Aldrowanda pęcherzykowata

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aldrowanda pęcherzykowata
Pęd z widocznymi liśćmi pułapkowymi
Pęd z widocznymi liśćmi pułapkowymi
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd goździkowce
Rodzina rosiczkowate
Rodzaj aldrowanda
Gatunek aldrowanda pęcherzykowata
Nazwa systematyczna
Aldrovanda vesiculosa L.
Sp. Pl. 1:281. 1753
Mapa zasięgu
Aldrovanda distribution.svg
Kategoria zagrożenia
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
AldrovandaVesiculosa2.jpg

Aldrowanda pęcherzykowata (Aldrovanda vesiculosa L.) – gatunek rośliny należący do rodziny rosiczkowatych. Jedyny żyjący przedstawiciel rodzaju aldrowanda. Roślina mięsożerna odżywiająca się zooplanktonem, niekiedy larwami komarów i mikroskopijnym narybkiem.

Zasięg geograficzny[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Europie, Azji, Afryce i Australii. W Europie spotkać ją można głównie w części południowej, środkowej i wschodniej. W Polsce występuje bardzo rzadko, na rozproszonych stanowiskach. Spotkać można ją w jeziorze Mikaszówek łącznie z rozlewiskiem kanału przy śluzie Rygol, w jeziorach Krzywe, Kruglak i Orle na Pojezierzu Augustowskim, w jeziorach Długim i Moszne w obrębie Poleskiego Parku Narodowego, w jeziorze Ostrowo koło Pniew w Wielkopolsce. W ostatnich latach była reintrodukowana na 6 stanowiskach: w jeziorze Łuckie w Poleskim Parku Narodowym, w jeziorach Płotycze, Pereszpa, Orchowo i Hańskim w Lasach Sobiborskich, w jeziorze Jeziorko we Włocławsko-Gostyńskim Parku Krajobrazowym. Stworzono także 6 stanowisk zastępczych na jeziorze Chylniki, Krzywule, Studzieniczne, w rozlewisku Kanału Augustowskiego koło Płaskiej w Puszczy Augustowskiej, oraz w rezerwatach Mokradła Sułowskie koło Rzepina i Bagno Mostki na Pojezierzu Brodnickim.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina pływająca, nie posiadająca korzeni.
Łodyga
Pojedyncza lub rozgałęziona, o długości do 30 cm.
Liście
W okółkach po 5-9, o długości 10-15 mm. Mają blaszkę podzieloną na dwie części opatrzone szczecinkami wrażliwymi na dotyk. Są to tzw. liście pułapkowe.
Kwiaty
Drobne, białe, na długich szypułkach. Są zróżnicowane na kielich i koronę, działki kielicha równe długością płatkom korony.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Bylina, hydrofit rozmnażająca się głównie wegetatywnie. Kwitnie od lipca do sierpnia[3]. Kwiaty są klejsogamiczne i powstają bardzo rzadko. Występuje w czystych, łatwo nagrzewających się, osłoniętych od wiatru, eutroficznych wodach stojących. Zazwyczaj występuje w zbiornikach o mulistym lub torfowym dnie przy wypłyconych brzegach, głównie w starorzeczach i stawach, rzadziej w płytkich zatokach jezior. Rośnie zwykle w wąskim pasie nymfeidów i szuwarów turzycowych, sporadycznie w szuwarach oczeretowych. Spotykana także w przybrzeżnych zatoczkach otoczonych płem mszysto-turzycowym lub mszystym, rzadziej w zagłębieniach pła. Rzadko tworzy jednogatunkowe skupiska, częściej występuje w wielogatunkowych zbiorowiskach roślin wodnych, np. z moczarką kanadyjską, czasami w szuwarach.

Jej liście pułapkowe zwijają się po podrażnieniu, zamykając zwierzę. Na ich powierzchni znajdują się gruczołki wydzielające soki trawienne, które rozpuszczają ciało schwytanego drobnego zwierzęcia wodnego (głównie są to oczliki i rozwielitki). Te same gruczołki wchłaniają substancje pokarmowe powstałe po strawieniu zwierzątek. Po jakimś czasie liście, które złapały zwierzę otwierają się, ale nie są już zdolne do ponownego chwytania i trawienia zdobyczy. Gdy woda jest zimna roślina traci zdolność łowienia.

Zagrożenie i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Roślina objęta jest w Polsce ścisłą ochroną gatunkową. Objęta jest także Konwencją Berneńską oraz Dyrektywą Siedliskową.

Kategorie zagrożenia:

Źródłem zagrożenia dla gatunku jest działalność człowieka: zanieczyszczenia wód spowodowane nawożeniem pól oraz turystycznym użytkowaniem jezior, a także naturalna sukcesja ekologiczna[5].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-10-07].
  2. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (ang.). [dostęp 6 marca 2014].
  3. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński: Rośliny polskie. Warszawa: PWN, 1953.
  4. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  5. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Zbigniew Podbielkowski: Zarys hydrobotaniki. Tomaszewicz Henryk. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1979. ISBN 83-01-00566-1.
  2. Róża Kaźmierczakowa, Kazimierz Zarzycki, Wojciech Adamowski: Polska czerwona księga roślin : paprotniki i rośliny kwiatowe. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera. Polska Akademia Nauk, 2001. ISBN 83-85444-85-8.