Aldozy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Aldozy lub aldehydocukrycukry proste, w których cząsteczkach występuje grupa aldehydowa, w przeciwieństwie do ketoz, w których występuje grupa ketonowa. Ich ogólny wzór sumaryczny to CnH2nOn (gdzie n≥3).

Wzory aldoz zapisywane są w formie cyklicznej lub łańcuchowej, np. CH2OH−(CHOH)n−2−CHO, co niekoniecznie odzwierciedla ich rzeczywistą strukturę (np. krystaliczna glukoza ma formę w pełni cykliczną, a w roztworze występuje pewna ilość formy łańcuchowej).

Nazwy podgrup aldoz są tworzone przed dodanie przedrostka liczebnikowego związanego z liczbą atomów węgla występujących w cząsteczce cukru. Np. aldoheksoza zawiera sześć atomów węgla, a aldopentoza pięć. W naturze nie znaleziono wolnych trioz ani tetroz, natomiast wiele pentoz i heksoz odgrywa kluczowe role w procesach życiowych (np. ryboza i glukoza).

Zestawienie aldoz[edytuj | edytuj kod]

Triozy
(aldotriozy)
DL-Glycerinaldehyd.svg
Aldehyd glicerynowy
Tetrozy
(aldotetrozy)
DL-Erythrose.svg
Erytroza
DL-Threose.svg
Treoza
Pentozy
(aldopentozy)
DL-Arabinose.svg
Arabinoza
DL-Xylose.svg
Ksyloza
DL-Lyxose.svg
Liksoza
DL-Ribose.svg
Ryboza
Deoxyribose structure.svg
Deoksyryboza
Heksozy
(aldoheksozy)
DL-Allose.svg
Alloza
DL-Altrose.svg
Altroza
DL-Galactose.svg
Galaktoza
DL-Glucose.svg
Glukoza
DL-Gulose.svg
Guloza
DL-Idose.svg
Idoza
DL-Mannose.svg
Mannoza
DL-Talose.svg
Taloza

Reakcje charakterystyczne[edytuj | edytuj kod]

W reakcjach tych grupa aldehydowa utlenia się do grupy karboksylowej, a produktami są kwasy aldonowe.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]