Aleja Ossolińskich w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
POL Bydgoszcz flag.svg Bydgoszcz
ulica
Ossolińskich
Śródmieście
Długość: 500 m
Aleja Ossolińskich
Aleja Ossolińskich
Przebieg
Ikona ulica rondo.svg Plac Weyssenhoffa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Asnyka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ← ul. Kopernika, ul. K.Szymanowskiego →
Ikona ulica z prawej.svg ul. S. Wyspiańskiego
Ikona ulica rondo.svg Rondo Ossolińskich
Położenie na mapie Bydgoszczy
Mapa lokalizacyjna Bydgoszczy
ulica Ossolińskich
ulica Ossolińskich
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Ossolińskich
ulica Ossolińskich
Ziemia 53°07′40,8720″N 18°00′55,6078″E/53,128020 18,015447Na mapach: 53°07′40,8720″N 18°00′55,6078″E/53,128020 18,015447
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Jesienią

Aleja Ossolińskich – dwujezdniowa ulica z chodnikiem i szpalerem drzew pośrodku, położona na terenie Śródmieścia w Bydgoszczy.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Aleja znajduje się we wschodniej części Śródmieścia Bydgoszczy i łączy Plac Weyssenhoffa z rondem Ossolińskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulicę wytyczono w 1903 r. w trakcie zagospodarowania urbanistycznego terenu położonego na wschód od ul. Gdańskiej tzw. Hempelscher Felde[1]. W latach 90. XIX wieku miasto Bydgoszcz zakupiło teren położony między dzisiejszymi ulicami: Gdańską, Krasińskiego, Chodkiewicza i Ogińskiego oraz opracowało dla niego plany urbanistyczne według koncepcji miasta-ogrodu[1].

Osią całego założenia była dwujezdniowa aleja obsadzona drzewami, w części południowej nazwana Hohenzzolernstrasse, a w północnej Bülowstrasse (od 1920 r. al. Adama Mickiewicza). Styk obu części następował na Placu Weyssenhoffa.

Wytyczenie ulicy miało bezpośredni związek z zamierzeniem budowy kompleksu pierwszej bydgoskiej uczelni wyższej i zakładu naukowego, tj. Instytutu Rolniczego im. cesarza Wilhelma (niem. Kaiser-Wilhelm-Insitut für Landwirtschaft)[1]. 15 listopada 1902 r. odbyła się konferencja z udziałem komisarzy Niemieckiego Ministerstwa Robót Publicznych oraz Finansów i Rolnictwa dotycząca spraw organizacyjnych związanych z założeniem instytutu. Władze Bydgoszczy zobowiązały się wówczas oddać pod budowę placówki teren na północno-wschodnim obrzeżu miasta i wytyczyć tamże reprezentacyjną aleję, która stanowiłaby oś całego założenia urbanistycznego[2].

Budowę alei ukończono w 1903 r. Była to najszersza wówczas ulica w mieście. Posiadała szerokość 40 m, dwie jezdnie, a pośrodku dziewięciometrowy chodnik dla pieszych z dwoma pasmami trawnika. Posadzono na nim dęby czerwone o stożkowych koronach, połączone między sobą festonami z winobluszczu pięciolistkowego[3].

Po wschodniej stronie ulicy w latach 1903-1906, powstały budynki Instytutów Rolniczych. Natomiast na terenie przylegającym od zachodu do alei rozplanowano w 1912 r. według założeń znanego architekta i urbanisty niemieckiego Josepha H. Stübbena willowe osiedle mieszkaniowe Sielanka, zabudowane zasadniczo jednak dopiero w dwudziestoleciu międzywojennym[4].

W 1924 r. na terenie przylegającym od wschodu do alei rozpoczęto wznoszenie największej bydgoskiej świątyni, która miała być wotum miejscowego społeczeństwa za odzyskanie przez Polskę niepodległości. Kościół św. Wincentego à Paulo w formie rzymskiego panteonu wykonano w stanie surowym do 1938 r., wnętrza wyposażono do 1976 r., zaś cały kompleks ukończono w 2003 r.[5]

W latach 50. XX w. podczas urbanizacji nowych osiedli w Bydgoszczy powstały dwie aleje na podobieństwo al. Ossolińskich[6]: ul. 11 Listopada na os. Leśnym dawna ul.22 lipca oraz ul. Noakowskiego na Kapuściskach.

Nazwy[edytuj | edytuj kod]

Patronem ulicy jest ród Ossolińskich, związanych z Bydgoszczą w XVII wieku m.in. poprzez starostwo kanclerza wielkiego koronnego Jerzego Ossolińskiego (1633-1645, 1648-1650) i jego syna Franciszka (1645-1648).

Zieleń[edytuj | edytuj kod]

W ciągu alei rosną dwa szpalery dębów czerwonych, posadzonych na początku XX wieku. Okazały drzewostan sąsiaduje również z aleją od wschodu w rejonie Instytutów Rolniczych. Znajdują się tam cztery drzewa wpisane do rejestru pomników przyrody[7]:

Jedyną w swoim rodzaju jest również pomnikowa aleja jarzębów szwedzkich (46 szt.) posadzona wzdłuż ul. Szymanowskiego – ulicy prostopadłej do alei Ossolińskich i wytyczonej w tym samym czasie.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez aleje Ossolińskich przejeżdżają autobusy linii nr 52, 59, 64 i 67.[8].

Obiekty godne uwagi[9][edytuj | edytuj kod]

Nr Obiekt Adres Lata budowy Budowniczy Styl architektoniczny Wpisany do rejestru zabytków Uwagi Zdjęcie
1. Instytuty Rolnicze al. Ossolińskich 4-12 1903-1906 Delius eklektyzm link= T zespół 8 budynków, pierwsza placówka naukowa w mieście
Bdg UKW alOssolinskich 5 07-2013.jpg
2. Bazylika św. Wincentego à Paulo al. Ossolińskich 2 1924-1938 Adam Ballenstaedt neoklasycym link= T bazylika mniejsza, forma wzorowana na panteonie rzymskim
Bdg Bazylika front 6 07-2013.jpg
3. Willa al. Ossolińskich 5 1935 Jan Kossowski funkcjonalizm link= N
Al Ossolińskich 5.jpg
4. Willa al. Ossolińskich 7 1927-1929 Bronisław Jankowski styl narodowy link= T w wilii w latach 1930-1939 mieścił się Sztab Komendy Okręgu Straży Granicznej, podczas okupacji Selbstschutz Westpreussen, po wojnie NKWD, a w latach 1947-2004 Delegatura NIK; na fasadzie znajduje się tablica ku czci pomordowanych przez NKWD żołnierzy Straży Granicznej (1994 r., art. rzeźb. Aleksander Dętkoś)[10]
Aleja Ossolińskich 7 willa NIK.jpg
5. Willa al. Ossolińskich 9 1927-1931 Edward Stecewicz funkcjonalizm link= N
Bdg Sielanka 9 07-2013.jpg
6. Willa al. Ossolińskich 11 1932-1933 Henryk Misterek funkcjonalizm link= N
Bdg Sielanka 23 07-2013.jpg
7. Willa al. Ossolińskich 17 1932-1933 Bolesław Polakiewicz funkcjonalizm link= N
Aleja Ossolińskich 17.jpg
8. Willa al. Ossolińskich 19 1932-1933 Bolesław Polakiewicz funkcjonalizm link= N
Aleja Ossolińskich 19.jpg
9. Willa al. Ossolińskich 21 1932-1933 Bolesław Polakiewicz funkcjonalizm link= N
Aleja Ossolińskich 21.jpg
10. Willa al. Ossolińskich 25 1927-1929 Bronisław Jankowski styl narodowy link= N siedziba oddziału Fortis Banku
Aleja Ossolińskich 25 willa Fortis Bank.jpg
11. Pomnikowa aleja jarzębów ul. Szymanowskiego link= T aleja 46 jarzębów szwedzkich wpisana w całości do rejestru pomników przyrody
Bdg aljarzebow 1 10-2013.jpg

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez aleje Ossolińskich przejeżdżają autobusy linii nr52, 59, 64, 67[8].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. ISBN 83-89886-38-3, 978-83-89886-38-5
  2. Grzybowska Maria, Wernerowska Zofia: Przyczynki do historii architektury zespołu naukowych Instytutów Rolniczych w Bydgoszczy. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. zeszyt 4. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1999
  3. Kuczma Rajmund: Zieleń w dawnej Bydgoszczy. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995
  4. Okoń Emanuel, Tandecki Janusz. Bydgoszcz – historia i rozwój przestrzenny. [w.] Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997
  5. Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996
  6. dwie jezdnie, chodnik i spaler drzew pośrodku
  7. Kaja Renata. Bydgoskie pomniki przyrody. Instytut Wydawniczy „Świadectwo”. Bydgoszcz 1995. ISBN-83-85860-32-0
  8. 8,0 8,1 http://web.archive.org/web/20100331174021/http://www.zdmikp.bydgoszcz.pl/ufiles/linie_dzienne.pdf dostęp 19-03-2010
  9. Derkowska-Kostkowska Bogna: O założeniu Sielanki – bydgoskiego miasta-ogrodu. [w.] Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 4. Pracownia Dokumentacji i Popularyzacji Zabytków Wojewódzkiego Ośrodka Kultury w Bydgoszczy. Bydgoszcz 1999
  10. Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Pomorskiej Szkoły Turystyki i Hotelarstwa w Bydgoszczy. Bydgoszcz 2004. ISBN 83-914008-7-5

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Czachorowski Antoni red.: Atlas historyczny miast polskich. Tom II Kujawy. Zeszyt I Bydgoszcz. Uniwersytet Mikołaja Kopernika. Toruń 1997
  • Jastrzębska-Puzowska, Iwona: Od miasteczka do metropolii. Rozwój architektoniczny i urbanistyczny Bydgoszczy w latach 1850-1920. Wydawnictwo MADO. Toruń 2005. ISBN 83-89886-38-3, 978-83-89886-38-5
  • Umiński, Janusz: Bydgoszcz. Przewodnik, Regionalny Oddział PTTK „Szlak Brdy” Bydgoszcz 1996
Aleja Ossolińskich u wylotu ul. Adama Asnyka. W tle wille wybudowane w latach 20. i 30. XX w.
Aleja Ossolińskich u wylotu ul. Adama Asnyka. W tle wille wybudowane w latach 20. i 30. XX w.