Aleksander Bardini

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aleksander Bardini
Data
i miejsce urodzenia
17 listopada 1913
Łódź
Data
i miejsce śmierci
30 lipca 1995
Warszawa
Zawód aktor, reżyser, pedagog
Lata aktywności 1935-1994
Odznaczenia
Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Medal Komisji Edukacji Narodowej Medal 10-lecia Polski Ludowej
Wikicytaty Aleksander Bardini w Wikicytatach
Grób Aleksandra Bardiniego na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Aleksander Bardini (ur. 17 listopada 1913 w Łodzi, zm. 30 lipca 1995 w Warszawie) – polski aktor, reżyser teatralny i filmowy oraz pedagog.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Łodzi w rodzinie żydowskiej. Jako nastolatek występował w kwartecie smyczkowym (skrzypce) oraz w awangardowym kabarecie „Ararat”, wystawiającym spektakle w jidysz[1]. W latach 1932–1939 studiował aktorstwo i reżyserię w Państwowym Instytucie Teatralnym w Warszawie. Jego nauczycielami byli Leon Schiller i Aleksander Zelwerowicz.

Przed II wojną światową występował w Teatrze Polskim w Warszawie. Obie okupacje: sowiecką i niemiecką spędził we Lwowie. Od września 1939 do czerwca 1941 pracował jako aktor i reżyser w Polskim Teatrze Dramatycznym we Lwowie. Po zajęciu miasta przez wojska niemieckie został przesiedlony do lwowskiego getta. Po ucieczce na aryjską stronę ukrywał się w prywatnym mieszkaniu. Pracę w teatrze wznowił po ponownym zajęciu Lwowa przez wojska radzieckie w lipcu 1944. W 1945 przeniósł się ze lwowskim zespołem do Katowic. Zrealizował tam swoje pierwsze większe przedstawienia, m.in. Dom otwarty Michała Bałuckiego. Po pogromie kieleckim w 1946 wyemigrował z Polski.

9 sierpnia 1945 roku we Lwowie urodziła się jego córka Malina. Jego żoną była Julia Aftanasow.

Po powrocie do kraju w 1950 nawiązał współpracę z warszawskimi teatrami: Wielkim i Polskim. Zrealizował Intrygę i miłość Fryderyka Schillera i Balladynę Juliusza Słowackiego. Ważnym wydarzeniem stała się jego wystawiona w 1955 inscenizacja Dziadów Adama Mickiewicza. W tym okresie rozpoczął współpracę z telewizją, obejmując 1 grudnia 1956 stanowisko naczelnego reżysera programu TVP[2].

W latach 1958–1960 dyrektor Teatru Ateneum. Był wieloletnim pracownikiem w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej w Warszawie (od 1953 profesor). W latach 70. prowadził popularne programy telewizyjne dla estradowców-amatorów w bloku programowym Studio 2. Nauczał na wydziale dramatycznym Uniwersytetu w Georgii i w Szkole Muzyczno-Dramatycznej w Sztokholmie.

Po siedmiu sezonach pracy w Teatrze Polskim został kierownikiem artystycznym Teatru im. Stefana Jaracza w Łodzi. Był dyrektorem naczelnym i artystycznym Teatru Ateneum w Warszawie. Współpracował z Teatrem Współczesnym w Warszawie. Od połowy lat 60. gościnnie reżyserował przedstawienia w Teatrze Starym w Krakowie.

Pod koniec lat 70. zrezygnował z reżyserii i zajęć ze studentami. Był członkiem Polskiego Ośrodka Międzynarodowego Instytutu Teatralnego ITI i jurorem na wrocławskim Przeglądzie Piosenki Aktorskiej.

Wśród spektakli, które reżyserował, na uwagę zasługują: Balladyna, Henryk IV, Sen nocy letniej, Tango, Stara kobieta wysiaduje oraz spektakle telewizyjne – Profesja pani Warren, Trzy siostry. Zrealizował też dzieła operowe m.in. Borysa Godunowa, Otella, Halkę, Straszny” dwór. Grali u niego m.in. Andrzej Łapicki, Henryk Borowski, Bronisław Pawlik, Marek Walczewski, Piotr Fronczewski, Władysław Kowalski, Ewa Ziętek, Krystyna Janda, Joanna Szczepkowska.

Bardini stworzył wiele kreacji aktorskich. Za najbardziej znaczące krytycy uważają rolę Peachuma w Operze za trzy grosze i Giri w Karierze Artura Ui. Widzowie zapamiętali go z ról filmowych m.in. w Sprawie Gorgonowej, Krajobrazie po bitwie, Spirali i Dekalogu.

Pojawiał się w filmach (m.in. u Andrzeja Wajdy, Krzysztofa Zanussiego, Krzysztofa Kieślowskiego) i reżyserował przedstawienia telewizyjne. Zajął się także kształceniem młodzieży na przyszłych aktorów i reżyserów m.in. w Państwowej Wyższej Szkole Filmowej i Teatralnej w Łodzi.

W 1994 obchodził jubileusz 60-lecia pracy artystycznej i zarazem 80. urodzin. Był członkiem Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce. Zmarł w Warszawie. Jest pochowany w katakumbach na Starych Powązkach.

Filmografia (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Polski dubbing[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1993)[3]
  • Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1959)
  • Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
  • Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1954)[4]
  • Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)[5]
  • Medal Komisji Edukacji Narodowej
  • Nagroda na I Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych za reżyserię sztuki „Próba sił” Jerzego Lutowskiego (1951)
  • Nagroda państwowa III stopnia (1953)[6].
  • Tytuł „Zasłużony Nauczyciel PRL” – nagroda ministra kultury i sztuki (1973)
  • „Złoty Szczupak” na Festiwalu TV w Olsztynie (1977)
  • „Złoty Ekran” – indywidualność telewizyjna (1977)
  • Nagroda Przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji I stopnia za cykl programów telewizyjnych propagujących kulturę słowa i muzyki wśród młodzieży (1977)
  • Nagroda Miasta Stołecznego Warszawy (1982)
  • Wielki Splendor” – nagroda Teatru Polskiego Radia za kreacje radiowe (1994)[7].

Przypisy

  1. Ewa Małkowska-Bieniek: Bardini Aleksander w Żydzi Polscy. Historie niezwykłe. Warszawa: Demart, 2010, s. 22. ISBN 978-83-7427-3.
  2. Andrzej Kozieł: Za chwile dalszy ciąg programu... Telewizja Polska czterech dekad 1952-1989. Warszawa: Oficyna Wydawnicza ASPRA-JR, 2003, s. 23. ISBN 83-88766-63-5.
  3. M.P. z 1994 r. Nr 6, poz. 48
  4. Uchwała Rady Państwa z dnia 15 lipca 1954 r. o nadaniu odznaczeń państwowych, Monitor Polski 954 nr 112 poz. 1564.
  5. M.P. z 1955 r. Nr 101, poz. 1400
  6. Dziennik Polski, rok IX, nr 173 (2948), s. 7.
  7. Wielki Splendor – nagrody Teatru Polskiego Radia wręczone. prsa.pl, 2008-12-01. [dostęp 2010-12-06].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]