Aleksander III Romanow

Aleksander III Aleksandrowicz
Cesarz i Samodzierżca Wszechrusi
Okres panowania	od 1881 do 1894
Poprzednik	Aleksander II
Następca	Mikołaj II Aleksandrowicz
Wielki Książę Finlandii
Okres panowania	od 1881 do 1894
Poprzednik	Aleksander II
Następca	Mikołaj II Aleksandrowicz
Król Królestwa Polskiego
Okres panowania	od 1881 do 1894
Poprzednik	Aleksander II
Następca	Mikołaj II Aleksandrowicz
Dane biograficzne
Dynastia	Romanowowie
Urodzony	1845
Zmarł	1894
Ojciec	Aleksander II
Matka	Maria, księżniczka Hessen–Darmstadt (1824-1880)
Żona	Maria Fiodorowna (Dagmar Duńska)
Dzieci	Mikołaj II, Aleksander Aleksandrowicz, Jerzy Aleksandrowicz, Ksenia Aleksandrowna, Michał II Aleksandrowicz, Olga Aleksandrowna.
Odznaczenia
Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Aleksander III Aleksandrowicz, ros. Александр III Александрович (ur. 26 lutego/10 marca 1845 w Petersburgu, zm. 20 października/1 listopada 1894 w Liwadii) – cesarz Rosji i król Polski w latach 1881-1894, syn Aleksandra II (1855-1881), z dynastii Romanowów (linia Holstein-Gottorp-Romanow) i jego pierwszej żony, carycy Marii Heskiej, znanej jako Maria Aleksandrowna.

Życie i działalność

Śmierć Aleksandra II spowodowała zmianę kursu, która polegała na odrzuceniu zbyt liberalnych, zdaniem nowego cara, reform poprzednika. W jego opinii receptą na dążenia liberalne i rewolucyjne nie miała być liberalizacja i wprowadzenie rządów przedstawicielskich, ale wzmocnienie władzy. Dewizą władzy miała być formuła ros. православие, самодержавие, народность "prawosławie-samowładztwo-narodowość". Aleksander III usiłował umocnić znaczenie języka rosyjskiego i religii prawosławnej, kosztem m.in. prześladowania języka polskiego (rusyfikacja) oraz praw katolików. Szczególnym obiektem prześladowań stali się Żydzi, oskarżani o uczestnictwo w zabójstwie poprzedniego cara. Za panowania Aleksandra III państwo wspierało nastroje antysemickie i urządzało pogromy, w wyniku których setki tysięcy Żydów na zawsze opuściło Rosję, emigrując do USA i Europy Zachodniej, głównie do Francji i Austrii. Zrezygnowano z zaplanowanych reform wprowadzając tzw. kontrreformy, ograniczające prawa samorządów tzw. ziemstw oraz wolność uniwersytetów.

Reforma uwłaszczeniowa wsi spowodowała wielką podaż robotników najemnych, przemieszczających się do miast, co wpłynęło z kolei na przyspieszenie rozwoju kapitalistycznych form gospodarki w Rosji. Dotyczyło to zwłaszcza przedsiębiorstw przemysłowych, budownictwa kolejowego, bankowości i towarzystw akcyjnych. Np. produkcja węgla kamiennego wynosząca w 1860 r. 300 tys. ton wzrosła w 1900 r. do 16 mln ton, a surówki żelaza odpowiednio z 330 tys. do 3 mln ton. Podobne wskaźniki wzrostu występowały w produkcji stali, miedzi, przemysłu maszynowego, cukru buraczanego. Szczególnie szybko rozwijało się budownictwo kolejowe. Podczas gdy w 1860 r. w Rosji było tylko 3 tys. km szlaków kolejowych, to na początku XX w. już 54 tys. km, w tym połączenie transsyberyjskie Petersburga i Moskwy z Władywostokiem na Dalekim Wschodzie. W 1900 r. ludność Rosja liczyła ok. 128 mln osób, w tym: Petersburg miał 1,5 mln, Moskwa 1,1 mln, Warszawa prawie 700 tys. mieszkańców.

W ostatniej dekadzie XIX w. nastąpiło znaczne pogorszenie się stosunków, zwłaszcza gospodarczych, między Niemcami i Rosją, która zbliżyła się wtedy do Francji, zawierając z nią konwencję wojskową o wzajemnej pomocy na wypadek agresji Niemiec na Francję, lub Austrii na Rosję.

Aleksander III Romanow z rodziną, rok przed swoją śmiercią.

Rodzina

W życiu osobistym był osobą niezwykle rodzinną i ciepłą, a swojej ukochanej małżonce, królewnie duńskiej Dagmarze (po przejściu na prawosławie jako cesarzowa Maria Fiodorowna), pozwalał silną ręką trzymać ich dzieci, których mieli sześcioro:

1. Mikołaja II (1868-1918), zamordowanego przez bolszewików
2. Wielkiego księcia Aleksandra Aleksandrowicza (1869-1870),
3. Wielkiego księcia Jerzego Aleksandrowicza (1871-1899), zmarłego młodo na gruźlicę,
4. Wielką księżną Ksenię Aleksandrownę (1875-1960)
5. Wielkiego księcia Michała (1878-1918), teoretycznie ostatniego cesarza Rosji przez jeden dzień, po abdykacji jego brata Mikołaja II, zamordowanego w czerwcu 1918 roku przez bolszewików,
6. Wielką księżną Olgę Aleksandrownę (1882-1960)

Car Aleksander III umarł w 1894, na zapalenie nerek, w Liwadii na Krymie. Jego następca, Mikołaj II (1894-1917), kontynuował politykę swego ojca.

Genealogia

Mikołaj I ur. 25 VI 6 VII 1796 zm. 18 II / 2 III 1855

Aleksandra Fiodorowna 1) ur. 13 VII 1798 zm. 20 X / 1 XI 1860

Ludwik II Heski ur. 26 XII 1777 zm. 16 VI 1848

Wilhelmina Badeńska ur. 10 IX 1788 zm. 27 I 1836

Aleksander II ur. 29 IV 1818 zm. 13 III 1881

Maria Aleksandrowna ur. 8 VIII 1824 zm. 3 VI 1880

		Maria Fiodorowna 2) ur. 26 XI 1847 zm. 13 X 1928		Aleksander III Aleksandrowicz ur. 10 III 1845 zm. 10 X / 1 XI 1894
Mikołaj II Aleksandrowicz  ur. 6 V 1868  zm. 17 VII 1918		Aleksander  ur. 26 V / 7 VI 1869  zm. 20 IV 2 V 1870		Jerzy  ur. 27 IV / 6 V 1871  zm. 28 VII / 9 VIII 1899		Ksenia  ur. 25 III / 6 IV 1875  zm. 20 IV 1960		Michał II Aleksandrowicz  ur. 22 XI 1878  zm. 13 VII 1918
Olga  ur. 1 VI / 13 VI 1882  zm. 24 XI 1960

1. właściwie: Charlotta (córka króla Prus, Fryderyka Wilhelma III)
2. właściwie: Dagmara (córka króla Danii, Chrystiana IX)

Zobacz też

• Sojusz francusko-rosyjski
• Most Aleksandra III
• Zamach petersburski na cara Aleksandra III
• 15 Perejasławski Pułk Dragonów Imperatora Aleksandra III
• 2 Lejb-Huzarski Pawłogradzki Pułk Imperatora Aleksandra III
• 2 Sofijski Pułk Piechoty Imperatora Aleksandra III
• 68 Borodiński Pułk Piechoty Imperatora Aleksandra III
• Historia Rosji
• Imperium Rosyjskie

Poprzednik Aleksander II Romanow

cesarz Rosji 1881-1894

Następca Mikołaj II Romanow

Poprzednik Aleksander II Romanow

wielki książę Finlandii 1881-1894

Następca Mikołaj II Romanow

Poprzednik Aleksander II Romanow

król Polski 1881-1894

Następca Mikołaj II Romanow