Albert Apponyi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Albert Apponyi
Laszlo - Count Albert Apponyi.jpg
Data i miejsce urodzenia 29 maja 1846
Wiedeń
Data i miejsce śmierci 7 lutego 1933
Genewa
Minister religii i oświecenia Węgier
Okres urzędowania od 8 kwietnia 1906
do 17 stycznia 1910
Poprzednik Gyula Tost
Następca Ferenc Székely
Minister religii i oświecenia Węgier
Okres urzędowania od 15 czerwca 1917
do 8 maja 1918
Poprzednik Béla Jankovich
Następca János Zichy
Albert Apponyi w trakcie negocjacji traktatu z Trianon

Albert Grzegorz Apponyi (ur. 29 maja 1846 w Wiedniu, zm. 7 lutego 1933 w Genewie) hrabia, węgierski polityk i mąż stanu. Syn Jerzego.

Od 1872 poseł, wybił się wkrótce jako pierwszorzędny mówca. Początkowo konserwatysta, przeszedł później do stronnictwa narodowego, zaś od 1904 należał do partii niezawisłości. W latach 1901-1904 był prezydentem Izby Poselskiej, 1906-1910) minister oświecenia. Wprowadził bezpłatne nauczanie powszechne, narzucał w nich jednak bezwzględną madziaryzację mniejszości narodowych.. Z jego inicjatywy 2 czerwca 1907 sejm węgierski uchwalił tzw. Lex Apponyi, w myśl którego język węgierski stał się wykładowym we wszystkich szkołach powszechnych[1]. Fakt ten wywołał niezadowolenie zamieszkujących ówczesne Węgry mniejszości rumuńskiej, serbskiej, słowackiej i rusińskiej.

Wobec gabinetu Tiszy prowadził bezwzględną działalność opozycyjną, po jego ustąpieniu w 1917 piastował znów przez krótki czas tekę oświecenia (1915-1918).

Albert Apponyi należy do najbardziej znanych w Europie i Ameryce węgierskich mężów stanu. Przed wojną występował na licznych kongresach i wygłaszał odczyty o Węgrzech, zwłaszcza w krajach anglosaskich. Z tego powodu rząd węgierski postawił go na czele delegacji, która w 1920 zawrzeć miała pokój z koalicją (Trianon). Apponyi wygłosił przed Radą Najwyższą wspaniałą mowę w języku francuskim, angielskim i włoskim, w której przedstawił niemożność przyjęcia przez Węgry postawionych im twardych warunków. Mimo silnego wrażenia nie udało mu się złagodzić postanowień traktatu, dlatego ustąpił z przewodnictwa delegacji przed jego podpisaniem.

Od przyjęcia Węgier do Ligi Narodów był ich przedstawicielem w Genewie. W polityce wewnętrznej zwalczał kierunek reakcyjny. W uznaniu jego zasług dla ojczyzny parlament wyznaczył mu dożywotnią pensję premiera. W 1922 ukazał się I tom jego pamiętników.

Przypisy

  1. Andrzej Chojnowski, Jan J. Bruski "Ukraina" Wydawnictwo Trio Warszawa 2006

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN (1962-1969)
  • Wielka Ilustrowana Encyklopedia Gutenberga (1928-1934)
  • Ilustrowana Encyklopedia Trzaski, Everta i Michalskiego