Albert I Koburg

Albert I Koburg król Belgów
Król Belgów
Okres panowania	od 17 grudnia 1909 do 17 lutego 1934
Poprzednik	Leopold II Koburg
Następca	Leopold III Koburg
Dane biograficzne
Dynastia	Koburgowie
Urodzony	8 kwietnia 1875 Bruksela
Zmarł	17 lutego 1934 Marches-les-Dames
Ojciec	Filip Koburg, hrabia Flandrii
Matka	Maria Luiza Hohenzollern-Sigmaringen
Żona	Elżbieta Gabriela Bawarska
Dzieci	Leopold III Koburg Karol Koburg, hrabia Flandrii Maria Józefa Koburg
Odznaczenia
Galeria w Wikimedia Commons

Albert I (po prawej) z synem

Albert I Koburg, właściwie: Albert Leopold Klemens Maria Meinrad (fr. Albert Léopold Clément Marie Meinrad, ur. 8 kwietnia 1875 w Brukseli, zm. 17 lutego 1934) – król Belgów od 1909.

Był młodszym synem Filipa Koburga, hrabiego Flandrii (młodszego brata króla Leopolda II) i Marii Luizy Hohenzollern-Sigmaringen (córki Karola Antoniego, księcia Hohenzollern-Sigmaringen i premiera Prus).

Życiorys

Dzieciństwo i młodość

Urodził się w brukselskim Pałacu Regencji. Był bratankiem panującego króla Leopolda II. Leopold nie miał synów (jego jedyny syn, również Leopold, zmarł w 1869), więc następcą króla był ojciec Alberta, Filip, hrabia Flandrii. Filip był jednak głuchy, więc zrezygnował z praw do tronu na rzecz swojego najstarszego syna, Baldwina. Młody książę zmarł jednak po krótkiej chorobie w 1891. Następcą belgijskiego tronu został wówczas Albert. Po śmierci ojca w 1905 został hrabią Flandrii. W latach 1893–1909 zasiadał w belgijskim senacie.

Jako nieprzeznaczony do panowania Albert był wychowywany w sposób liberalny i otwarty. Jego nauczycielem był Emile Sigogne, który zadedykował królowi później książkę Socjalizm i monarchia. Albert był zwolennikiem idei liberalnych. Odbył służbę wojskową i dużo podróżował po europejskich dworach. Odwiedził nawet Kongo Belgijskie i Stany Zjednoczone. Był przerażony perspektywą wstąpienia na tron. Napisał: Od pewnego czasu jestem naprawdę przytłoczony wyjątkowo trudną przyszłością, która jawi się przede mną jako trudna sama w sobie z powodu złożoności położenia podzielonego kraju, trudna w szczególności z racji mojego braku przygotowania (...). Nadszedł czas pracy, aby zdobyć nie tyle umiejętności, co jest niemożliwe, ile wiedzę wystarczającą do tego, by w każdym razie nie narażać na śmieszność funkcji, którą los ma mi kiedyś narzucić.

Małżeństwo

2 października 1900 w Monachium poślubił Elżbietę Gabriellę Wittelsbach (25 czerwca 1876 – 23 listopada 1965), córkę księcia bawarskiego Karola Teodora i Marii Józefy (córki króla Portugalii Michała I). Albert oświadczył się Elżbiecie po 3 latach znajomości podczas spaceru w lesie Fontainebleau słowami: Czy sądzi pani, że mogłaby pani znieść klimat Belgii?. Albert i Elżbieta mieli razem dwóch synów i córkę:

• Leopold III (3 listopada 1901 – 25 września 1983), król Belgów,
• Karol Teodor Henryk (10 października 1903 – 1 czerwca 1983), hrabia Flandrii, regent Belgii,
• Maria Józefa Charlotta (4 sierpnia 1906 – 27 stycznia 2001), żona króla Włoch Humberta II.

Poważny, staranny, pesymistyczny, zamknięty w sobie (Leopold II nazywał go "zamkniętą kopertą"), skromny, nieśmiały i wstydzący się swojej wady wymowy Albert obejmuje tron Belgii po śmierci stryja w 1909. Swoją przysięgę konstytucyjną złożył nie tylko po francusku, ale także po flamandzku. Razem z żoną zamieszkał w pałacu Assche przy ulicy de la Science w Brukseli.

Panowanie

Albert stał się bohaterem Belgii dzięki swojej postawie podczas I wojny światowej. Dążył on do zapewnienia Belgii neutralności. W 1913 podróżował do Francji i Niemiec dla potwierdzenia tej neutralności. 2 sierpnia 1914 otrzymał jednak od cesarza Wilhelma II ultimatum, w którym Kaiser domagał się zgody na przemarsz niemieckich wojsk przez terytorium Belgii. Niemiecki władca przypomniał królowi Belgów, że jest przecież Koburgiem, a więc przedstawicielem niemieckiej dynastii. Albert odpowiedział na to: Koburg – tak, ale również Orleański, a nade wszystko Belgijski. Ostateczna odpowiedź brzmiała: Rządzę narodem, nie drogą!. Odrzucenie przez króla i rząd niemieckiego ultimatum pociąga za sobą inwazję wojsk niemieckich na Belgię 4 sierpnia pomimo jej neutralności, którą kanclerz Theobald von Bethmann-Hollweg nazwał "świstkiem papieru".

Podczas wojny król osobiście dowodził belgijską armią. Dowodził w kilku potyczkach, które opóźniły niemiecką ofensywę. Niemcy zajmują jednak prawie całą Belgię, oprócz niewielkiego "skrawka ojczyzny" u ujścia rzeki Ijzer. Nad Izerą stoczono w dniach 16 – 31 października 1914 bitwę, która sprawiła, że Niemcy nie zdołali opanować ujścia rzeki do Morza Północnego. Przez kolejne 4 lata wojska belgijskie stanowiły lewe skrzydło wojsk sprzymierzonych, ale pozostawały pod wyłącznym dowództwem króla, który nie wyraził zgody na ich użycie w wielkich ofensywach pod Verdun i nad Sommą w 1916, uznając je za "niepotrzebne rzezie". Podczas gdy rząd przenosi się do Hawru, król i królowa pozostają w Belgii, w La Panne, niedaleko linii frontu. Król nie waha się narażać życia w okopach czy też latać samolotem nad liniami wroga.

Wojska belgijskie biorą udział w ostatniej ofensywie w 1918. 22 listopada para królewska tryumfalnie wraca do Brukseli. W wygłoszonej tego dnia mowie tronowej Albert zapowiedział wprowadzenie wyborów powszechnych, rzeczywistą równość obu języków narodowych, uznanie swobód związków zawodowych i rozszerzenie ustawodawstwa społecznego. Kraj był zniszczony działaniami wojennymi, które były widoczne zwłaszcza we Flandrii. Traktat wersalski z 1919 oddaje Belgii przygraniczne okręgi Eupen i Malmedy.

W 1920 król otworzył Letnie Igrzyska Olimpijskie w Antwerpii. W latach 1930–1939 w Belgii został zbudowany kanał, który został nazwany imieniem Alberta. Albert aktywnie również działał na arenie międzynarodowej, choć nie lubił komplementów dotyczących swojej postawy w czasie wojny. Jak sam mówił, był tylko osobą "zmuszoną do heroizmu". Jedyną pochwałą, którą akceptował brzmiała: "oszczędza żołnierską krew".

Zginął podczas wspinaczki skalnej (alpinizm był jego znanym hobby), w belgijskiej części Ardenów, na skale Grand Bon Dieu niedaleko Marches-les-Dames nad Mozą. Oficjalna wersja (kwestionowana przez niektórych historyków) głosi, że król dotarł do szczytu 32-metrowej skały, gdy oderwał się od niej blok i spadając, pociągnął za sobą króla, który uderzył głową o ścianę. Była to śmierć zgodna z życzeniem Alberta, który nie uważał, że byłoby pięknie umrzeć w swym łóżku.

Podobnie jak inni belgijscy królowie został pochowany w krypcie kościoła Notre-Dame pałacu Laeken w Brukseli.

Odznaczenia

Mundur króla Alberta I z Wielką Wstęgą Orderu Leopolda

Pomnik króla Alberta I na Placu Zgody w Paryżu

• Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia)
• Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Afryki (Belgia)
• Krzyż Wielki Orderu Lwa (Belgia)
• Krzyż Wielki Orderu Korony (Belgia)
• Krzyż Wielki Orderu Leopolda II (Belgia)
• Krzyż Wielki Orderu Kondora Andów (Boliwia)
• Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria)
• Krzyż Wielki Orderu Zasługi (Chile)
• Krzyż Wielki Orderu Białego Lwa (Czechosłowacja)
• Czechosłowacki Krzyż Walecznych 1914–1918 (Czechosłowacja)
• Order Słonia (Dania)
• Order Muhammada Ali (Egipt)
• Krzyż Wolności (Estonia)
• Order Salomona (Etiopia)
• Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia)
• Krzyż Wielki Legii Honorowej (Grand Croix Légion d'honneur, Francja)
• Medal Wojskowy (Médaille Militaire, Francja)
• Krzyż Wojenny 1914−1918 z palmą (Croix de Guerre 1914−1918, Francja)
• Order Złotego Runa (Hiszpania)
• Order Karola III (Hiszpania)
• Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Lwa Niderlandzkiego (Holandia)
• Krzyż Wielki Orderu Korony Persji (Iran)
• Najwyższy Order Chryzantemy (Japonia)
• Order de Boyaca (Kolumbia)
• Order im. Carlosa Emanuela de Cespedes (Kuba)
• Wielki Komandor Orderu Zbawienia Afryki (Liberia)
• Wielki Krzyż Orderu Krzyża Pogoni (Litwa)
• Order Złotego Lwa Nassau (Luksemburg)
• Krzyż Wielki Orderu Trzech Gwiazd (Łotwa)
• Order Zabójcy Niedźwiedzia (Łotwa)
• Krzyż Wielki Orderu Ouissama Alaouite'a (Maroko)
• Krzyż Wielki Orderu Świętego Karola (Monako)
• Krzyż Wielki Order Świętego Olafa (Norwegia)
• Krzyż Wielki Orderu Słońca Peru (Peru)
• Order Orła Białego (Polska)
• Krzyż Wielki Orderu Wojennego Virtuti Militari (Polska)
• Wstęga Trzech Orderów (Portugalia)
• Krzyż Wielki Wojskowego Orderu Wieży i Miecza (Portugalia)
• Order Czarnego Orła (Prusy)
• Order Świętego Andrzeja Powołańca (Imperium Rosyjskie)
• Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie)
• Order Świętego Jerzego III klasy (Imperium Rosyjskie)
• Order Świętej Anny I klasy (Imperium Rosyjskie)
• Order Świętego Stanisława I klasy (Imperium Rosyjskie)
• Order Michała Walecznego I klasy (Rumunia)
• Krzyz Wielki Orderu Gwiazdy Rumunii (Rumunia)
• Lotniczy Krzyż Wojskowy (Rumunia)
• Wielki Krzyż Orderu Gwiazdy Karadziordzia (Królestwo Serbii)
• Królewski Order Serafinów (Szwecja)
• Distinguished Service Medal (USA)
• Wielka Kollana Orderu Wyzwoliciela (Wenezuela)
• Order Podwiązki (Order of the Garter, Wielka Brytania)
• Order Łaźni (Order of the Bath, Wielka Brytania)
• Królewski Order Wiktorii (Royal Victorian Order, Wielka Brytania)
• Zaszczytny Krzyż Lotniczy (Distinguished Flying Cross, Wielka Brytania)
• Krzyż Wielki Orderu Szpitala Św. Jana z Jerozolimy (Wielka Brytania)
• Order Annuncjaty (Włochy)
• Krzyż Wielki Orderu Korony Włoch (Włochy)
• Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Italii (Włochy)
• Krzyż Wielki Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Włochy)
• Krzyż Zasługi Wojennej (Włochy)
• Krzyż Wielki Orderu Zakonu Kawalerów Maltańskich

Genealogia

Albert I i Elżbieta Gabriela Wittelsbach

Prapradziadkowie	Ernest Fryderyk (1724–1800) ∞ Zofia Brunswick-Wolfenbüttel (1724–1802)	Henryk XXIV Reuss-Ebersdorf (1724–1779) ∞1754 Karolina Erbach-Schönberg (1727–1796)	Ludwik Filip Józef Burbon-Orleański (1747–1793) ∞1769 Ludwika Maria de Penthièvre (1753–1821)	Król Obojga Sycylii Ferdynand I Burbon (1751–1825) ∞1768 Maria Karolina Habsburg (1752–1814)	Anton Hohenzollern-Sigmaringen (1762–1831) ∞1782 Amalia Salm-Kyrburg (1760–1841)	Pierre Murat (1748–1792) ∞ Louise Dastrog (1762–1832)	Karol Ludwik Badeński (1755–1801) (1755–1801) ∞1774 Amalia Fryderyka Hessen-Darmstadt (1754–1832)	Klaudiusz de Beauharnais (1756–1819) ∞ Klaudia Franciszka de Lezay-Marnésia (1767–1791)
Pradziadkowie	Franciszek Sachsen-Coburg-Saalfeld (1750–1806) ∞1777 Augusta Reuss-Ebersdorf (1757–1831)		Król Francuzów Ludwik Filip Burbon (1773–1850) ∞1809 Maria Amelia Burbon-Sycylijska (1782–1866)		Karl Hohenzollern-Sigmaringen (1785–1853) ∞1802 Antonina Murat (1799–1847)		Wielki Książę Badenii Karol Ludwik Badeński (1786–1818) ∞1806 Stefania de Beauharnais (1789–1860)
Dziadkowie	Król Belgów Leopold I Koburg (1790–1865) ∞1832 Ludwika Maria Orleańska (1812–1850)				Karl Anton von Hohenzollern-Sigmaringen (1811–1885) ∞1834 Józefina Badeńska (1813–1900)
Rodzice	Filip Koburg (1837–1905) ∞1867 Maria Luiza Hohenzollern-Sigmaringen (1845–1912)
Albert I Koburg (1875–1934), Król Belgów

Bibliografia

• Isabelle Bricard, Dynastie panujące Europy, wyd. Świat Książki, Warszawa 2007, ISBN 978-83-7391-767-5
• Albert I, Musée Royal de l'Armée et d'Histoire Militaire, Bruxelles - Belgique (ang. • fr. • niderl.) [dostęp 13 sierpnia 2011]

---

Poprzednik Filip Koburg

Hrabia Flandrii 1905–1909

Następca powrót do domeny królewskiej

Poprzednik Leopold II Koburg

Król Belgów 1909–1934

Następca Leopold III Koburg