Akantowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Akantowate
Acanthus montanus
Acanthus montanus
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina akantowate
Nazwa systematyczna
Acanthaceae Juss.
Gen. Pl.: 102. 4 Aug 1789
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Akantowate (Acanthaceae Juss.) – rodzina roślin zielnych, krzewów, rzadziej drzew należących do rzędu jasnotowców (Lamiales). Rośliny należące do tej rodziny występują w rejonach subtropikalnych i tropikalnych, niektóre gatunki w cieplejszych rejonach strefy umiarkowanej, sięgając po obszar śródziemnomorski (w Europie tylko akant[2]), Stany Zjednoczone, Australię. Należy do tej rodziny 212 rodzajów i co najmniej 3175 gatunków roślin[3]. Liczne gatunki uprawiane są jako uprawne[2].

Aphelandra squarrosa
Asystasia gangetica
Ruellia simplex
Hygrophila ringens

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Byliny, krzewy i rzadko drzewa (Bravaisia osiąga do 20 m wysokości) lub pnącza (podrodzina Thunbergioideae)[2].
Liście
Pojedyncze, bez przylistków, zwykle nakrzyżległe, tylko u Nelsonioideae skrętoległe, często z cystolitami i zwykle całobrzegie (u akanta głęboko podzielone), czasem kolczaste[2][3].
Kwiaty
Obupłciowe, grzbieciste, zwykle wsparte okazałymi i barwnymi przysadkami i podsadkami. Korona kwiatu często dwuwargowa. Kielich zwykle 5-wargowy, rzadziej z 4 lub większą liczbą (do 16) ząbków. Pręciki 2, 4 lub 5, zawsze przynajmniej 1 prątniczek. Dysk miodnikowy poniżej zalążni. Sama zalążnia dwukomorowa, z dwoma do wieloma zalążkami. Słupek zwykle zakończony podwójnym znamieniem[3].
Owoce
Zazwyczaj dwukomorowa torebka[3]. Tylko w rodzaju Mendoncia jednonasienny pestkowiec[2].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny w większości zasiedlające tereny otwarte i pustynne. Należą tu jednak także rośliny wodne oraz tworzące namorzyny. Wiele gatunków to typowe rośliny dna lasów tropikalnych[3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Jedna z rodzin jasnotowców (w grupie o niejasnych powiązaniach filogenetycznych przedstawianej w politomii, obejmującej m.in. bignoniowate i pływaczowate) reprezentujących grupę astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych:

jasnotowce

Plocospermataceae





Carlemanniaceae



oliwkowate Oleaceae





Tetrachondraceae





Calceolariaceae




Peltanthera



ostrojowate Gesneriaceae






babkowate Plantaginaceae




trędownikowate Scrophulariaceae




Stilbaceae





jasnotowate Lamiaceae




paulowniowate Paulowniaceae



Phrymaceae



zarazowate Orobanchaceae







Thomandersiaceae



werbenowate Verbenaceae





połapkowate Pedaliaceae



Martyniaceae



linderniowate Linderniaceae



bignoniowate Bignoniaceae



Schlegeliaceae



akantowate Acanthaceae



byblisowate Byblidaceae



pływaczowate Lentibulariaceae












Podział rodziny według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

W obrębie rodziny wyróżnia się 4 grupy w randze podrodzin, których relacje filogenetyczne przedstawiające są następująco:

akantowate

Nelsonioideae




Acanthoideae




Thunbergioideae



Avicennioideae





Podrodzina Nelsonioideae Sreemadhavan (syn. Nelsoniaceae Sreemadhavan)

Podrodzina Acanthoideae Link

Podrodzina Thunbergioideae Kosteletzky

Podrodzina Avicennioideae Miers

  • rodzaj: Avicenniaawicenia, rozcięża
Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd jasnotopodobne (Lamianae Takht.), rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), podrząd Acanthineae Engl, rodzina akantowate (Acanthaceae Juss.)[4].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-06].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 23-24. ISBN 1-55407-206-9.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 David J. Mabberley: The Plant-book: A Portable Dictionary of the Vascular Plants. Cambridge University Press, 2008, s. 4. ISBN 0521820715.
  4. Crescent Bloom: Acanthaceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-04-09].