Aleja Jana Christiana Szucha w Warszawie
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Aleja Szucha)
Na mapach:
 Warszawa |
|||||||||||||||||||||
| aleja | |||||||||||||||||||||
| Jana Christiana Szucha | |||||||||||||||||||||
| Ujazdów | |||||||||||||||||||||
 Zbieg al. Szucha z placem Unii Lubelskiej (po lewej) |
|||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||||||||||||||||||
Aleja Szucha – ulica w Warszawie, nazwana dla upamiętnienia Jana Chrystiana Szucha (1752-1813), architekta projektującego od 1775 warszawskie założenia krajobrazowe i ogrody królewskie Stanisława Augusta Poniatowskiego. Aleja Szucha stanowiła element tzw. osi stanisławowskiej. W latach 1946-1989 ulica nosiła nazwę Alei 1 Armii Wojska Polskiego[1].
Spis treści |
[edytuj] Więzienie Gestapo w Alei Szucha
W budynku przy al. Szucha 25 mieściła się siedziba hitlerowskiej policji bezpieczeństwa (niem. Sicherheitspolizei, Sipo) i służby bezpieczeństwa (niem. Sicherheitsdienst, SD) na Warszawę oraz dystrykt warszawski, a w jego podziemiach znajdowało się ciężkie więzienie śledcze Gestapo.
[edytuj] Zabudowa ulicy
Po 1944 ulica zachowała niemal kompletną zabudowę i stanowi przykład zespołu luksusowych realizacji architektonicznych z różnych okresów.
- 2/4 – Luksusowa wielkomiejska kamienica w stylu art deco z lat 1929-30, wybudowana wg projektu Adolfa Inatowicza-Łubiańskiego dla Adama Bromke. Fasada ozdobiona dwiema pseudowieżami, uskok ostatniego piętra tworzy taras. W latach do 1955 budynek był siedzibą ambasady ZSRR, następnie do 1990 ambasadą NRD. Obecnie siedziba Rządowego Centrum Legislacji.
- 5 – Pałacyk Milicera – wybudowany w 1885, w późniejszym okresie przebudowany w duchu neobaroku, w okresie przedwojennym miejsce spotkań masonerii warszawskiej, w latach 1992–2006 budynek ambasady Litwy.
- 6-8 – Pałac należący do rodziny Szuchów. Neorenesansowy pałacyk Dowgiałły, wybudowany 1912-1913 według proj. Jana Bagieńskiego. Realizacja reprezentuje typ miejskiego pałacyku naśladującego w epigońskich formach neorenesansowe pałace z XIX wieku. Detale rzeźbiarskie fasady wykonał Edmund Bartłomiejczyk. Pałacyk wyróżnia się kolumnadą w wielkim porządku na tle wgłębnego ryzalitu.
- 7 – Luksusowa kamienica funkcjonalistyczna wybudowana według projektu Lucjana Korngolda. Otrzymała fasadę licowaną piaskowcem, portal ujmujący przejazd bramy wykonano z czarnego bazaltu. W latach 1946-1976 siedziba Przedstawicielstwa Handlowego ZSRR, obecnie ambasady Ukrainy.
- 9 – Zabudowania Lecznicy Chirurgiczno-Ginekologicznej doktora Ignacego Solmana. Wybudowane w stylu neogotyckim w latach 1893-94 według projektu Stefana Szyllera. W momencie powstania był to obiekt bardzo nowoczesny, w latach 1977-90 został częściowo wyburzony i przebudowany.
- 11 – Dom mieszkalny z 1930, autorem projektu był prawdopodobnie Edward Zachariasz Eber lub Edgar Aleksander Norwerth. Wybudowany w stylu międzynarodowym nawiązuje do neoekspresjonizmu, z elementami stylu okrętowego – ryzality mieszczące klatki schodowe otrzymały okrągłe okna przypominające bulaje. Południowa fasada urozmaicona przez wykusze, loggie, duże poziome okna.
- 12 – Pałac Nuncjatury Apostolskiej z 1912, wybudowany według projektu A. Daniszewskiego; w 1948 nadbudowany i rozbudowany z nowymi pomieszczeniami wybudowanymi na miejscu rozebranych zabudowań Automobilklubu Polskiego pod numerem 10.
- 12 A – Wybudowane w 1900 dawne Kasyno Oficerskie w Korpusie Kadetów według projektu Wiktora Junoszy-Piotrowskiego. W okresie PRL Centralna Biblioteka Wojskowa, obecnie siedziba Trybunału Konstytucyjnego; budynek odbudowany po wojnie z licznymi zmianami.
- 16 – kamienica Spółdzielni Mieszkaniowej „Proporzec” z lat 1934-37 autorstwa Edgara Aleksandra Norwertha. Przykład luksusowego funkcjonalizmu lat 30. Stolarka drzwi wejściowych nawiązuje do geometrycznej ornamentyki Franka Lloyda Wrighta inspirowanej sztuką japońską. W domu tym przed wojną zamieszkiwał Bogusław Miedziński – ostatni Marszałek Senatu II RP, pułkownik lekarz Stefan Mozołowski – ordynator Oddziału Neurologicznego Szpitala Ujazdowskiego, lekarz marszałka Józefa Piłsudskiego. W latach wojny mieszkańcami byli wysocy urzędnicy Gestapo i Sicherheitsdienst; po wojnie ich miejsce zajęły osoby powiązane z aparatem władzy PRL, między innymi Józef Ozga-Michalski i Stefan Kisielewski.
- 17/19 – Pałacyk generałowej Marii Agapijew z 1895 – miejska willa z przedogródkiem wybudowana w stylu neorenesansu.
- 23 – Gmach Najwyższej Izby Kontroli Państwa wybudowany w 1929 według projektu Tadeusza Leśniewskiego przy współpracy Stefana Colonna – Walewskiego. Architektura w typie zmodernizowanego klasycyzmu połączonego ze strukturalizmem.
Fasada gmachu licowana czerwonym piaskowcem z Wąchocka, detale i wnętrza w stylu art deco.
- 25 – gmach Ministerstwa Wyznań i Oświecenia Publicznego z lat 1925-30 wybudowany według projektu Zdzisława Mączeńskiego. Wybitny przykład prestiżowej architektury, bliskiej realizacjom z faszystowskich Włoch i Niemiec lat 30. Zachowany wystrój rzeźbiarski w stylu art deco z 1928 zaprojektowany przez Wojciecha Jastrzębowskiego. Na portyku kolumnowym silnie zgeometryzowane Godło Polski w typie art deco.
[edytuj] Wspóczesność
Współcześnie w Alei Szucha znajdują się siedziby kilku instytucji państwowych i Pałac prywatny Baronów Szuchów:
- Pałac Szuchów – al. Szucha 6.
- Trybunał Konstytucyjny – al. Szucha 12a.
- Nuncjatura Apostolska – al. Szucha 12.
- Kamienica Spółdzielni Mieszkaniowej „Proporzec” (tzw. Dom generalski) – al. Szucha 16.
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych – al. Szucha 23.
- Ministerstwo Edukacji Narodowej – al. Szucha 25. W budynku w Alei Szucha 25 znajdowało się w latach okupacji niemieckiej więzienie śledcze Gestapo. W 1952, dla upamiętnienia tysięcy przetrzymywanych, torturowanych i zakatowanych na śmierć obywateli polskich, utworzono w jego miejscu muzeum – Mauzoleum Walki i Męczeństwa.
Przypisy
- ↑ fragment mapy Warszawy z 1974 r. na stronie trasbus.com.
[edytuj] Bibliografia
- Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie.
