Alabaster

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: inne znaczenia.
Portret kobiety w kapeluszu z woalką ok. 1910-1912. Ośrodek Kultury Europejskiej "Europeum" Kraków

Alabaster − zbity, dobrze prześwitujący, biały lub nieco zabarwiony (np. na żółtawo, zielonkawo, różowawo) minerał, będący drobnoziarnistą odmianą gipsu[1].

Jest to też nazwa dwóch, zewnętrznie bardzo podobnych, materiałów zdobniczych opartych na dwóch różnych minerałachgipsie i kalcycie. Już od czasów starożytnych alabaster był wysoko ceniony jako kamień ozdobny i dekoracyjny. Nazwa pochodzi od staroegipskiego miasta Alabastron[2] [3], lub greckiego słowa alabastros[3].

Rodzaje i rozróżnianie[edytuj | edytuj kod]

W starożytności alabastrem była tylko półprzezroczysta, delikatnie pożyłkowana i gładko wyszlifowana forma kalcytu. Obecnie jest nim także drobnoziarnista odmiana gipsu, stopiona i szybko schłodzona, zbita, półprzeźroczysta, biała lub nieco zabarwiona (na żółtawo, zielonkawo, różowawo itp.). Pomimo ich podobieństwa zewnętrznego oba rodzaje alabastru, gipsowy i kalcytowy, można bardzo łatwo rozróżnić po ich twardości. Alabaster gipsowy można bez trudu porysować paznokciem. Alabaster kalcytowy jest znacznie trudniejszy do porysowania – można tego dokonać dopiero z użyciem ostrego noża z dobrej jakościowo stali.

Oba alabastry można też rozróżnić przy pomocy testu chemicznego: kalcytowy rozpuszcza się w kwasie solnym a gipsowy nie.

Miejsca występowania[edytuj | edytuj kod]

Główne centra handlu wyrobami[edytuj | edytuj kod]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Figurka z alabastru
  • Alabaster stanowi przede wszystkim doskonały surowiec rzeźbiarski.
  • Służy do wyrobu m.in. waz, pucharów, puzder, tacek, świeczników, popielnic, abażurów lamp, stiuków i rzeźb.
  • Był także używany jako dekoracyjny kamień okładzinowy - alabaster kalcytowy zastępował marmur do wykładania posadzek. Posadzki alabastrowe mają żywsze kolory i bardziej błyszczą, ale są mniej odporne mechanicznie od marmurowych.
  • W starożytnej Mezopotamii i Egipcie stosowany był (sproszkowany) jako baza kosmetyków mających zapewnić skórze gładkość i rozjaśnić ją.
  • W czasach rzymskich, pojedyncze płytkowe kryształy stosowano jako okienka w ulach pszczelich[2].
  • W średniowieczu pod nazwą „szkło maryjne” wykorzystywano jako szybki do okien i witraży[2].
  • W bibliotekach i bankach z powodu przypisywanej mu zdolności do wzrostu koncentracji u osób przybywających w jego pobliżu[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Alabastron

Przypisy

  1. Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 20. ISBN 8371832400.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Jacek Rajchel: Kamienny Kraków. Kraków: UWND AGH, 2005, s. 74. ISBN 83-89388-54-5. ISBN 83-86774-40-1.
  3. 3,0 3,1 Sztuka świata. Słownik terminów A-K. Warszawa: Arkady, 2013, s. 18. ISBN 978-83-213-4726-4.