Albański Kościół Prawosławny
| Albański Kościół Prawosławny | |
| Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë | |
 Archikatedra w Tiranie |
|
| Państwo |  Albania |
| Siedziba | Tirana |
| Data powołania | 1922 (ogłoszenie autokefalii), 1937 (uznanie autokefalii) |
| Wyznanie | prawosławie |
| Metropolita | Anastasios |
| Dane statystyczne | |
| Liczba wiernych | ok. 700 000 |
| Liczba kapłanów | 135 |
| Liczba diecezji | 4 |
|
Położenie na mapie Albanii
|
|
 |
|
| Strona internetowa | |
Albański Kościół Prawosławny (alb. Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë) — autokefalny kościół prawosławny, działający na terytorium Albanii.
Spis treści |
Historia [edytuj]
Pierwsze gminy chrześcijańskie na obszarze dzisiejszej Albanii powstały w III w. W wyniku wielkiej schizmy wschodniej linia podziału chrześcijaństwa przecięła terytorium Albanii. W północnej części kraju dominowali wyznawcy katolicyzmu, a w południowej prawosławia. Wyznawcy prawosławia w Albanii do 1767 podlegali Arcybiskupstwu Ochrydzkiemu, a po jego likwidacji trafili pod bezpośrednie zwierzchnictwo Konstantynopola.
Do 1922 Kościół prawosławny na obszarze dzisiejszej Albanii był zdominowany przez duchownych greckich. W 1908 albańscy wyznawcy prawosławia, mieszkający w Bostonie jako pierwsi podjęli działania na rzecz niezależności od działającego w USA kościoła greckiego. Na czele Albańskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego w Ameryce stanął Fan Noli. 22 marca 1908 Fan Noli odprawił po raz pierwszy liturgię w języku albańskim w Knights of Honour Hall w Bostonie.
12 września 1922 na synodzie w Beracie albańscy duchowni i świeccy podjęli samowolnie decyzję o proklamowaniu autokefalii Kościoła prawosławnego w Albanii. 21 listopada 1923 został wyświęcony na metropolitę Durres i stanął na czele Kościoła. Święty Synod Kościoła ukonstytuował się w 1929, a na jego czele stanął Vissarion Xhuvani. Decyzje synodu berackiego nie zostały uznane przez Konstantynopol, ani przez inne kościoły autokefaliczne. Dopiero w 1937 po kilkunastu latach starań Patriarcha Ekumeniczny zgodził się podnieść Kościół prawosławny w Albanii do rangi autokefalnego.
Po zakończeniu II wojny światowej Kościół prawosławny znalazł się w sytuacji uprzywilejowanej względem innych wyznań. Sprzyjały temu kontakty i znajomości hierarchii duchownej z kierownictwem partii komunistycznej. Status Kościoła określono na mocy ustawy z 1950[1]. Sytuacja uległa radykalnej zmianie w latach 60. W 1967 Albania stała się państwem ateistycznym, co oznaczało likwidację wszystkich działających w tym kraju struktur kościelnych. Większość duchownych znalazła się w więzieniach i obozach pracy, część podjęła pracę w kołchozach. W 1973 zmarł ostatni żyjący biskup albański - Damian (Kokoneshi). Zniszczono także większość działających cerkwi, a zabrane z nich ikony trafiły do muzeów.
Odradzający się w 1991 Albański Kościół Prawosławny nie mógł zachować pełnej autokefalii z uwagi na brak osób, które zgodnie z prawem kanonicznym mogły pokierować wspólnotą. W tej sytuacji inicjatywę przejął Patriarcha Ekumeniczny, który skierował do Albanii duchownego greckiego Anastasiosa Jannulatosa, który zajął się odbudową struktur kościelnych. Działania Anastasiosa, aby odtworzyć struktury kościelne przy pomocy duchownych greckich były blokowane przez władze albańskie do 1997. Po rewolucji piramidowej przywrócono trzech duchownych na wakujące stanowiska metropolitów (Beratu, Korczy i Gjirokastry). W 1998 uformował się Święty Synod, w skład którego weszli abp Anastasios, metropolita diecezji berackiej Ignati, metropolita diecezji korczańskiej - Joani, biskup Apollonii - Kozmai oraz sekretarz generalny Synodu - protoprezbiter Jani Trebicka.
Od 1992 Kościół dysponuje seminarium w Durrës, kształcącym duchownych pracujących w Albanii, a także dwiema szkołami średnimi (Gjirokaster i Sukth). Wspólnota wydaje miesięcznik "Ngjallja" (Zmartwychwstanie).
Zwierzchnicy Kościoła [edytuj]
- 1929 - 1936: Vissarion Xhuvani
- 1937 - 1949: Kristofor Kissi
- 1949 - 1966: Paisi Vodica
- 1966 - 1973: Damian (Kokoneshi)
- 1973 - 1992: vacat
- 1992 - : Anastasios Jannulatos
Święty Synod [edytuj]
- abp Anastasios Jannulatos- Arcybiskup Tirany, Durres i całej Albanii, przewodniczący Synodu
- bp Ignatios (Giannakos) Triantis - Metropolita Beratu, Vlory, Kaniny i Myzeqe (od 1996)
- bp Joan (Fatmir) Pelushi - Metropolita Korczy (od 1998)
- bp Demetrios Dikbasanis - Metropolita Gjirokastry (od 2006)
- bp Nikolla Hyka - Tytularny biskup Apollonii (od 2006)
- bp Andon Merdani - Tytularny biskup Krui (od 2006)
Przypisy
Bibliografia [edytuj]
- Tadeusz Czekalski: Zarys dziejów chrześcijaństwa albańskiego w latach 1912-1996. Kraków: 1996. ISBN 83-85527-40-0.
- Robert Elsie: A Dictionary od Albanian Religion, Mythology, and Folk Culture. New York: 2001, s. 196-200. ISBN 0814722148.
