Aktinidia chińska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aktinidia chińska
Aktinidia chińska: zdjęcie
Owoce aktinidii chińskiej
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd wrzosowce
Rodzina aktinidiowate
Rodzaj aktinidia
Gatunek aktinidia chińska
Nazwa systematyczna
Actinidia chinensis Planch.
London J. Bot. 6:303. 1847
Kwitnący pęd

Aktinidia chińska (Actinidia chinensis Planch.) – gatunek pnącza z rodziny aktinidiowatych (Actinidiaceae). Popularnie zwana „kiwi”(od podobieństwa włosków na owocach do piórek ptaka nielota zwanego również kiwi)[2], albo „agrest chiński”. Pochodzi z Chin[3]. Jest uprawiana w wielu krajach świata. Największe plantacje zaś znajdują się na Nowej Zelandii. W Polsce uprawiana rzadko, ponieważ jest rośliną pochodzącą z klimatu podzwrotnikowego i nie znosi silniejszych przymrozków[2].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Potężne drzewiaste pnącze osiągają do 25 metrów, jednak na plantacjach prowadzone są do 8 metrów.[2] Są rudo owłosione[4].
Liście
Dość duże, szerokojajowate lub okrągłe, o piłkowanych brzegach. Są krótko owłosione rudymi włoskami, miękkie.
Kwiaty
Roślina dwupienna. Owoce wiążą się wyłącznie na egzemplarzach żeńskich, dojrzewają jesienią. Egzemplarze męskie wytwarzają bowiem kwiaty niepłodne, mające za zadanie jedynie dostarczyć pyłku koniecznego do zapylenia i zapłodnienia kwiatów żeńskich. Kwiaty są 6-krotne, mają 1 słupek i liczne pręciki, kwiaty żeńskie są kremowe, pachnące, osadzone po kilka w kątach liści, mają około 3-4 cm długości. Natomiast męskie są drobniejsze kremowobiałe, na krótkich szypułkach[2].
Owoce
Dość duża (o ciężarze do 100g), wydłużona, walcowata jagoda. Jest aromatyczna, zapachem przypomina melon i agrest, jajowata, o brązowej lub brązowozielonkawej skórce pokrytej kutnerem. Miąższ owocu jest zielonkawy, soczysty i słodkokwaśny. Wewnątrz jagody jest mnóstwo drobnych, czarnych miękkich nasionek ułożonych na kształt wieńca otaczającego białe jądro[2].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Owoce są jadalne i chętnie spożywane. Zawierają dużo witaminy C, do 100 mg%[4], oraz inne: B1,B2, prowitaminę A, kwasy organiczne, cukry, sole mineralne. Witamina C zawarta w owocach kiwi ulega jedynie minimalnemu rozkładowi podczas przerabiania ich na przetwory. Spożywanie świeżych, surowych owoców zaleca się w leczeniu szkorbutu, paradontozy, tzw. osłabienia wiosennego oraz grypy i przeziębienia.
  • Owoc kiwi zawiera enzym rozkładający białko - aktinidię, z tego powodu nie należy na bazie kiwi robić koktajlów mlecznych, ponieważ są gorzkie i niesmaczne[2].
  • Roślina ozdobna. Jest też sadzona w parkach i przydomowych ogródkach.

Zmienność[edytuj | edytuj kod]

Istnieje jedna odmiana botaniczna Actinidia chinensis Planch. var. chinensis[3] oraz wiele odmian uprawnych (kultywarów) wyhodowanych przez ogrodników. W Nowej Zelandii wyhodowana został nowy kultywar o owocach o żółtym miąższu i mniej owłosionej skórce. Owoce są mniej cierpkie niż zielone kiwi i ich sprzedaż rośnie.

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-12].
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Eliza Lamer-Zamarska: Owoce egzotyczne. Wrocław: Astrum, 1996, s. 26-29. ISBN 83-7249-122-4.
  3. 3,0 3,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-07-20].
  4. 4,0 4,1 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993, s. 15. ISBN 83-214-0140-6.