Akwizgran

	Aachen; Akwizgran
Herb Akwizgranu	Flaga Akwizgranu
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Nadrenia Północna-Westfalia
Powierzchnia	160,84 km²
Wysokość	125-410 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2010); • liczba ludności; • gęstość	; 258 664; 1 608 os./km²
Nr kierunkowy	02403, 02405, 02407, 02408, 0241
Kod pocztowy	52056-52080
Tablice rejestracyjne	AC
Podział miasta	7 dzielnic
	Plan Akwizgranu;
	Położenie na mapie Nadrenii Północnej-Westfalii ; Aachen; Akwizgran
	Położenie na mapie Niemiec ; Aachen; Akwizgran
	50°47′N 6°05′E / 50.783333333333, 6.0833333333333Na mapach: 50°47′N 6°05′E / 50.783333333333, 6.0833333333333
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło Akwizgran w Wikisłowniku
	Strona internetowa

Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Zobacz też: wieś w Polsce.

Aachen (niem. Aachen ⁱ, Bad Aachen; fr. Aix-la-Chapelle; nid. Aken) – miasto uzdrowiskowe na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Kolonia, siedziba regionu miejskiego Akwizgran. Leży bezpośrednio przy granicy z Belgią i Holandią.

Przemysł elektrotechniczny, metalowy, maszynowy i taboru kolejowego; produkcja czekolady. Węzeł kolejowy i drogowy, ośrodek turystyczny i uzdrowisko. Znajdują się tu liczne szkoły wyższe w tym politechnika.

Demografia [edytuj]

rozwój demograficzny:
- 156 tys. (ok. 1925)
- 168,2 tys. (1960)
- 256,1 tys. (stan z dnia 31 grudnia 2002)
- 256,49 tys. (30 czerwca 2004)

Historia [edytuj]

W pobliżu Akwizgranu odkryto prehistoryczne, potwierdzone pracami archeologicznymi, celtyckie początki tego miasta. Zbudowany za czasów rzymskich (I wiek n.e.) pod nazwą Aquae Grani lub Aquisgranum (od Granusa celtyckiego bożka uzdrowień) jako miejscowość uzdrowiskowa z ciepłymi źródłami siarkowymi (do 74 °C). Pepin Mały cenił lecznicze właściwości term Granusa w Aachen, tam też na miejscu rzymskiej świątyni zbudował kaplicę, a także rezydencję (palatium). Właśnie od niego pochodzi pierwsza wzmianka o Akwizgranie w roku 765. Syn i następca Pepina, Karol Wielki, władca imperium Karolingów, wybrał Akwizgran za swoją siedzibę. W roku 790 w Aachen powstał pałac karoliński, oparty na wzorach klasycznych, ze słynną, zachowaną do dziś oktagonalną kaplicą (w ramach katedry). Budową kaplicy zajął się mistrz Odo z Metzu. W kaplicy Karol Wielki zgromadził wiele cennych chrześcijańskich relikwii.

Katedra w Akwizgranie, Albrecht Dürer (1520)

W roku 962 Otton I koronował się w katedrze akwizgrańskiej, od tego czasu aż do roku 1531 koronowało się tam 31 królów niemieckich. W roku 1165 Karol Wielki został kanonizowany, a rok później miasto uzyskało prawa miejskie i stało się wolnym miastem Rzeszy. W XII-XIII wieku zostało obwarowane, rozwijało się pomyślnie dzięki handlowi (targi akwizgrańskie od 1166). W późnym średniowieczu nastąpił rozwój tkactwa i sukiennictwa, a miasto odgrywało ważną rolę w polityce niemieckiej – tu odbywały się posiedzenia Sejmu Rzeszy (Reichstagu) i synody. W XVI wieku, w wyniku wojen religijnych, miasto zaczęło podupadać – miejsce koronacji królów przeniesiono do Frankfurtu nad Menem; do dalszego pogłębienia kryzysu przyczynił się pożar 2 maja 1656; wówczas prawie całe miasto spłonęło.

Katedra

Ratusz w Akwizgranie

Tylne wejście do ratusza

W XVII-XIX w. był popularnym wśród europejskich elit uzdrowiskiem (wody alkaliczno-siarczane) i miastem "rozrywkowym" z kasynami, salami balowymi i innymi miejscami uciech. Akwizgran był miejscem zawarcia pokoju między Hiszpanią i Francją w wojnie o Flandrię w roku 1668, a w roku 1748 zawarto tam pokój w austriackiej wojnie sukcesyjnej. W roku 1801 pokój w Lunéville przyznał miasto Francji, kongres wiedeński zaś przekazał je w 1815 Prusom. W 1818 odbył się tu pierwszy kongres Świętego Przymierza. W XIX i na początku XX w., dzięki bliskości kopalń węgla, nastąpił rozwój przemysłu tekstylnego, żelaznego, optycznego i chemicznego (nawozy sztuczne). Wówczas też miasto stało się ważnym węzłem kolejowym, łączącym linie niemieckie z belgijskimi, w 1870 r. powstała politechnika.

W okresie międzywojennym miasto było siedzibą Sądu Krajowego (Landgericht), oddziału Kolei Rzeszy (Reichsbahn) – dyrekcji kolejowej; posiadało szkołę przemysłu artystycznego. W roku 1944 był pierwszym niemieckim miastem zajętym przez wojska alianckie, krwawe walki o miasto spowodowały zniszczenie 65% zabudowy. Po wojnie częściowo odbudowane.

Katedra w Akwizgranie w której pochowani są Karol Wielki i Otton III została wpisana na listę światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO.

21 października 2009 miasto wcielono do nowo powstałego regionu miejskiego Akwizgran.

Atrakcje turystyczne [edytuj]

Na rynku (Marktplatz) znajduje się XIV-wieczny ratusz, zbudowany na ruinach pałacu Karola Wielkiego. Ciekawe muzea to Neue Galerie-Sammlung Ludwig – sztuka współczesna i muzeum prasy czyli Aachens Zeitungsmuseum.