Aleje Jerozolimskie w Warszawie
Na mapach:
.jpg&filetimestamp=20080420180217)
Aleje Jerozolimskie – jedna z głównych i najdłuższych ulic Warszawy, ciągnąca się od mostu Poniatowskiego do południowo-zachodnich granic miasta, gdzie dalej biegnie m.in. przez podwarszawski Pruszków. Od ronda Zesłańców Syberyjskich do ulicy Łopuszańskiej są częścią Obwodnicy Etapowej Warszawy.
Spis treści |
[edytuj] Przebieg
Ulica zaczyna się od mostu Księcia Józefa Poniatowskiego, krzyżując się z Nowym Światem (Rondo Charles'a de Gaulle'a), dalej z Marszałkowską (rondo Dmowskiego), aleją Jana Pawła II i ul. Żelazną. Po przejściu przez plac Zawiszy skręca na południowy zachód, ciągnąc się aż do granic administracyjnych Warszawy. Jest to bardzo ważna arteria komunikacyjna Warszawy. Alejami Jerozolimskimi są poprowadzone drogi krajowe i wojewódzkie:
631 (od ul. Smolnej do pl. A. Zawiszy)
717 (pl. A. Zawiszy do ul. M. Grzymały-Sokołowskiego)
2 (od ul. M. Grzymały-Sokołowskiego do ronda Zesłańców Syberyjskich)
8 (od ronda Zesłańców Syberyjskich do ul. Łopuszańskiej)
719 (od ul. Łopuszańskiej do granicy miasta).
[edytuj] Historia
Pierwotnie nazwa ulicy brzmiała aleja Jerozolimska. Pochodzi ona od istniejącego w XVIII wieku na zachód od obecnego pl. Zawiszy osiedla żydowskiego Nowa Jerozolima, założonego na terenie jurydyki Bożydar-Kałęczyn należącej do Augusta Sułkowskiego. Wzdłuż obecnej ulicy biegła droga z Warszawy do tego osiedla. Choć zlikwidowano je szybko, a Żydzi przeprowadzili się do miasta, nazwa pozostała.
Ulicę wytyczono ostatecznie w latach 1823-1824. Przy skrzyżowaniu z Marszałkowską wybudowano w 1845 Dworzec Wiedeński według projektu Henryka Marconiego. Ulica stała się później bardzo okazała, szczególnie ze względu na wiele dzieł secesyjnej i modernistycznej architektury. W latach 1904–1913 wybudowano wiadukt prowadzący do Mostu im. ks. Józefa Poniatowskiego. Nieco później, bo w latach 1921–32 wybudowano pod powierzchnią ulicy tunel kolei średnicowej.
Podczas okupacji niemieckiej Aleje nosiły nazwę "Reichstraße". W czasie drugiej wojny światowej większość zabudowy została zniszczona, natomiast po wojnie postanowiono odbudować Warszawę nie odwołując się do przedwojennego charakteru miasta[potrzebne źródło]. Widać to w szczególności na środkowym odcinku, który jest zdominowany przez Pałac Kultury i Nauki, natomiast odcinek między Nowym Światem a Marszałkowską zabudowany jest głównie w stylu socrealistycznym. Otwarcie przebudowanego odcinka Alej od Nowego Światu do Marszałkowskiej o długości 1300 metrów nastąpiło 24 sierpnia 1961 po 3,5-miesięcznych pracach.
[edytuj] Odcinek jednokierunkowy
Aleje Jerozolimskie po remoncie zmieniły nieco swój układ na północnej Ochocie. Odcinek od pl. Zawiszy do ul. Spiskiej wybudowano wyłącznie połowicznie, tj. tylko jezdnię w kierunku ze wschodu na zachód. Obecnie ten jednokierunkowy odcinek wydłużono do ul. Niemcewicza (na zamkniętym odcinku Spiska-Niemcewicza znajduje się parking). W kierunku z zachodu na wschód ruch z Alej jerozolimskich jest poprowadzony ul. Niemcewicza i ul. Grójecką. Taki układ wynika z faktu, że pierwotnie planowano pasy jazdy na wprost umieścić w tunelu pod rondem. Ze względów oszczędnościowych oraz z powodu istnienia alternatywnych planów w ramach budowy obwodnicy śródmiejskiej, tunelu nigdy nie wykonano, stąd taki układ drogowy[1][2].
[edytuj] Otoczenie
Leżą przy niej między innymi: zabytkowe budynki Muzeum Narodowe i Banku Gospodarstwa Krajowego[1], była siedziba Komitetu Centralnego PZPR (obecnie centrum finansowe), Dworzec Centralny, stacje kolei średnicowej i WKD, dworzec PKP i PKS Warszawa Zachodnia, a także wiele biurowców, sklepów, hoteli i punktów usługowych. Po południowej stronie ulicy zachował się ciąg oryginalnych przedwojennych kamienic, których część wpisana jest do rejestru zabytków. Należą do nich budynki:
- pod numerem 45 – Hotel Polonia (1911–1913) zaprojektowany przez Juliusza Nagórskiego[3]
- pod numerem 47 – kamienica Wilhelma Rakmana (1905–1906), zaprojektowana przez Ludwika Panczakiewicza[4]
- pod numerem 49 – kamienica Józefa Dawidsohna i Hackela Kadyńskiego (1913), zaprojektowana przez Józefa Czerwińskiego
- pod numerem 51 – kamienica Piotra i Wincentego Hoserów (1904–1905)[5]
- pod numerem 53 – kamienica Izaaka Rotberga (1893–1894), b. Hotel Central[6]
- pod numerem 55 – kamienica Franciszka Łapinskiego (1880–1881), zaprojektowana przez Witolda Lanca[7].
- pod numerem 85 – kamienica Mikołaja Szelechowa (1912–1913), zaprojektowana przez Waldemara Feddersa[8]
- pod numerem 99 – kamienica Stanisława Rostkowskiego (1910–1911), zaprojektowana przez Artura Gurneya[9]
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Czyste za głośne i zakorkowane. 2009-11-26. [dostęp 2009-12-29].
- ↑ Obwodnica Śródmieścia. [dostęp 2009-12-29].
- ↑ Aleje Jerozolimskie 45 w warszawa1939.pl
- ↑ Aleje Jerozolimskie 47 w warszawa1939.pl
- ↑ Aleje Jerozolimskie 51 w warszawa1939.pl
- ↑ Aleje Jerozolimskie 53 w warszawa1939.pl
- ↑ Aleje Jerozolimskie 55 w warszawa1939.pl
- ↑ Aleje Jerozolimskie 85 w warszawa1939.pl
- ↑ Aleje Jerozolimskie 99 w warszawa1939.pl
