Aleksandr Kaleri

Aleksandr Jurjewicz Kaleri

Aleksandr Jurjewicz Kaleri, ros. Александр Юрьевич Калери; ur. 13 maja 1956 w Jurmali (obecnie Łotwa) – inżynier, rosyjski kosmonauta.

Wykształcenie oraz praca zawodowa

• 1979 – został absolwentem Moskiewskiego Instytutu Fizyczno-Technicznego (specjalność dynamika lotu). Po studiach rozpoczął pracę jako inżynier w głównym biurze konstrukcyjnym NPO Energia. Uczestniczył m.in. w pracach nad stacją orbitalną Mir.
• 1983 – na tej samej uczelni ukończył studia podyplomowe (mechanika płynów, gazu i plazmy).

Kariera astronauty

• 1984 – 15 lutego został członkiem oddziału kosmonautów NPO Energia.
• 1986 – w październiku w Centrum Przygotowań Kosmonautów im. J. A. Gagarina zakończył szkolenie podstawowe.
• 1987-1992 – uczestniczył w przygotowaniach do długotrwałego lotu na stację orbitalną Mir. 21 grudnia 1987 razem z Aleksandrem Wołkowem oraz Aleksandrem Szczukinem był w załodze rezerwowej podczas startu misji Sojuza TM-4. Później przez krótki czas szkolił się w załogach przygotowywanych do lotów Sojuz TM-7 (1988) i Sojuz TM-11 (1990). W maju 1991, również z Aleksandrem Wołkowem oraz Timothym Mace z Wielkiej Brytanii był inżynierem pokładowym w załodze dublerów podczas startu Sojuza TM-12.
• 1992 – 17 marca wystartował do swojego pierwszego lotu w kosmos na pokładzie statku Sojuz TM-14. Misją dowodził Aleksandr Wiktorenko, a funkcję kosmonauty badacza pełnił niemiecki astronauta Klaus-Dietrich Flade. Rosyjscy kosmonauci po dotarciu do stacji Mir pozostali na niej jako 11 stała załoga. Obaj powrócili na Ziemię po 145 dniach pobytu w przestrzeni kosmicznej – 10 sierpnia.
• 1995-1996 – wspólnie z Walerijem Korzunem oraz francuskim astronautą Léopoldem Eyhartsem przygotowywał się w załodze rezerwowej do wyprawy Sojuza TM-24. Na 5 dni przed startem dowódca załogi podstawowej Giennadij Manakow zachorował. Podjęto wówczas decyzję o przesunięciu Korzuna oraz Kaleri do głównej załogi. Misja rozpoczęła się 17 sierpnia 1996 a zakończyła się 2 marca 1997 po ponad 196 dniach lotu. Kosmonauci byli 22 stałą załogą Mira.
• 1997-1998 – przeszedł szkolenie jako inżynier pokładowy rezerwowej załogi Sojuza TM-28. Razem z nim w załodze tej znaleźli się Siergiej Zalotin i Oleg Kotow.
• 2000 – 4 kwietnia razem z Siergiejem Zalotinem wystartował na pokładzie Sojuza TM-30. Przez ponad 72 dni, do 16 czerwca, obaj pracowali na Mirze jako 28 stała załoga.
• 2001-2004 – od stycznia 2001 przygotowywał się do długotrwałego lotu na Międzynarodową Stację Kosmiczną. Otrzymał przydział do załogi rezerwowej Ekspedycji 5 i podstawowej Ekspedycji 7. Po katastrofie promu Columbia rozformowano szkolone załogi, ponieważ zaszła potrzeba ograniczenia liczebności stałych załóg do jedynie 2 astronautów. W nowym harmonogramie Kaleri znalazł się razem z Michaelem Foale w załodze dublerów Ekspedycji 7 i w załodze podstawowej Ekspedycji 8. Na pokładzie Sojuza TMA-3 astronauci wystartowali w kierunku ISS 18 października 2003. Ich lot trwał ponad 194 dni. Zakończył się 30 kwietnia 2004 lądowaniem na terenie Kazachstanu.
• 2005-2006 – kontynuował treningi do kolejnego lotu (Ekspedycje 15-17) na ISS, ale ostatecznie nie przydzielono go do konkretnej misji. 30 października zachowując uprawnienia aktywnego kosmonauty został zastępcą naczelnika oddziału kosmonautów RKK Energia.
• 2007-2009 – w sierpniu 2007 powierzono mu kolejną misję. Początkowo miał być to udział w Ekspedycji 23. Na na stację kosmiczną miał się udać na pokładzie testowanego po raz pierwszy w kosmosie zmodyfikowanego statku Sojuz TMA. Z powodu opóźnień start nowego statku przełożono i ostatecznie załogę Kaleri, Skripoczka i S. Kelly przesunięto do podstawowego składu Ekspedycji 25/26.
• 2010 – 7 października (czas UTC) udał się w kosmos po raz piąty jako dowódca statku Sojuz TMA-01M.

Nagrody i odznaczenia

• tytuł Bohatera Federacji Rosyjskiej i medal „Złotej Gwiazdy” w 1992,
• order „Za zasługi dla Ojczyzny” II i III stopnia,
• Order Przyjaźni,
• medal NASA „Za lot kosmiczny” (NASA Space Flight Medal),
• NASA Public Service Medal
• Kawaler Legii Honorowej (Francja)

Wykaz lotów

Loty kosmiczne, w których uczestniczył Aleksandr J. Kareli
№	Data startu	Statek kosmiczny	Data lądowania	Statek kosmiczny	Funkcja	Czas trwania
1	17 marca 1992	Sojuz TM-14	10 sierpnia 1992	Sojuz TM-14	inżynier pokładowy	145 dni 14 godzin 10 minut i 33 sekundy.
2	17 sierpnia 1996	Sojuz TM-24	2 marca 1997	Sojuz TM-24	inżynier pokładowy	196 dni 17 godzin 26 minut i 13 sekund.
3	4 kwietnia 2000	Sojuz TM-30	16 sierpnia 2000	Sojuz TM-30	inżynier pokładowy	72 dni 19 godziny 42 minuty i 16 sekund.
4	18 października 2003	Sojuz TMA-3	30 kwietnia 2004	Sojuz TMA-3	dowódca	194 dni 18 godzin 33 minuty i 43 sekundy.
5 (*)	7 października 2010	Sojuz TMA-01M	16 marca 2011	Sojuz TMA-01M	Dowódca Sojuza TMA-01M inżynier pokładowy Ekspedycji 25/26 na ISS.	–
Łączy czas spędzony w kosmosie – 609 dni 21 godzin 52 minuty i 45 sekund

(*) – misja w toku

Zobacz też

• Grupy i oddziały astronautów,
• Alfabetyczna lista astronautów i kosmonautów.

Bibliografia

• Biografa na stronie Federalnej Agencji Kosmicznej Rosji

Linki zewnętrzne

• Biografia na stronie NASA (ang.)
• Biogram na stronie Spacefacts (ang.)