим молотком по Крыму, Москва, 1982.