Akupunktura

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wykres akupunktury z Dynastii Ming
Commons in image icon.svg
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło akupunktura w Wikisłowniku

Akupunktura (z łac. acus – igła, punctura – (u)kłucie) – technika leczenia wywodząca się ze Wschodu (Chiny, Japonia, Mongolia). Jest obecnie uznawana w wielu krajach jako uzupełnienie medycyny konwencjonalnej, chociaż jej skuteczność jest przedmiotem debat i trwających badań klinicznych.

Akupunktura służy do przywracania równowagi energii qi organizmu, będącej warunkiem jego sprawnego funkcjonowania co w efekcie ma dawać poprawę u pacjenta objawową taką jak np. redukcja bólu.

Technika ta polega na nakłuwaniu ciała srebrnymi lub złotymi igłami w odpowiednich punktach, odpowiadających za największą aktywność narządów wewnętrznych. Punkty te zlokalizowane są wzdłuż tzw. meridianów (linii energetycznych), zgodnie z nie potwierdzoną przez oficjalną medycynę koncepcją wyrównywania potencjału energetycznego organizmu.

Obecnie w Chińskiej Republice Ludowej funkcjonuje wiele państwowych uczelni medycznych, na których akupunktura może stanowić główny kierunek studiów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Starożytność[edytuj | edytuj kod]

W Chinach korzeni akupunktury można doszukiwać się w odległej epoce kamienia, Bian shi lub zaostrzonych kamieniach. Kamienne igły do akupunktury sięgają 3000 r. p.n.e. i zostały odnalezione przez archeologów w Środkowej Mongolii[1][2]. Wyraźne dowody pochodzą z pierwszego tysiąclecia p.n.e., zidentyfikowano także archeologiczne dowody z czasów dynastii Han (202 p.n.e.-220 n.e.).

Ostatnie badania 5000 letniej mumii Ötzi odnalezionej w Alpach wykazały ponad 50 tatuaży na jej ciele, a niektóre z nich odpowiadają punktom akupunkturowym, które obecnie mogłyby być stosowane w leczeniu dolegliwości Ötzi. Niektórzy naukowcy twierdzą, iż jest to dowód na to, że techniki podobne do akupunktury były praktykowane we wczesnej epoce brązu w innych miejscach Eurazji.

Artykuł The Lancet opublikowanym przez Dorfera i przyjaciół dostarcza nam nastepującyc informacji: „zakładamy, iż system medyczny podobny do akupunktury (chiński Zhenjiu: nakłucie i wypalanie) mógł być praktykowany w Europie Środkowej 5.200 lat temu... Zdaje się więc, iż podobne metody leczenia były w użyciu długo przed ich wcześniejszym znanym okresem praktykowania w tradycji medycyny starożytnych Chin. Oznacza to prawdopodobieństwo, że akupunktura wywodząca się z kontynentu euroazjatyckiego była praktykowana co najmniej 2000 wcześniej niż jest to uznawane”[3].

Korzenie akupunktury w Chinach nie są znane. Najstarszy chiński tekst medyczny traktujący po części o akupunkturze – żółty cesarski Classic of Internal Medicine (History of Acupuncture) Huangdiego Neijinga został stworzony około 305-204 r. p.n.e. Jednakże w chińskich tekstach medycznych (grobowców Mawangdui z okresu 68 r. p.n.e.) nie ma wzmianek o akupunkturze. Odnaleziono pewne hieroglify pochodzące z 1000 r. p.n.e., które mogą wskazywać na wczesne wykorzystanie akupunktury. Odkryto także w ruinach kamienie Bian, skały z ostrymi zakończeniami wykorzystywane w starożytnych czasach do leczenia chorób. Niektórzy naukowcy wierzą, że upuszczanie krwi, do którego były stosowane te kamienie, należy także do technik akupunktury[4].

Zgodnie z jedną z legend[5], akupunktura rozwinęła się w Chinach dzięki doświadczeniom niektórych żołnierzy ranionych przez strzały w bitwie, którzy podczas ranienia odczuwali ból w innych częściach ciała. I tak w konsekwencji ludzie zaczęli eksperymentować ze strzałami (i następnie z igłami), tworząc terapię.

Współcześnie[6][7][edytuj | edytuj kod]

Po rewolucji chińskiej w 1911 r. wprowadzono medycynę zachodnią, co wpłynęło na drastyczny spadek praktykowania akupunktury oraz chińskiego ziołolecznictwa. Ze względu na dużą liczbę ludności i zapotrzebowanie na opiekę medyczną, akupunktura i ziołolecznictwo pozostały w dalszym ciągu popularne na szczeblu regionalnym, a później wśród tzw. „bosych lekarzy”, czyli miejscowych zajmujących się leczeniem przy pomocy tradycyjnej medycyny chińskiej, którzy dzięki swej działalności zabezpieczali minimum w zakresie opieki medycznej na prowincjach. Akupunkturę stosowano podczas Długiego Marszu i pomimo trudnych warunków pomagała ona utrzymać zdrowie Chińskiej Armii Wyzwolenia. Sprawiło to, że Mao Zedong - przywódca chińskiej partii komunistycznej, zobaczył, iż akupunktura stanowi ważny element w systemie medycyny chińskiej. R.C. Crozier w swej książce Traditional medicine in modern China (Harvard University Press, Cambridge, 1968) (Tradycyjna medycyna w nowoczesnych Chinach) wyraził swą niechęć wobec tradycyjnych środków chińskiej medycyny w kierunku przywódców chińskiej partii komunistycznej, wyśmiewając je jako przesądne, nieracjonalne i zacofane. Akupunktura także podlegała tej krytyce. Natomiast przewodniczący Partii Komunistycznej Mao Zedong wyraził opinię, iż "medycyna chińska i farmakologia są wielką skarbnicą i należy dołożyć wszelkich starań, aby je odkrywać i ulepszać” W późnych latach 50. i do lat 60. kontynuowano badania akupunktury na drodze dalszej analizy starożytnych tekstów, jej klinicznego wpływu na różne choroby, jej właściwości znieczulających i wpływu na wewnętrzne organy.

Wysyłano przedstawicieli poza terytorium Chin w celu zbierania teoretycznych oraz praktycznych informacji o praktykowaniu medycyny chińskiej. Tradycyjna medycyna chińska (TMC) to sformalizowany system medycyny chińskiej, który łączy wykorzystanie akupunktury, chińskiej medycyny ziołowej, tui na i innych form. Po rewolucji kulturalnej TMC została włączona do programów nauczania uniwersytetu medycznego zgodnie ze strategią "Three Roads", według której TMC, biomedycyna i synteza ich obu miały być dopuszczone do badania i praktykowania. Od lat 70. do chwili obecnej akupunktura wciąż odgrywa ważną rolę w systemie medycyny chińskiej, a Chiny zajmują wiodące miejsce w badaniu wszystkich aspektów zastosowania i skutków klinicznych akupunktury.

W latach 70., po tym jak Amerykanie sprowadzili z Chin do swego kraju sprawozdania pacjentów poddawanych poważnym zabiegom przy użyciu akupunktury jako jedynej z form znieczulenia, akupunktura stała się popularna także i w Ameryce. Krajowe Stowarzyszenie Akupunktury (ang. The National Acupuncture Association) jako pierwsze krajowe stowarzyszenie akupunktury w USA zaczęło rozpowszechniać akupunkturę na Zachodzie prowadząc seminaria i prezentacje badań. W 1972 roku Krajowe Stowarzyszenie Akupunktury utworzyło klinikę leczenia bólu Uniwersytetu Kalifornijskiego w Los Angeles, natomiast uważa się, iż pierwszą klinikę akupunktury w USA założył dr Yao Wu Lee w Waszyngtonie w 1972 roku[8].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Garnuszewski: Akupunktura we współczesnej medycynie. AMBER, 1997, Warszawa.
  • Zbigniew Garnuszewski: Renesans akupunktury. Wyd. Sport i Turystyka, 1988, Warszawa.
  • E.L. Maczeret, I.Z. Samosiuk: Akupunktura i inne metody refleksoterapii. PZWL, 1992, Warszawa.

Przypisy

  1. MoonDragon British Services, z dn. 21.11.08
  2. Acupuncture z dn. 21.11.08
  3. A medical report from the stone age? : The Lancet
  4. Understanding Acupunture; Stephen Birch, Bob Felt; 1998
  5. THE ORIGIN & HISTORY OF ACUPUNCTURE (ang.)
  6. History of Acupuncture in China, z dn. 24.11.08 http://www.acupuncturecare.com/acupunct.htm
  7. Acupuncture Anaesthesia And the Physiological Basis of Acupuncture; z dn. 24.11.08 http://www.healthy.net/scr/article.asp?ID =1708
  8. First Acupuncture Centrum in US. Opens; z dn. 24.11.08 http://www.acupunctureflorida.com/sacr.html

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.