Aleksander Józef Lisowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
pułkownik królewski Aleksander Józef Lisowski
Jeż
Jeż
Data urodzenia ok. 15751580
Data śmierci 1616
Miejsce śmierci Starodub
Rodzina Lisowscy
Rodzice Jan Lisowski
Anna? de domo Szumkówna
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Aleksander Józef Lisowski (ur. ok. 1575-1580, zm. 1616 pod Starodubem) – pułkownik królewski[1], najbardziej znany członek rodu Lisowskich herbu Jeż, twórca i dowódca lisowczyków. Ród Lisowskich pochodził z Pomorza, a z czasem osiedlił się na Litwie. Jako porucznik husarskiej chorągwi walczył przeciw Szwedom w bitwie pod Kircholmem. W czasie rokoszu Zebrzydowskiego stanął po stronie rokoszan z chorągwią kozaków. W czasie wojen moskiewskich (Dymitriady) był na służbie u wspieranego przez magnatów Litewskich i Koronnych Dymitra Samozwańca. Dowodził najpierw 200 osobowym oddziałem straceńców, a potem miał pod swoją komendą kozaków dońskich, z którymi zajął tereny od ujścia Wołgi do Donu. W 1611 r. został powołany przez Jana Karola Chodkiewicza do stworzenia lekkiej jazdy nie obciążającej skarbu Rzeczypospolitej. Lisowski zwerbował tysiąc szlachty służącej tylko za obietnice łupu, lecz szybkiej i sprawnej. Zasłynął prowadząc wojnę podjazdową na północnych i wschodnich terenach państwa moskiewskiego w czasie wojny polsko-rosyjskiej. W 1615 na rozkaz Chodkiewicza wchodzi do Rosji i zdobywa Brańsk, Bilichów, Torsk, Kazym i Halecz. W odwrocie walczy z oddziałami Kukarina i Łopatyna, jednak udaje się mu powrócić na czele oddziału do Warszawy. W 1616 w czasie kolejnej wyprawy, umiera rażony paraliżem w obozie pod Starodubnem.

Odnosił zwycięstwa w wielu bitwach, nękając całą prawie krainę moskiewską ciągłymi wycieczkami: znał ich zamiary, miejscowości, rzeczy jawne i tajemne i umiał wszystko, co nieprzyjaciele czynili, wykorzystywać na ich własną zgubę. I choć los niegodziwy niekiedy odbierał mu powodzenie, to jednak nigdy nie można było zobaczyć go zwyciężonym. Nauczył się bowiem przewidując w porę i czyniąc wszelkie wysiłki, udaremniać zamiary Moskiewskich, zajmować to, co sobie przygotowali i urządzili, przedziwnymi fortelami krzyżować wielkie poczynania ich wodzów i ze swą stałą gotowością do boju łamać ich i poskramiać. Gdy oddał wielkie usługi ojczyźnie i świetnie wyszkolił swych żołnierzy w sztuce wojennej, zabrała go niespodziewanie śmierć.

Szymon Starowolski, Sarmatiae Bellatores, 1631
(pol. Wojownicy sarmaccy, czyli pochwały mężów słynących męstwem wojennym w pamięci naszej lub naszych pradziadów)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Por. [1]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]