Ajurweda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dhanwantari – patron Ajurwedy

Ajurweda (dew. आयुर्वेद, ang. Ayurveda) – system medycyny indyjskiej rozwinięty w starożytności. Termin ajurweda jest złożeniem słów ajuh (sanskr. āyuh) – „życie” oraz weda (Pismo dewanagari वेद ), oznacza „wiedzę o życiu” lub „przebieg życia”. Ajurweda zajmuje się zdrowiem fizycznym, psychicznym i duchowym. Jako koncepcja zdrowia i terapii jest uznawana od 1979 przez Światową Organizację Zdrowia[1]. Jest jednym z niewielu systemów medycyny niekonwencjonalnej, wykorzystujących chirurgię.

Najwcześniej znanymi lekarzami byli Ćaraka i Suszruta. Z podręczników medycyny napisanych przez tych dwóch mędrców studenci medycyny ajurwedyjskiej korzystają do dziś. (…) Ćaraka specjalizował się w medycynie chorób wewnętrznych, Suszruta zaś był chirurgiem i wierzył, że chirurgia jest najlepszym sposobem leczenia, gdyż pozwala uzyskać natychmiastowe rezultaty. Ćarakasanhita oraz Suszrutasanhita zostały napisane w siódmym wieku p.n.e.[2]

W obrębie ajurwedy opracowano osiem specjalizacji:

  • choroby wewnętrzne,
  • chirurgia ogólna,
  • leczenie chorób głowy i szyi,
  • pediatria,
  • toksykologia,
  • nauka o afrodyzjakach,
  • nauka o odmładzaniu,
  • psychiatria (w tym leczenie chorób wywołanych przez złe duchy).

Teoria[edytuj | edytuj kod]

Koncepcja pięciu żywiołów (panća mahabhuta)[edytuj | edytuj kod]

Według ajurwedy wszystko składa się z pięciu żywiołów ("panća mahabhutas"). Elementy te to, eter (akaśa), powietrze (waju), ogień (agni), woda (dźala) i ziemia (prythwi). Istoty żyjące posiadają jeszcze jeden element: jest to prana. Prana to siła życiowa, podstawowa energia odpowiadająca za fizyczne, umysłowe i duchowe zdrowie i siłę.

Prana[edytuj | edytuj kod]

Prana w sanskrycie oznacza "oddech" i jest rozumiana jako siła podtrzymująca życie, energia witalna. Jest to podstawowe założenie ajurwedy i jogi, energia ta przepływa przez kanały subtelne zwane nadi. Energia ta podtrzymuje życie w ciele i umyśle.

Koncepcja trzech dosz (tridosza)[edytuj | edytuj kod]

Według medycyny indyjskiej ciało powstaje z pięciu żywiołów, a u podstaw jego rozwoju leżą trzy bioenergie: wata (na którą składają się elementy wiatr i eter), pitta (ogień), kapha (ziemia i woda). Bioenergia wata związana jest z ruchem, bioenergia pitta to „metaboliczna siła oddziaływania”, zaś bioenergia kapha to „regenerująca i podtrzymująca siła.”[3]

Agni[edytuj | edytuj kod]

Agni to ogień trawienny. To właśnie agni pozwala dobrze trawić pokarm i sprawia, że wszystkie składniki odżywcze docierają do tkanek. To dzięki agni umysł ma moc, aby za pomocą inteligencji i dyscypliny osiągnąć wewnętrzne piękno. To także agni oczyszcza ciało z toksyn i produktów przemiany materii[4].

Toksyny (Ama)[edytuj | edytuj kod]

„W ajurwedzie uważa się, iż większość chorób wynika z obecności ama (āma), czyli toksyn w ciele. Toksyny to niestrawione resztki pokarmu, które gromadzą się w układzie trawiennym (…) Według ajurwedy zanim rozpocznie się długotrwałe leczenie, należy najpierw oczyścić ciało."[5]

Terapia oczyszczająca (panća karma)[edytuj | edytuj kod]

Panća karma oznacza dosłownie „pięć działań oczyszczających”. Terapia stanowi głębokie oczyszczenie ciała z nieczystości oraz ponowne odżywienie tkanek, dzięki czemu poprawia się stan zdrowia, a oznaki starzenia się organizmu znikają. Ciało nabiera witalności, dosze są w równowadze, co pozwala na zachowanie dobrego zdrowia oraz harmonii. Pięć działań oczyszczających składających się na zabieg panća karma:

  • Wireczana - oczyszczenie przy zastosowaniu środków przeczyszczających w celu usunięcia nieczystości z jelita cienkiego.
  • Basti (dzieli się na niruna oraz anuwasana) – lewatywy z wywarów ziołowych lub olejowych mające za zadanie oczyścić oraz unormować funkcjonowanie jelita grubego.
  • Wamana – lewatywy oraz prowokowanie wymiotów w celu usunięcia toksyn z żołądka.
  • Nasja – krople do nosa stosowane w celu usunięcia toksyn z obszaru głowy.
  • Rakta moksza – upuszczanie krwi lub jej oczyszczanie z wykorzystaniem ziół[6].

W terapii oczyszczającej dużą rolę odgrywają faza przygotowania organizmu (purwa karma) oraz regeneracji (paszat karma). Purwa karma to seria zabiegów rozluźniających i rozgrzewających, na które składają się masaż synchorniczny abhjanga, udwartana - masaż z peelingiem oraz garszana - masaż jedwabnymi rękawicami[potrzebne źródło]. Po masażach następują udrożniające kanały energetyczne zabiegi ziołowe, np. baspa sweda - kąpiel parowa z ziołami, nadi sweda - przykładanie wężyka z parą do wybranych punktów na ciele, tapa sweda - sauna lub przebywanie w pobliżu ogniska. Celem purwa karmy jest usunięcie złogów, zbędnych produktów przemiany materii i toksyn z organizmu. Intensywny masaż służy przesunięciu tychże w stronę dużych organów (np. żołądka), dzięki czemu będą mogły zostać usunięte z organizmu podczas panća karmy[7].

Paszat karma ma miejsce po panća karmie, a służy regeneracji i odbudowie organizmu po intensywnym oczyszczaniu. W fazie tej kuracjusz poddawany jest delikatnym, odprężającym masażom i pije wzmacniające zioła. Do potrzeb pacjenta dostosowywana jest również dieta[potrzebne źródło].

Masaże i zabiegi ajurwedyjskie[edytuj | edytuj kod]

Masaż ajurwedyjski jest niezbędny, aby zachować zdrowie, świadomość i długowieczność. Masaż wpływa korzystnie na wszystkie części ciała. Ułatwia trawienie i przyswajanie, pobudza krążenie krwi i wymianę płynów w tkankach, usuwa stany zapalne i opuchliznę, a także blokady. Masaż całościowo wpływa na układ odpornościowy i pomaga zachować optymalne zdrowie. Wykonywany regularnie, pozwala uregulować funkcjonowanie ciała pod względem fizycznym, mentalnym i duchowym.”[8] Masaż jest terapią, która pozwala odblokować kanały energetyczne nadi dla prawidłowego przepływu energii witalnej.

Masaż abhjanga[edytuj | edytuj kod]

Masaż abhjanga jest częścią tradycyjnego ajurwedyjskiego programu oczyszczającego i odmładzającego nazywającego się panćakarma. Masaż wykonywany jest przy użyciu dużej ilości ciepłego oleju sezamowego. W trakcie masażu toksyny usuwane są z ciała, kanały energetyczne odblokowują się, pozwalając na swobodny przepływ energii życiowej. Masaż abhjanga rozpoczynamy od masażu głowy, który może być zrobiony na sucho lub olejem sezamowym. Masaż zwiększa sprawność umysłową i wydolność fizyczną.

Masaż głowy (sziroabhyanga)[edytuj | edytuj kod]

Masaż „odżywia, nawilża i wzmacnia cebulki włosów oraz skórę głowy (…) Poprawia również dopływ krwi do głowy, odpręża mięśnie i włókna nerwowe. Przyczynia się w ten sposób do odświeżenia zarówno umysłu, jak i ciała, rozładowania napięcia, usunięcia zmęczenia oraz polepszenia cery.”[9]

Masaż twarzy (mukhabhjanga)[edytuj | edytuj kod]

„ (…) pobudza ośrodki znajdujące się głęboko w mózgu, punkty refleksologiczne, meridiany, przez które przepływa energia, oraz krążenie w twarzy, co przynosi ciału całkowitą ulgę. Napięcie szyi, ramion i twarzy znika, a równowaga zostaje przywrócona w całym ciele, od stóp do głów (…)”[10]

Garszana[edytuj | edytuj kod]

Masaż nieco szorstkimi, wyprodukowanymi z surowego jedwabiu rękawicami. Działa jak peeling i polecany jest osobom z przewagą doszy kapha. W salonach kosmetycznych stosowany w terapiach antycellulitowych i odchudzających[potrzebne źródło].

Szirodhara[edytuj | edytuj kod]

„Sziro dhara jest procedurą polegającą na polewaniu obszaru „trzeciego oka” na czole strumieniem ciepłego oleju sezamowego przez około pół godziny. (…) pobudza ośrodki położone głęboko w mózgu, (…) Zabieg ten przyczynia się do uspokojenia i wyciszenia umysłu.”[11]

Nasja[edytuj | edytuj kod]

„Nasja polega na podawaniu leczniczych proszków lub kropli do nosa. Mogą one mieć działanie uspokajające, nasenne, oczyszczające, stymulujące lub po prostu odżywcze (…) Zwykle ten rodzaj zabiegu stosowany jest w celu oczyszczenia zatok (…)”[12]

Oleje i zioła ajurwedyjskie[edytuj | edytuj kod]

„Każdy olejek ajurwedyjski ma właściwości lecznicze, które pomagają pacjentowi wyzdrowieć lub łagodzą objawy chorobowe. (…) Ajurweda to nauka, która pozwala nam wykorzystać zioła do tego, by przeciwdziałać problemom emocjonalnym i umysłowym. W ajurwedzie leczy się daną osobę zgodnie z tym, jaka dusza u niej dominuje.”[13]

Odżywianie według ajurwedy[edytuj | edytuj kod]

„Podstawowym obszarem, na którym ajurweda się koncentruje, jest nasza zdolność trawienia pokarmu. Drugie miejsce zajmuje zagadnienie spożywania pokarmów dopasowanych do naszej konstytucji oraz niezaburzających metabolizmu. Po trzecie należy spożywać pokarmy w jak najmniejszym stopniu przetworzone.”[14]

Dieta ajurwedyjska[edytuj | edytuj kod]

Ajurweda „nie proponuje diety jednolitej. Jej nauka o odżywianiu jest bardzo zróżnicowana. Witaminy, kalorie, tłuszcze, węglowodany, białka i elementy śladowe mogą zarówno sprzyjać zdrowiu, jak i wywoływać choroby. Tak naprawdę liczy się tylko energetyka środków żywnościowych i ich wpływ na bioenergię.”[15] W południe powinno się spożywać największy posiłek. Między jednym a drugim posiłkiem powinny przeminąć trzy godziny[16].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Hinduizm a zdrowie. W: Monika Tworuschka, Udo Tworuschka: Religie świata. Michał Dobrzański (tł.), Grzegorz Polak (uzup.). Wyd. 1. T. V: Hinduizm. Warszawa: Agora SA, 2009, s. 95, seria: Biblioteka Gazety Wyborczej. ISBN 978-83-7552-558-8.
  2. S.V. Govindan: Ajurwedyjski masaż leczniczy. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 32-33.
  3. H.H. Rhyner: Zdrowo, młodo i radośnie z ajurwedą(...). Kraków: Aster Oficyna Wydawnicza, 2000, s. 44.
  4. M. Sachs: Ajurweda a uroda. Jak być pięknym. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 68-69.
  5. Atreya: Ajurweda dla kobiet. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 41.
  6. M. Sachs: Ajurweda a uroda. Jak być pięknym. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 204.
  7. Purwa karma
  8. S.V. Govindan: Ajurwedyjski masaż leczniczy. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 39-40.
  9. M. Sachs: Ajurweda a uroda. Jak być pięknym. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 223.
  10. M. Sachs: Ajurweda a uroda. Jak być pięknym. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 181, 209.
  11. M. Sachs: Ajurweda a uroda. Jak być pięknym. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 252.
  12. M. Sachs: Ajurweda a uroda. Jak być pięknym. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 248.
  13. S.V. Govindan: Ajurwedyjski masaż leczniczy. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 106-107.
  14. Atreya: Ajurweda dla kobiet. Kraków: a-ti information services, 2010, s. 154.
  15. H.H. Rhyner: Zdrowo, młodo i radośnie z ajurwedą(...). Kraków: Aster Oficyna Wydawnicza, 2000, s. 122.
  16. Dieta ajurwedyjska w portalu yaacool.pl