Akademia Obrony Narodowej

Akademia Obrony Narodowej
National Defense University
Data założenia	1 października 1990
Państwo	Polska
Adres	al. gen. Antoniego Chruściela "Montera" 103 00–910 Warszawa
Rektor	gen. dyw. Bogusław Pacek
Położenie na mapie Warszawy Akademia Obrony Narodowej
Położenie na mapie Polski Akademia Obrony Narodowej
52°15′59.91″N 21°10′23.05″E
Strona internetowa

Brama AON

Polowa szkoła podoficerska dla załóg niemieckich pociągów pancernych w okresie wojny, obecnie biblioteka AON

Absolwenci ASG 1989

Akademia Obrony Narodowej (AON) – uczelnia wojskowa, zlokalizowana w Warszawie przy alei gen. Antoniego Chruściela "Montera" 103, która powstała z dniem 1 października 1990 na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 maja 1990 w wyniku przekształcenia Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego – najwyższej rangi cywilno-wojskowa szkoła wyższa w Polsce. Uczelnia prowadzi zarówno działalność dydaktyczną w zakresie kształcenia wyższych kadr dowódczych Wojska Polskiego jak też cywilnych specjalistów w zakresie bezpieczeństwa narodowego i międzynarodowego. Powołana jest także do prowadzenia rozległych prac badawczych w zakresie problematyki obronności i bezpieczeństwa państwa oraz bezpieczeństwa międzynarodowego i sztuki wojennej, w tym strategii, sztuki operacyjnej i taktyki.

Protoplasta uczelni

Akademia Sztabu Generalnego powołana została dekretem Rady Ministrów z 22 października 1947 roku. Uczelnia podporządkowana była bezpośrednio szefowi Sztabu Generalnego WP.

Statutowym zadaniem ASG było rozwijanie teorii sztuki wojennej zgodnie z potrzebami sztabów i wojsk oraz zasad skutecznej obrony państwa. Przygotowywała oficerów z wyższym wykształceniem na stanowiska dowódcze i sztabowe.

Początkowo siedzibą akademii był gmach dawnej Wolnej Wszechnicy Polskiej przy ul. Opaczewskiej 2 (aktualnie ulica S. Banacha) w Warszawie. Latem 1954 akademię przeniesiono do obiektów przedwojennego Centrum Wyszkolenia Piechoty w Rembertowie.

Pierwsza inauguracja roku akademickiego odbyła się 12 grudnia 1947 roku. Uczestniczyli w niej m.in. prezydent Bolesław Bierut oraz minister Obrony Narodowej marszałek Michał Rola-Żymierski. 3 kwietnia 1948 roku dekretem Rady Ministrów nadano akademii imię generała broni Karola Świerczewskiego.

W 1948 roku w jednostkach dydaktycznych ASG wprowadzono strukturę katedrową. Powołano wówczas katedry: taktyki ogólnej i służby sztabów, broni pancernej, artylerii, inżynieryjno-saperską, łączności, taktyki tyłów, historii wojennej oraz nauk społeczno-politycznych. W 1950 roku utworzono kolejne katedry: wojsk lotniczych i historii sztuki wojennej.

W 1953 roku, na wzór radziecki, utworzono sześć fakultetów, które pełniły rolę wydziałów: operacyjny, ogólnowojskowy, wojsk pancernych i zmechanizowanych, artylerii, rozpoznawczy i wojsk lotniczych. W 1956 roku rozwiązano fakultet operacyjny i rozpoznawczy, a rok później wojsk pancernych i zmechanizowanych. W 1960 roku rozwiązano fakultet ogólnowojskowy. Jednocześnie utworzono oddziały: wojsk rakietowych i artylerii oraz wojsk obrony przeciwlotniczej kraju i lotnictwa. Powołano również: Instytut Organizacji i Techniki Dowodzenia, Zakład Dydaktyki Wojskowej, Katedrę Taktyki Obrony przed Środkami Masowego Rażenia oraz Zespół Studiów Naukowych. W 1966 roku rozwiązano Oddział Wojsk Rakietowych i Artylerii.

Zasadniczy wpływ na powstanie środowiska naukowego ASG miała decyzje ministra obrony narodowej z 11 i 15 grudnia 1959 o nadaniu tytułu profesora nadzwyczajnego 11 oficerom posiadającym największy dorobek naukowo-dydaktyczny. Otrzymali je: gen. bryg. Mieczysław Bień, płk dypl. Jakub Broch, płk dypl. Józef Dac, płk dypl. Jan Dyda, płk dypl. Jan Kurniewicz, płk dypl. Andrzej Madejski, płk dypl. Edward Perkowicz, płk dypl. Eugeniusz Petrykowski, płk dypl. Józef Stachowski, płk dypl. Felicjan Wiśniewski i płk dypl. Remigiusz Wojtowicz. W latach 1961–1967 stopień doktora nauk wojskowych uzyskało 38 pracowników ASG. W 1967 roku uzyskano pierwsze 3 habilitacje – płk Władysław Filar, płk Kazimierz Gocyła, płk Julian Kaczmarek.

W styczniu 1964 roku na stanowisko komendanta ASG został wyznaczony gen. dyw. Józef Kuropieska, dotychczasowy dowódca Warszawskiego Okręgu Wojskowego i absolwent przedwojennej Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W procesie nauczania generał Kuropieska czerpał wzorce obowiązujące w Wyższej Szkoły Wojennej, której długoletnim komendantem był gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba.

W latach 70. ukazały się pierwsze książki pracowników ASG z dziedziny sztuki wojennej, m.in. autorstwa prof. Juliana Kaczmarka i Kazimierza Nożki. Podjęto ogólnopolskie programy badawcze z dziedziny nauk wojskowych. Wzrósł autorytet uczelni poza granicami Polski, czego wyrazem było podjęcie na przełomie lat 70. i 80. studiów przez oficerów z: ZSRR, Czechosłowacji, Węgier i NRD.

W 1977 dokonano radykalnych zmian w strukturze uczelni. Powołano Wydział Wojsk Lądowych oraz Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej Kraju. Obok wydziałów funkcjonowało wiele samodzielnych katedr.

Akademia Sztabu Generalnego była w dziejach polskiego szkolnictwa wojskowego najdłużej funkcjonującą uczelnią dowódczo-sztabową. Jej mury opuściło 6200 oficerów dyplomowanych, a ponad 4800 oficerów ukończyło studia podyplomowe i kursy wojskowe.

Proces kształcenia

Kurs podstawowy w ASG trwał trzy lata. Na pierwszym roku słuchacze przerabiali zakres dowodzenia na szczeblu pułku, na drugim dywizji, a na trzecim elementy sztuki operacyjnej z ogólnym przedstawieniem zasad dowodzenia na szczeblu armii. Łącznie program kształcenia przewidywał ok. 4300 godzin zajęć dydaktycznych, w tym: 62% na przedmioty operacyjno-taktyczne, 12% na przedmioty ogólne, 5% na przedmioty specjalistyczne, 10% na przedmioty społeczno-polityczne i 11% na szkolenia i egzaminy. Oprócz zajęć teoretycznych prowadzono liczne ćwiczenia dowódczo-sztabowe i szkieletowe, w tym. tzw. ćwiczenia pociągowe polegające na wykorzystaniu transportu kolejowego jako ruchomej bazy do ćwiczeń taktycznych i operacyjnych w określonych rejonach Polski. Ważną rolę odgrywały też podróże wojskowo-historyczne oraz letnie i zimowe obozy szkoleniowe.

Akademia Sztabu Generalnego (ASG) Wojska Polskiego (WP), struktura organizacyjna (1967)

• komenda
• jednostki dydaktyczne
  • instytut dowodzenia
  • instytut dydaktyki wojskowej
  • studium operacyjno-strategiczne
  • oddział wojsk OPK i lotnictwa
  • katedry ogólnoakademickie: taktyki ogólnej i sztuki operacyjnej, taktyki wojsk pancernych, taktyki artylerii, taktyki wojsk inżynieryjnych, taktyki obrony przed środkami masowego rażenia, taktyki tyłów, wojsk łączności, obrony przeciwlotniczej, obrony terytorialnej kraju
  • katedry nauk społeczno-politycznych: historii sztuki wojennej, podstaw marksizmu i leninizmu, ekonomii politycznej, ekonomiki wojskowej, pracy partyjno-politycznej
• kurs doskonalenia oficerów
• pododdziały słuchaczy
• oddział naukowy
• biblioteka naukowa
• oddział szkolenia
• oddział techniczny
• oddział ogólnowojskowy
• wydział kadrowy
• wydział finansowy

Komendanci

• gen. dyw. Bolesław Zarako-Zarakowski (25 VII 1947 – 5 II 1948)
• gen. dyw. Zygmunt Berling (5 II 1948 – 10 IV 1953)
• gen. bryg. Ostap Steca (16 IV 1953 – 11 XI 1953)
• gen. bryg. Grigorij Łaźko (11 XI 1953 – 31 XII 1954)
• gen. bryg. Wiktor Sienicki (10 I 1955 – 25 XI 1956)
• gen. bryg. prof. dr Mieczysław Bień (26 XI 1956 – I 1964)
• gen. dyw. Józef Kuropieska (I 1964 – 20 III 1968)
• gen. dyw. Adam Czaplewski (11 IV 1968 – 12 I 1973)
• gen. dyw. Bolesław Chocha (24 I 1973 – 6 XII 1977)
• gen. broni Józef Kamiński (IV 1978 – XII 1985)
• gen. dyw. prof. dr hab. Władysław Mróz (XII 1985 – 14 VII 1990)
• gen. dyw. prof. dr Tadeusz Jemioło (14 VII – 30 IX 1990)

Akademia Obrony Narodowej – formowanie i zmiany organizacyjne

Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 maja 1990 roku Akademię Sztabu Generalnego z dniem 1 października 1990 roku przekształcono w Akademię Obrony Narodowej.

W strukturze uczelni znalazły się: Wydział Strategiczno-Obronny, Wydział Wojsk Lądowych, Wydział Wojsk Lotniczych i Obrony Powietrznej i Wydział Nauk Humanistycznych. W skład Wydziału Nauk Humanistycznych weszli oficerowie z samodzielnych katedr specjalistycznych oraz część nauczycieli z rozwiązanej Wojskowej Akademii Politycznej. Po kilku latach wydział ten został zredukowany do Instytutu Nauk Humanistycznych. W 1997 do AON włączono na prawach wydziału Wojskowy Instytut Historyczny. W 2001 Instytut ten rozwiązano tworząc w jego miejsce Biuro Badań Historycznych podporządkowane ministrowi Obrony Narodowej.

W połowie lat 90. AON w działalności dydaktycznej wyraźnie wykroczyła poza sferę obronności otwierając dla studentów cywilnych nowe kierunki w postaci studiów: ekonomicznych, historycznych i zarządzania. Doprowadziło to do sytuacji, w której liczba studentów cywilnych wyraźnie przewyższała liczbę studentów wojskowych.

W 2007 podjęto proces reorganizacji uczelni tworząc: Wydział Zarządzania i Dowodzenia oraz Wydział Bezpieczeństwa Narodowego.

Akademia prowadzi badania w dziedzinie nauk wojskowych, obejmujących problemy: strategii, sztuki operacyjnej i taktyki wojsk lądowych, lotnictwa i obrony powietrznej oraz nauk humanistycznych i ekonomicznych. Prace badawcze mają charakter prognostyczny, modelowy i studyjny. AON uczestniczy też w badaniach naukowych prowadzonych przez NATO Defence College.

AON współpracuje z wyższymi uczelniami innych armii, szczególnie z akademiami Niemiec, Czech, Słowacji, Węgier, Danii, Austrii, Szwecji, Francji i USA. Uczelnia utrzymuje też kontakty z ośrodkami kształcenia: Litwy, Ukrainy, Grecji, Hiszpanii, Japonii, Chin, Korei Południowej, Indii, Pakistanu i Arabii Saudyjskiej.

Proces kształcenia

Akademia Obrony Narodowej kształci studentów wojskowych i cywilnych w programach studiów wszystkich trzech stopni (od licencjackich do doktorskich). Studenci kształceni są na kierunkach: zarządzanie i dowodzenie, bezpieczeństwo, lotnictwo i logistyka, ekonomia, bezpieczeństwo narodowe, historia, europeistyka i lotnictwa.

Ważną rolę w działalności uczelni odgrywają studia podyplomowe z zakresu: obronności państwa, edukacji obronnej i zarządzania kryzysowego, bezpieczeństwa informacyjnego i zarządzania lotnictwem.

Oprócz studiów licencjackich, magisterskich i podyplomowych AON prowadzi czteroletnie studia doktoranckie (dostępne również dla osób cywilnych).

AON szkoli kadry cywilne na rzecz obronności państwa, m.in. przedstawicieli parlamentu, administracji państwowej i samorządowej. W każdym roku akademickim blisko 250 słuchaczy kształci się na Wyższych Kursach Obronnych.

Struktura organizacyjna (2008)

• Komenda,
• Wydział Zarządzania i Dowodzenia
  • Instytut Wojsk Lądowych
  • Instytut Lotnictwa i Obrony Powietrznej
  • Instytut Logistyki
  • Katedra Zarządzania
  • Katedra Działań Połączonych
• Wydział Bezpieczeństwa Narodowego
  • Instytut Bezpieczeństwa Państwa
  • Instytut Nauk Humanistycznych
  • Katedra Strategii i Geostrategii
  • Katedra Prawa i Administracji
• Instytut Badań Strategicznych
• Centrum Symulacji i Komputerowych Gier Wojennych
• Centrum Szkolenia Obrony przed Bronią Masowego Rażenia
• Centrum Doskonalenia Kursowego Oficerów
• Studium Języków Obcych
• Zakład Wychowania Fizycznego i Szkolenia Ogniowego
• Biblioteka
• Oddział Organizacji Studiów
• Oddział Organizacyjno-Koordynacyjny
• Kwestura
• Oddział Kadr
• Oddział Zabezpieczenia
• Wydział Naukowy
• Wydział Wychowawczy
• Pion Ochrony Informacji Niejawnych
• Sekcja BHP
• Wydawnictwo AON

• Batalion Zabezpieczenia (do 1999 r.)
• Kompania Zabezpieczenia (do 2004 r.)

Organizacje studenckie

Obecnie na Akademii Obrony Narodowej działają różne koła naukowe i organizacje studenckie:

• Erasmus Student Network
• Strzelec
• Młoda Europa – koło naukowe studentów Europeistyki
• Ars Legis
• Koło Naukowe Studentów Bezpieczeństwa Narodowego
• Koło Naukowe Studentów Logistyki
• Lotnicze Koło Naukowe
• Podróżniczy Klub Studencki
• Koło Naukowe Sił i Służb Specjalnych
• Studencka Akademia Polowa
• Studencka Akademia Bezpieczeństwa
• Koło Naukowe Administratywistów AdLex

Komendanci-rektorzy

• gen. broni prof. dr inż. Tadeusz Jemioło (1990–2000)
• gen. dyw. prof. dr hab. Bolesław Balcerowicz (2000–2002)
• gen. broni dr Józef Flis (2002–2006)
• gen. broni dr hab. inż. Józef Buczyński (2006–2007)
• gen. bryg. dr hab. inż. Janusz Kręcikij (2007–2009)
• gen. dyw. dr inż. Romuald Ratajczak (od 2009–2012)
• gen. dyw. dr hab. Bogusław Pacek (od 2012)

Bibliografia

1. Paweł Cieślar, Płaszczyzny współpracy Akademii Sztabu Generalnego Wojska Polskiego i Akademii Obrony Narodowej ze Sztabem Generalnym Wojska Polskiego, Materiały z sympozjum nt. Sztab Generalny Wojska Polskiego w systemie obrony i bezpieczeństwa państwa, Warszawa 2008
2. Ryszard Kałużny, Dariusz Kozerawski, Kształtowanie się wyższego szkolnictwa wojskowego w Polsce Zeszyty naukowe WSOWL Nr 1(143) 2007
3. Dariusz Kozerawski, Wyższe szkolnictwo wojskowe w Polsce w latach 1947-1967, Wyd. Neriton, Warszawa 2005

Linki zewnętrzne

• Strona Akademii Obrony Narodowej