Albert I Koburg

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Albert I
Król Belgów
Albert I Koning der Belgen.jpg
Król Belgów
Okres panowania od 17 grudnia 1909
do 17 lutego 1934
Poprzednik Leopold II Koburg
Następca Leopold III Koburg
Dane biograficzne
Dynastia Koburgowie
Urodziny 8 kwietnia 1875
w Brukseli
Śmierć 17 lutego 1934
w Marches-les-Dames
Ojciec Filip Koburg, hrabia Flandrii
Matka Maria Luiza Hohenzollern-Sigmaringen
Żona Elżbieta Gabriela Bawarska
Dzieci Leopold Royal Crown of Belgium (Heraldic).svg
Karol
Maria
Odznaczenia
Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Wielki Krzyż Orderu Gwiazdy Afryki (Belgia) Wielki Krzyż Królewskiego Orderu Lwa (Belgia) Wielki Krzyż Orderu Korony (Belgia) Wielki Krzyż Orderu Leopolda II (Belgia) Krzyż Wojenny (Belgia) (1914-1918) Medal Yseru (Belgia) Medal Pamiątkowy za Wojnę 1914-1918 (Belgia) Order Złotego Runa (Austria) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Kondora Andów (Boliwia) Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria) Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile) Order Białego Lwa I Klasy (CSRS) Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1914–1918 Order Słonia (Dania) Order Muhammada Alego (Królestwo Egiptu) Krzyż Wielki Narodowego Orderu Zasługi (Ekwador) Krzyż Wolności za służbę wojskową (Estonia) Krzyż Wielki Orderu Pieczęci Salomona (Etiopia) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Médaille Militaire (Francja) Krzyż Wojenny 1914–1918 z brązową palmą (Francja) Kollana Orderu Karola III (Hiszpania) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia) Najwyższy Order Chryzantemy (Japonia) Krzyż Wielki Orderu Boyacá (Kolumbia) Krzyż Wielki Orderu Carlosa Manuela de Céspedes (Kuba) Wielki Komandor Orderu Wybawienia Afryki (Liberia) Wielki Krzyż Orderu Krzyża Pogoni (Litwa) Krzyż Wielki Orderu Złotego Lwa Nassau Komandor Krzyża Wielkiego Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa) Order Wojskowy Lāčplēsisa (Order Zabójcy Niedźwiedzia) (Łotwa) Krzyż Wielki Orderu Ouissama Alaouite'a (Maroko) Krzyż Wielki Orderu Świętego Karola (Monako) Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Wielka Wstęga Orderu Korony (Persja) Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru Order Orła Białego Krzyż Wielki Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Aviz (Portugalia) Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Rycerzy Pana Naszego Jezusa Chrystusa Wielki Krzyż Wojskowego Orderu Świętego Jakuba od Miecza (Portugalia) Wstęga Trzech Orderów (Portugalia) Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Wieży i Miecza (Portugalia) Order Czarnego Orła (Prusy) Order Świętego Andrzeja Powołańca (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order św. Jerzego – III klasy (Imperium Rosyjskie) Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski i Królewski Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie) Krzyż Wielki Orderu Karola I (Rumunia) Order Michała Walecznego I klasy (Rumunia) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii Order Gwiazdy Karadziordzia z mieczami Distinguished Service Medal  (Stany Zjednoczone) Królewski Order Serafinów (Szwecja) Wielka Kollana Orderu Wyzwoliciela (Wenezuela) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Krzyż Wielki Orderu Św. Michała i Św. Jerzego (Wielka Brytania) Królewski Order Wiktorii Krzyż Wielki Orderu Szpitala Św. Jana z Jerozolimy (Wielka Brytania) Military Cross (Wielka Brytania) Distinguished Flying Cross (Wielka Brytania) Medal Koronacji Króla Edwarda VII (Wielka Brytania) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch Sabaudzki Order Wojskowy I Klasy Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Krzyż Zasługi Wojennej (Królestwo Włoch) Kawaler/Dama Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach
Albert I (z prawej) z synem
Mundur króla Alberta I z Wielką Wstęgą Orderu Leopolda, Krzyżem Wojennym 1914-1918, Medalem Yzeru i Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1914-1918
Pomnik króla Alberta I na Placu Zgody
w Paryżu

Albert I, właśc. Albert Leopold Klemens Maria Meinrad, fr. Albert Léopold Clément Marie Meinrad (ur. 8 kwietnia 1875 w Brukseli, zm. 17 lutego 1934 w Marches-les-Dames) – król Belgów od 1909.

Był młodszym synem Filipa Koburga, hrabiego Flandrii (młodszego brata króla Leopolda II) i Marii Luizy Hohenzollern-Sigmaringen (córki Karola Antoniego, księcia Hohenzollern-Sigmaringen i premiera Prus).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w brukselskim Pałacu Regencji. Był bratankiem panującego króla Leopolda II. Leopold nie miał synów (jego jedyny syn, również Leopold, zmarł w 1869), więc następcą króla był ojciec Alberta, Filip, hrabia Flandrii. Filip był jednak głuchy, więc zrezygnował z praw do tronu na rzecz swojego najstarszego syna, Baldwina. Młody książę zmarł jednak po krótkiej chorobie w 1891. Następcą belgijskiego tronu został wówczas Albert. Po śmierci ojca w 1905 został hrabią Flandrii. W latach 1893–1909 zasiadał w belgijskim senacie.

Jako nieprzeznaczony do panowania Albert był wychowywany w sposób liberalny i otwarty. Jego nauczycielem był Emile Sigogne, który zadedykował królowi później książkę Socjalizm i monarchia. Albert był zwolennikiem idei liberalnych. Odbył służbę wojskową i dużo podróżował po europejskich dworach. Odwiedził nawet Kongo Belgijskie i Stany Zjednoczone. Był przerażony perspektywą wstąpienia na tron. Napisał: „Od pewnego czasu jestem naprawdę przytłoczony wyjątkowo trudną przyszłością, która jawi się przede mną jako trudna sama w sobie z powodu złożoności położenia podzielonego kraju, trudna w szczególności z racji mojego braku przygotowania (...). Nadszedł czas pracy, aby zdobyć nie tyle umiejętności, co jest niemożliwe, ile wiedzę wystarczającą do tego, by w każdym razie nie narażać na śmieszność funkcji, którą los ma mi kiedyś narzucić.”

Małżeństwo[edytuj | edytuj kod]

2 października 1900 w Monachium poślubił Elżbietę Gabriellę Wittelsbach (ur. 25 czerwca 1876, zm. 23 listopada 1965), córkę księcia bawarskiego Karola Teodora i Marii Józefy (córki króla Portugalii Michała I). Albert oświadczył się Elżbiecie po 3 latach znajomości podczas spaceru w lesie Fontainebleau słowami: „Czy sądzi pani, że mogłaby znieść klimat Belgii?”. Albert i Elżbieta mieli razem dwóch synów i córkę:

Poważny, staranny, pesymistyczny, zamknięty w sobie (Leopold II nazywał go „zamkniętą kopertą”), skromny, nieśmiały i wstydzący się swojej wady wymowy Albert obejmuje tron Belgii po śmierci stryja w 1909. Swoją przysięgę konstytucyjną złożył nie tylko po francusku, ale także po flamandzku. Razem z żoną zamieszkał w pałacu Assche przy ulicy de la Science w Brukseli.

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Albert stał się bohaterem Belgii dzięki swojej postawie podczas I wojny światowej. Dążył on do zapewnienia Belgii neutralności. W 1913 podróżował do Francji i Niemiec dla potwierdzenia tej neutralności. 2 sierpnia 1914 otrzymał jednak od cesarza Wilhelma II ultimatum, w którym Kaiser domagał się zgody na przemarsz niemieckich wojsk przez terytorium Belgii. Niemiecki władca przypomniał królowi Belgów, że jest przecież Koburgiem, a więc przedstawicielem niemieckiej dynastii[1]. Albert odpowiedział na to: „Koburg – tak, ale również Orleański[2], a nade wszystko Belgijski”. Ostateczna odpowiedź brzmiała: „Rządzę narodem, nie drogą!”. Odrzucenie przez króla i rząd niemieckiego ultimatum pociąga za sobą inwazję wojsk niemieckich na Belgię 4 sierpnia pomimo jej neutralności, którą kanclerz Theobald von Bethmann-Hollweg nazwał „świstkiem papieru”[3].

Podczas wojny król osobiście dowodził belgijską armią. Dowodził w kilku potyczkach, które opóźniły niemiecką ofensywę. Niemcy zajmują jednak prawie całą Belgię, oprócz niewielkiego „skrawka ojczyzny” u ujścia rzeki Ijzer. Nad Izerą stoczono w dniach 16 – 31 października 1914 bitwę, która sprawiła, że Niemcy nie zdołali opanować ujścia rzeki do Morza Północnego. Przez kolejne 4 lata wojska belgijskie stanowiły lewe skrzydło wojsk sprzymierzonych, ale pozostawały pod wyłącznym dowództwem króla, który nie wyraził zgody na ich użycie w wielkich ofensywach pod Verdun i nad Sommą w 1916, uznając je za „niepotrzebne rzezie”. Podczas gdy rząd przenosi się do Hawru, król i królowa pozostają w Belgii, w La Panne, niedaleko linii frontu. Król nie waha się narażać życia w okopach czy też latać samolotem nad liniami wroga.

Wojska belgijskie biorą udział w ostatniej ofensywie w 1918. 22 listopada para królewska tryumfalnie wraca do Brukseli. W wygłoszonej tego dnia mowie tronowej Albert zapowiedział wprowadzenie wyborów powszechnych, rzeczywistą równość obu języków narodowych, uznanie swobód związków zawodowych i rozszerzenie ustawodawstwa społecznego. Kraj był zniszczony działaniami wojennymi, które były widoczne zwłaszcza we Flandrii. Traktat wersalski z 1919 oddaje Belgii przygraniczne okręgi Eupen i Malmedy.

W 1920 król otworzył Letnie Igrzyska Olimpijskie w Antwerpii. W latach 1930–1939 w Belgii został zbudowany kanał, który został nazwany imieniem Alberta. Albert aktywnie również działał na arenie międzynarodowej, choć nie lubił komplementów dotyczących swojej postawy w czasie wojny. Jak sam mówił, był tylko osobą „zmuszoną do heroizmu”. Jedyną pochwałą, którą akceptował brzmiała: „Oszczędza żołnierską krew”.

Zginął podczas wspinaczki skalnej (alpinizm był jego znanym hobby), w belgijskiej części Ardenów, na skale Grand Bon Dieu niedaleko Marches-les-Dames nad Mozą. Oficjalna wersja (kwestionowana przez niektórych historyków) głosi, że król dotarł do szczytu 32-metrowej skały, gdy oderwał się od niej blok i spadając, pociągnął za sobą króla, który uderzył głową o ścianę. Była to śmierć zgodna z życzeniem Alberta, który nie uważał, że „byłoby pięknie umrzeć w swoim łóżku”.

Podobnie jak inni belgijscy królowie został pochowany w krypcie kościoła Notre-Dame pałacu Laeken w Brukseli.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Prapradziadkowie

Ernest Fryderyk
(1724–1800)

Zofia Brunswick-Wolfenbüttel
(1724–1802)

Henryk XXIV Reuss-Ebersdorf
(1724–1779)
∞1754
Karolina Erbach-Schönberg
(1727–1796)

Ludwik Filip Józef Burbon-Orleański
(1747–1793)
∞1769
Ludwika Maria de Penthièvre
(1753–1821)

Król Obojga Sycylii
Ferdynand I Burbon
(1751–1825)
∞1768
Maria Karolina Habsburg
(1752–1814)

Anton Hohenzollern-Sigmaringen
(1762–1831)
∞1782
Amalia Salm-Kyrburg
(1760–1841)

Pierre Murat
(1748–1792)

Louise Dastrog
(1762–1832)

Karol Ludwik Badeński (1755–1801)
(1755–1801)
∞1774
Amalia Fryderyka Hessen-Darmstadt
(1754–1832)

Klaudiusz de Beauharnais
(1756–1819)

Klaudia Franciszka de Lezay-Marnésia
(1767–1791)

Pradziadkowie

Franciszek Sachsen-Coburg-Saalfeld
(1750–1806)
∞1777
Augusta Reuss-Ebersdorf
(1757–1831)

Król Francuzów
Ludwik Filip Burbon
(1773–1850)
∞1809
Maria Amelia Burbon-Sycylijska
(1782–1866)

Karl Hohenzollern-Sigmaringen
(1785–1853)
∞1802
Antonina Murat
(1799–1847)

Wielki Książę Badenii
Karol Ludwik Badeński
(1786–1818)
∞1806
Stefania de Beauharnais
(1789–1860)

Dziadkowie

Król Belgów
Leopold I Koburg
(1790–1865)
∞1832
Ludwika Maria Orleańska
(1812–1850)

Karl Anton von Hohenzollern-Sigmaringen
(1811–1885)
∞1834
Józefina Badeńska
(1813–1900)

Rodzice

Filip Koburg (1837–1905)
∞1867
Maria Luiza Hohenzollern-Sigmaringen (1845–1912)

Albert I Koburg (1875–1934), król Belgów

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Koburgowie są boczną linią dynastii Wettynów, panującej w Saksonii
  2. Albert był wnukiem Ludwiki Marii Orleańskiej, córki króla Francuzów Ludwika Filipa I, która była żoną Leopolda I i matką hrabiego Filipa
  3. inaczej tę neutralność traktowano w Londynie, gdyż niemiecka inwazja na Belgię przesądziła o przystąpieniu Wielkiej Brytanii do wojny

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Isabelle Bricard, Dynastie panujące Europy, wyd. Świat Książki, Warszawa 2007, ISBN 978-83-7391-767-5
  • Albert I, Musée Royal de l'Armée et d'Histoire Militaire, Bruxelles – Belgique (ang. • fr. • niderl.) [dostęp 13 sierpnia 2011]

Poprzednik
Filip Koburg
Flag of Flanders.svg Hrabia Flandrii
1905–1909
Flag of Flanders.svg Następca
powrót do domeny królewskiej
Poprzednik
Leopold II Koburg
Król Belgów
1909–1934
Następca
Leopold III Koburg