Aleksander Dyżewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksander Dyżewski
Data i miejsce urodzenia 3 maja 1893
Warszawa
Imię i nazwisko przy narodzeniu Aleksander Julian Dyżewski
Data i miejsce śmierci 17 lipca 1970
Warszawa
Miejsce spoczynku Cmentarz Powązkowski w Warszawie
Zawód inżynier, naukowiec i nauczyciel akademicki
Miejsce zamieszkania Warszawa
Narodowość polska
Tytuł profesor zwyczajny
Alma Mater Politechnika Warszawska
Wydział Wydział Inżynierii Lądowej
Stanowisko kierownik Katedry Organizacji i Administracji Budowy,
dziekan Wydziału Budownictwa Przemysłowego,
rektor Politechniki Warszawskiej
Odznaczenia
Order Sztandaru Pracy II klasy Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Grób Aleksandra Dyżewskiego na warszawskim Cmentarzu Powązkowskim

Aleksander Julian Dyżewski (ur. 3 maja 1893 w Warszawie, zm. 17 lipca 1970 w Warszawie) – polski inżynier dróg i mostów w Warszawie. Profesor, dziekan i rektor Politechniki Warszawskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Dyżewski urodził się w rodzinie inteligenckiej. Po ukończeniu w 1910 roku szkoły średniej we Włocławku, rozpoczął studia na Wydziale Inżynierii Lądowej Szkoły Politechnicznej we Lwowie. W 1914 z powodu rozpoczęcia I wojny światowej na trzy lata przerwał studia, by w 1917 podjąć je na Wydziale Inżynierii Budowlanej Politechniki Warszawskiej. Kolejna przerwa w studiach miała miejsce od 11 listopada 1918 do 17 listopada 1920, gdy Dyżewski pełnił służbę w Wojsku Polskim, początkowo w pułku inżynieryjnym, a następnie w batalionie saperów. Po wznowieniu studiów w 1920, ukończył Politechnikę Warszawską w 1921, uzyskując dyplom inżyniera dróg i mostów.

Praktyka zawodowa[edytuj | edytuj kod]

W 1922 w Poznaniu w Towarzystwie Robót Inżynierskich Dyżewski rozpoczął praktykę inżynierską. W 1923 został kierownikiem biura technicznego. Zaprojektował i zrealizował wówczas w Poznaniu gmach fabryki kotłów parowozowych dla Dyrekcji Kolejowej w Poznaniu oraz wiele mostów i wiaduktów. Po powrocie do Warszawy w 1924 rozpoczął pracę w Towarzystwie Akcyjnym Zakładów Przemysłowych Budowlanych Fr. Martens i A. Daab, początkowo jako kierownik robót Centralnych Warsztatów Lotniczych w Dęblinie i innych obiektów na tym lotnisku, a od 1927 jako dyrektor techniczny tego Towarzystwa. Kierował także budową:

  • tunelu kolejowego linii średnicowej w Warszawie,
  • kościoła ss. Felicjanek w Wawrze,
  • Miejskiej Piekarni Mechanicznej przy ul. Prądzyńskiego w Warszawie,
  • Cegielni Miejskiej na Burakowie

oraz gmachów:

  • Warszawskiej Dyrekcji Kolejowej na Pradze, przy ul. Targowej
  • siedziby polskiej YMCA, przy ul. Konopnickiej
  • biblioteki Wyższej Szkoły Handlowej,
  • Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń Wzajemnych w Warszawie.

W 1937 z ramienia Departamentu Budownictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych został głównym kierownikiem budowy lotniska w Małaszewiczach koło Brześcia. Funkcję tę pełnił do rozpoczęcia II wojny światowej.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Podczas okupacji hitlerowskiej był w Warszawie, a w latach 1941-1944 pracował dla Towarzystwa Zakładów Przemysłowo-Budowlanych. Po upadku powstania warszawskiego wywieziono go do Bochni, skąd udał się do Krakowa, gdzie do początku 1945 zajmował się pracą naukową. Na początku 1945 miał organizować politechnikę w Gdańsku, ale przyjął propozycję Rady Wydziału Inżynierii Politechniki Warszawskiej i rozpoczął prowadzenie wykładów z organizacji i administracji budowy. W tym samym czasie wznowił pracę w Towarzystwie Zakładów Przemysłowo-Budowlanych, gdzie pracował do 1949.

Kariera naukowa[edytuj | edytuj kod]

W 1949 uzyskał stopień doktora nauk technicznych na Wydziale Inżynierii Politechniki Warszawskiej, a rok później habilitował się. W 1950 został kontraktowym profesorem nadzwyczajnym w pierwszej w Polsce Katedrze Organizacji i Administracji Budowy (od 1952 Organizacji i Mechanizacji Budowy), a od 1952 był kierownikiem tej katedry. 30 czerwca 1954 uzyskał nominację na profesora nadzwyczajnego organizacji i administracji budowy, a 13 grudnia 1962 został profesorem zwyczajnym.

Ponadto w latach 1951/52—1953/54 był dziekanem Wydziału Budownictwa Przemysłowego, a w latach 1954–1956 rektorem Politechniki Warszawskiej. 30 września 1963 przeszedł na emeryturę.

Działalność propagatorska[edytuj | edytuj kod]

Profesor Dyżewski był również propagatorem robotniczego ruchu racjonalizatorskiego. Był opiekunem naukowego Stołecznego Klubu Racjonalizatorów Budownictwa, wiceprzewodniczącym Komitetu Współpracy Racjonalizatorów z Naukowcami, członkiem zarządu Gabinetu Technicznego dla Racjonalizatorów przy Warszawskiej Radzie Związków Zawodowych oraz wiceprzewodniczącym Rady Delegatów Politechniki Warszawskiej do spraw współpracy naukowców z racjonalizatorami.

Był również członkiem założycielem Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa, a od 1952 członkiem Komitetu Inżynierii Lądowej Polskiej Akademii Nauk.

Aleksander Dyżewski zmarł 17 lipca 1970. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kw. 225-VI-18)[1].

Publikacje (wybór)[edytuj | edytuj kod]

Profesor Dyżewski był autorem około 15 prac oraz licznych artykułów z dziedziny technologii i organizacji budowy, publikowanych w czasopismach technicznych, min. w "Inżynierii i Budownictwie", "Inwestycjach" i "Przeglądzie Budowlanym".

  • Doktryna pracy równomiernej w realizacji budowlanej
  • Nauka organizacji i mechanizacji budowy na Wydziale Inżynierii Politechniki Warszawskiej
  • Zagadnienie stosowania koparek przedsiębiernych i podsiębiernych przy wykopach pod budynki na tle szczegółowego projektu mechanizacji
  • Zasady organizacji pracy równoległej w budownictwie (1949)
  • Harmonogramy budowlane (1950)
  • Technologia i organizacja budowy (1962)
  • Projektowanie organizacji budowy (1953) (redaktor trzytomowego dzieła)

Odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Aleksander Dyżewski jest patronem jednej z warszawskich ulic[2].

Od 1975 roku Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa rokrocznie przyznaje medal PZITB im. Prof. Aleksandra Dyżewskiego. Nagroda ta przyznawana jest za wybitne osiągnięcia naukowe i praktyczne z zakresu inżynierii przedsięwzięć inwestycyjnych i procesów budowlanych, choć może być również przyznana za całokształt działalności naukowej lub praktycznej w wymienionym zakresie[3].

Przypisy

  1. Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.
  2. Dyżewskiego Aleksandra. [dostęp 2013-01-19].
  3. Regulamin przyznawania medalu PZITB im. Prof. Aleksandra Dyżewskiego. [dostęp 2013-01-19].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]