Alagoas (1868)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Alagoas – brazylijski monitor, trzeci okręt typu Pará, zbudowanego dla marynarki wojennej Brazylii w czasie wojny paragwajskiej pod koniec lat 60. XIX wieku. Okręt przeszedł przez umocnienia Humaitá w lutym 1868 i zapewniał armii wsparcie artyleryjskie przez resztę wojny. Po jej zakończeniu okręt został przydzielony do flotylli Górnego Urugwaju (pt. Alto Uruguai). Został przeniesiony do Rio de Janeiro w latach 90 XIX wieku. Brał udział w rewolucji Revolta da Armada w 1893–94. Zezłomowano go w 1900.

Projekt i dane techniczne[edytuj | edytuj kod]

Projekt monitorów rzecznych typu Pará powstał dla zaspokojenia zapotrzebowania brazylijskiej marynarki na małe okręty o niewielkim zanurzeniu, mogące prowadzić działania pod ostrzałem przeciwnika. Wybrano układ monitora, ponieważ jednostki wyposażone w wieżę artyleryjską mogły skuteczniej uczestniczyć w walce z wrogimi okrętami i fortyfikacjami niż okręty z pokładem bateryjnym, które były dotychczas w służbie brazylijskiej. Owalna wieża artyleryjska została osadzona na okrągłej platformie z centralną osią obrotu. Była ona poruszana przez czterech ludzi napędzających system przekładni: pełen obrót o 360 stopni zabierał 2,25 minuty. Na okręcie zamontowano także taran z brązu. Część podwodna kadłuba została pokryta stopem Muntza (odmianą mosiądzu) by zredukować jej porastanie przez organizmy wodne[1].

Okręt miał 39 m długości całkowitej, szerokość 8,54 m, zanurzenie 1,51 - 1,54 m i wyporność 500 ton[2]. Miał tylko 30 cm wolnej burty i nie nadawał się do samodzielnej żeglugi morskiej[1]. Załoga składała się z 43 oficerów i marynarzy[2].

Napęd[edytuj | edytuj kod]

Okręty typu Pará miały dwie maszyny parowe bezpośredniego działania, każda poruszała pojedynczą śrubę o średnicy 1,3 m. Silniki były zasilane w parę przez dwa kotły cylindryczne o ciśnieniu roboczym 59 psi. Prędkość maksymalna wynosiła 8 węzłów na spokojnej wodzie. Okręty przewoziły zapas węgla wystarczający na jeden dzień rejsu[3].

Uzbrojenie[edytuj | edytuj kod]

"Alagoas" był uzbrojony w pojedyncze 70-funtowe działo Whitwortha, gwintowane, ładowane odprzodowo. Działo miało maksymalny zasięg około 5540 m i podniesienie 15 stopni[4]. Pocisk o średnicy 140 mm (5,5 cala) ważył 36,7 kg, samo działo ważyło 3892 kg[5]. Ustawienie lufy działa na lawecie zostało tak pomyślane, by do minimum ograniczyć rozmiary furty działowej i przez to możliwość przeniknięcia pocisków i odłamków do wnętrza wieży[6].

Pancerz[edytuj | edytuj kod]

Kadłub jednostek typu Pará był zbudowany z trzech warstw drewna ułożonych w różnych kierunkach. Miał grubość 457 mm i był pokryty 4-calową (102 mm) warstwą twardego drewna z peroby. Na linii wodnej znajdował się burtowy pas pancerny wysokości 91 cm, wykonany z niskowęglowego stopu żelaza. Miał on maksymalną grubość 102 mm na śródokręciu, malejącą do 76 i 51 mm w kierunku końców kadłuba. Zaokrąglony pokład był opancerzony grubą na 12,7 mm warstwą z tego samego stopu[1].

Wieża artyleryjska miała kształt kwadratu z zaokrąglonymi rogami. Była zbudowana podobnie jak kadłub, ale jej przednia ściana była zabezpieczona pancerzem o grubości 152 mm, ściany - 102 mm, a tył 76 mm. Dach wieży i eksponowana część platformy na której spoczywała były zabezpieczone 12,7 mm pancerzem. Opancerzona sterówka znajdowała się przed wieżą[1].

Służba[edytuj | edytuj kod]

Stępkę okrętu położono w Arsenal de Marinha da Côrte w Rio de Janeiro 8 grudnia 1866, w czasie wojny paragwajskiej, którą toczyły złączone w sojuszu Argentyna i Brazylia walczące z Paragwajem. "Alagoas" został zwodowany 29 października 1867 i ukończony w listopadzie 1867. Dotarł na rzekę Paranę w styczniu 1868, ale jego dalszy rejs został uniemożliwiony przez paragwajskie fortyfikacje w Humaitá. 19 lutego sześć brazylijskich okrętów pancernych (w tym "Alagoas") przepłynęło w pobliżu wrogich umocnień w nocy. "Alagoas" wraz ze siostrzanymi "Rio Grande" i "Pará" zostały przycumowane do większych okrętów by uniknąć kłopotów w razie uszkodzenia maszynowni przez wroga. "Barroso" prowadził "Rio Grande", następnie "Bahia" z "Alagoas" oraz "Tamandaré" z "Pará"[7]. Lina pomiędzy "Alagoas" i "Bahia" została uszkodzona w wyniku wrogiego ostrzału. Dowódca "Alagoas" otrzymał rozkaz nie podejmowania próby przejścia wrogich pozycji w czasie dnia, ale zlekceważył rozkazy i spotkał się z resztą dywizjonu w górze rzeki[8]. Zarówno "Alagoas" (który został trafiony około 200 razy) jak i "Pará", musiał zostać wyrzucony na brzeg po przejściu fortyfikacji by zapobiec zatonięciu. Okręt przeszedł remont w São José do Cerrito, który trwał do połowy marca. Wraz z "Tamandaré" 23 marca okręt bombardował i zniszczył paragwajską baterię w Timbó, w górę rzeki od Humanitá. Monitor bombardował pozycje artylerii broniącej rzeki Tebicuary w lipcu i ponownie w sierpniu.

15 października okręt bombardował fort Angostura, na południe od Asunción, wraz z ""Brasil"", "Silvado", "Pará" i "Ceará"[9].

Po wojnie "Alagoas" został przydzielony do nowo sformowanej flotylli Górnego Urugwaju (pt. Alto Uruguai) bazującej w Itaqui[10]. W latach 80 XIX wieku uzbrojenie okrętu zostało wzmocnione dwoma karabinami maszynowymi kal. 11 mm[6]. Okręt został przeniesiony do Rio de Janeiro w latach 90 XIX wieku i dołączył do rebelii floty (Revolta da Armada) w latach 1893-94. Jego silniki w tym okresie były zdemontowane, więc musiał być holowany na pozycję, skąd mógł ostrzeliwać forty rządowe[10]. Okręt został zezłomowany w 1900[10].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Gratz, s. 153
  2. 2,0 2,1 Gratz, s. 154
  3. Gratz, s. 154–156
  4. Gratz, s. 153–54
  5. Holley, s. 34
  6. 6,0 6,1 Gratz, s. 155
  7. Gratz, ss. 149–50
  8. Scheina, s. 327
  9. Gratz, ss. 149, 157
  10. 10,0 10,1 10,2 Gratz, s. 157

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • The Brazilian Imperial Navy Ironclads, 1865–1874. W: Gratz George A. Preston Antony (red.): Warship 1999–2000. London: Conway Maritime Press, 1999. ISBN 0-85177-724-4.
  • Alexander Lyman Holley: A Treatise on Ordnance and Armor. New York: D. Van Nostrand.
  • Robert L. Scheina: Latin America's Wars: The Age of the Caudillo, 1791–1899. Dulls, Wirginia: Brassey's. ISBN 1-57488-449-2.