Aleksander Kowalewski (generał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aleksander Kowalewski
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 23 marca 1879
Moskwa
Data i miejsce śmierci kwiecień 1940
zamordowany przez NKWD w Charkowie
Przebieg służby
Lata służby 1900-1928
1939-1940
Siły zbrojne Lesser Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki [I Korpus Polski w Rosji]]
III Korpus Polski w Rosji
6 Pułk Artylerii Polowej
7 Pułk Artylerii Polowej
2 Pułk Artylerii Ciężkiej
11 Dywizja Piechoty
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
kampania wrześniowa
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Walecznych Medal Niepodległości

Aleksander Kowalewski (ur. 23 marca 1879 w Moskwie[a], zm. w kwietniu 1940 w Charkowie)[1]pułkownik artylerii Armii Imperium Rosyjskiego i generał brygady Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się jako syn Wiktora i Zygmunty, z domu Chylińska. W 1897 ukończył Szkołę Junkrów, a trzy lata później Oficerską Szkołę Artylerii w Moskwie (Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa podała, iż ukończył Korpus Kadetów w Niżnym Nowogrodzie i Konstantynowską Szkołę Artyleryjską w Petersburgu)

Od 1900 zawodowy oficer armii carskiej. Do 1908 na stanowiskach dowódczych w artylerii, potem w szkole podoficerskiej i od 1909 inspektor poboru koni oraz komendant szkoły kucia koni w Warszawie. Od 1914 ponownie na stanowiskach dowódczych w 3 Brygadzie Artylerii Gwardii na froncie w walce z Niemcami (intendent baterii, dowódca parku artyleryjskiego, dowódca baterii). W 1916 dowódca dywizjonu na froncie – podpułkownik. W 1917, po rewolucji lutowej, wstąpił do I Korpusu Polskiego w Rosji, a następnie przeniesiony został do III Korpusu Polskiego w Rosji. W 1918 w Inspektoracie Polskich Sił Zbrojnych na Ukrainie przy gen. Michaelisie jako pułkownik. Po rozwiązaniu Korpusu przedarł się do Polski.

W grudniu 1918 rozpoczął służbę w Wojsku Polskim. 15 lutego 1919 objął dowództwo 6 Pułku Artylerii Polowej (w maju tego roku przemianowany na 7 Pułk Artylerii Polowej). W październiku 1919 przekazał dowództwo pułku mjr Adamowi Zarzyckiemu i objął stanowisko szefa Biura Komitetu Uzbrojenia[2]. W 1920 podczas wojny z bolszewikami zajmował się na froncie sprawami uzbrojenia. Później szef biura w Komendzie Uzupełnień i członek komisji weryfikacji artylerzystów z armii carskiej. W latach 1922-1924 szef artylerii i służby uzbrojenia Okręgu Korpusu Nr IV w Łodzi. Pełnił funkcję dowódcy 2 Pułku Artylerii Ciężkiej.

1 grudnia 1924 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski na wniosek Ministra Spraw Wojskowych, gen. dyw. Władysława Sikorskiego, awansował go na stopień generała brygady ze starszeństwem z 15 sierpnia 1924 i 12 lokatą w korpusie generałów[3].

W okresie od kwietnia 1925 do marca 1927 dowodził 11 Dywizją Piechoty w Stanisławowie[4]. W międzyczasie był komendantem kursu dla wyższych oficerów artylerii. Z dniem 31 października 1928 przeniesiony został w stan spoczynku. Zamieszkał w Warszawie.

We wrześniu 1939 powołany do służby wojskowej i wyznaczony na dowódcę zgrupowania w Brzeżanach. Z gen. L. Billewiczem organizował kombinowaną Grupę Operacyjną na Podolu. Na wieść o napaści sił sowieckich na Polskę zarządził wycofanie się w kierunku południowo-zachodnim. 19 września przyjął walkę z oddziałami sowieckimi pod Żurawnem koło Stryja. Po powzięciu wiadomości o dyrektywie ogólnej marszałka Rydza-Śmigłego skapitulował. Dostał się do niewoli sowieckiej. Był przetrzymywany w obozie starobielskim. W 1940 wraz z jeńcami osadzonymi w Starobielsku został przewieziony do Charkowa i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Charkowie oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 (część zbrodni katyńskiej). Zamordowani jeńcy są pochowani na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie w Piatichatkach.

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Aleksandra Kaczyńskiego z dnia 5 października 2007 został pośmiertnie awansowany do stopnia generała dywizji[5]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości "Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów".

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Inne źródła wskazał różny czas i miejsce urodzenia. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, którą opublikowała Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa podała datę 23 sierpnia 1897 (rok należy uznać za omyłkę pisarską) i miejsce urodzenia Krasnystaw, zaś lista oficerów Wojska Polskiego na stronie Muzeum Wojska Polskiego wskazał datę urodzenia 23 sierpnia 1879.

Przypisy

  1. Generałowe zamordowani przez Niemców i Rosjan (pol.) [dostęp 2011-11-07]
  2. Władysław Ryłko podaje, że objął stanowisko szefa Rady Wojennej.
  3. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 131 z 17.12.1924
  4. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 14 z 8 luty 1925
  5. Monitor Polski Nr 85 z 16 listopada 2007, poz. 885
  6. Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1983 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 38, poz. 1812)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]