Aleksander Szelepin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aleksander Szelepin
Data i miejsce urodzenia 18 sierpnia 1918
Woroneż
Data i miejsce śmierci 24 października 1994
Moskwa
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Szef KGB
Okres urzędowania od grudzień 1958
do listopad 1961
Poprzednik Iwan Sierow
Następca Władimir Siemiczastny

Aleksander Nikołajewicz Szelepin (ros. Александр Николаевич Шелепин, ur. 18 sierpnia 1918 w Woroneżu, zm. 24 października 1994 w Moskwie) – polityk radziecki oraz wysoki funkcjonariusz służby bezpieczeństwa, szef Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego (KGB) ZSRR od grudnia 1958 do listopada 1961.

Urodzony w 1918, absolwent Moskiewskiego Instytutu Historii Literatury i Filozofii. Po napaści Niemiec na Związek Radziecki 22 czerwca 1941 Szelepin walczył w oddziale partyzanckim, nad którym wkrótce objął dowodzenie. W 1943 został wysokiego szczebla funkcjonariuszem Komsomołu; w 1952 – jego przewodniczącym, sprawował to stanowisko do 1958. W tym czasie m.in. towarzyszył Nikicie Chruszczowowi w czasie jego podróży do Chin (w 1954). Pod koniec 1958 został mianowany przez Chruszczowa przewodniczącym Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego (KGB) ZSRR. Główną przyczyną zwolnienia ze stanowiska ówczesnego szefa KGB Iwana Sierowa była seria dezercji z szeregów KGB, w czasie sprawowania przez niego kierownictwa nad tą instytucją. Sierow odszedł z KGB i został mianowany szefem wywiadu wojskowego GRU.

Szelepin próbował przekształcić KGB w prawdziwą służbę wywiadowczo-kontrwywiadowczą. Starał się także przywrócić organom bezpieczeństwa znaczenie, jakie miały w czasach Stalina. Szelepin przeprowadził głębokie zmiany organizacyjne i personalne. Po odejściu ze stanowiska szefa KGB w listopadzie 1961 Szelepin został mianowany na stanowisko sekretarza Komitetu Centralnego KPZR. Uważano, że po odejściu z KGB Szelepin nadal sprawował kontrolę nad tą instytucją. W 1962 Szelepin został pierwszym wicepremierem; był jednym z organizatorów spisku przeciwko Nikicie Chruszczowowi w 1964. Po obaleniu Chruszczowa został członkiem Prezydium Komitetu Centralnego KC KPZR, był najmłodszym członkiem w Biurze Politycznym KC KPZR. W 1975 Szelepina zwolniono z Biura Politycznego, a rok później w 1976 pozbawiono członkostwa w KC. Do 1984, kiedy odszedł na emeryturę, zajmował drugorzędne funkcje. Zmarł w 1994 roku w Moskwie i został pochowany na Cmentarzu Nowodziewiczym.

Tzw. notatka Szelepina[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Notatka Szelepina.

3 marca 1959 roku Aleksander Szelepin skierował do Nikity Chruszczowa w tajną notatkę nr N-632-Sz (Н-632-Ш), w której zaproponował zniszczenie 21 857 teczek personalnych ofiar zbrodni katyńskiej, a zachowanie jedynie protokołów tzw. trójki NKWD mieszczących się w oddzielnej, niewielkiej teczce.

Przypisy