Alaksandr Aksionau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alaksandr Aksionau
Аляксандр Аксёнаў
Могила государственного деятеля Александра Аксенова.jpg
Grób Alaksandra Aksionaua na Cmentarzu Wschodnim w Mińsku
Data i miejsce urodzenia 9 października 1924
Kuntorówka
Data śmierci 8 września 2009
Przewodniczący Rady Ministrów Białoruskiej SRR
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Białorusi
Okres urzędowania od grudnia 1978
do 1983
Minister spraw wewnętrznych Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Białorusi
Okres urzędowania od 1960
do 1965
Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej
Okres urzędowania od 1983
do 1985
Poprzednik Borys Aristow
Następca Władimir Browikow
Deputowany do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR IV, V, VI, VIII, IX, X i XI kadencji
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Białorusi
Okres urzędowania od 1955
do 1967
Okres urzędowania od 1971
do 1983
Deputowany do Rady Najwyższej Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich
Przynależność polityczna Komunistyczna Partia Białorusi
Okres urzędowania od 1966
do 1984
Okres urzędowania od 1986
do 1990
Odznaczenia
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Rewolucji Październikowej (ZSRR) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (ZSRR) Order Sławy III klasy (ZSRR) Order Wojny Ojczyźnianej I klasy

Alaksandr Niczyparawicz Aksionau (białorus. Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў[a]; ros. Александр Никифорович Аксёнов, Aleksandr Nikiforowicz Aksionow; ur. 9 października 1924 w Kuntorówce, zm. 8 września 2009) – radziecki polityk narodowości białoruskiej, w latach 1978–1983 premier Białoruskiej SRR, w latach 1960–1965 minister spraw wewnętrznych Białoruskiej SRR, w latach 1983–1985 ambasador ZSRR w Polsce, wieloletni parlamentarzysta Białoruskiej SRR i ZSRR.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 9 października 1924 roku we wsi Kuntorówka, w powiecie homelskim guberni homelskiej Rosyjskiej FSRR, ZSRR[1][2]. W 1941 roku ukończył Homelską Szkołę Pedagogiczną[2]. Uczestniczył w walkach na froncie wschodnim II wojny światowej[2]. Był dowódcą oddziału 49 Gwardyjskiej Dywizji Strzelców, walczył na Froncie Stalingradzkim, gdzie został ciężko ranny[3].

W 1944 roku został oddelegowany przez Komsomoł do pracy w obwodzie orenburskim Rosyjskiej FSRR i w obwodach baranowickim i grodzieńskim Białoruskiej SRR[b][2]. Pracował jako zastępca kierownika oddziału ds. pracy z młodzieżą szkolną i pionierami Baranowickiego Obwodowego Komitetu Leninowskiego Komunistycznego Związku Młodzieży Białorusi (LKZMB)[3]. W 1945 roku wstąpił do Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego (KPZR)[2]. Od 1953 roku pracował jako sekretarz, II sekretarz[1][2], a od września 1954 roku[2] − I sekretarz Komitetu Centralnego LKZMB. W 1957 roku ukończył Wyższą Szkołę Partyjną przy Komitecie Centralnym KPZR[1][2]. W latach 1957−1959 był sekretarzem ogólnoradzieckiego Komsomołu. Od sierpnia[2] 1959 roku był zastępcą przewodniczącego KGB przy Radzie Ministrów Białoruskiej SRR. W latach 1960–1965 pełnił funkcję ministra spraw wewnętrznych Białoruskiej SRR. Od 1965 roku pracował jako I sekretarz Witebskiego Komitetu Obwodowego Komunistycznej Partii Białorusi (KPB)[1][2]. Od grudnia 1978[2] do 1983 roku[3] pełnił funkcję przewodniczącego Rady Ministrów Białoruskiej SRR. W latach 1983–1985 był Nadzwyczajnym i Pełnomocnym Ambasadorem ZSRR w Polsce. W latach 1985–1989 pracował jako przewodniczący Państwowego Komitetu ZSRR ds. Telewizji i Radia[1][2].

Wielokrotnie sprawował funkcje parlamentarne. W latach 1955–1967 i 1971–1983 był deputowanym do Rady Najwyższej Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej IV, V, VI, VIII, IX, X i XI kadencji. W latach 1966–1984 i 1986–1990 był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR. W latach 1975–1983 wchodził w skład Prezydium Rady Najwyższej Białoruskiej SRR[4][2]. Pełnił także przez wiele lat funkcje kierownicze w partii komunistycznej. W latach 1976–1990 był członkiem Komitetu Centralnego KPZR, w latach 1956−1986 − członkiem Komitetu Centralnego KPB. W latach 1956−1960 był kandydatem na członka Biura Komitetu Centralnego KPB, w latach 1971−1983 − członkiem tego biura[2]. Od 1971 roku pełnił funkcję II sekretarza Komitetu Centralnego KPB[1][2]. W 1989 roku[2] przeszedł w stan spoczynku, powrócił do Białoruskiej SRR i nie brał więcej udziału w życiu politycznym[1]. Zmarł 8 września 2009 roku. Wyrazy współczucia rodzinie przekazał przywódca Białorusi Alaksandr Łukaszenka[3].

Oceny[edytuj | edytuj kod]

Zdaniem autorów książki Kto jest kim w Białorusi, Alaksandr Aksionau zasiadając na stanowisku przewodniczącego Państwowego Komitetu ds. Radia i Telewizji ZSRR sprzyjał demokratyzacji telewizji[1].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Zapis według oficjalnego wariantu języka białoruskiego. Alternatywne formy zapisu:
    • według tzw. wariantu klasycznego (taraszkiewicy): Аляксандар Нічыпаравіч Аксёнаў (czyt. Alaksandar Niczyparawicz Aksionau);
    • przy użyciu białoruskiej łacinki: Alaksandr Ničyparavič Aksionaŭ lub Alaksandar Ničyparavič Aksionaŭ.
  2. Jednostki administracyjne istniejące de facto, legalne z punktu widzenia władz ZSRR. Z punktu widzenia prawa międzynarodowego – terytorium II Rzeczypospolitej pod okupacją ZSRR.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]