Aleksandra Zagórska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aleksandra Zagórska
mjr Aleksandra Zagórska (Lwów, 1918-1919)
mjr Aleksandra Zagórska (Lwów, 1918-1919)
podpułkownik podpułkownik
Data i miejsce urodzenia 24 kwietnia 1884
Królestwo Polskie (kongresowe) Lublin
Data i miejsce śmierci 14 kwietnia 1965
Polska Warszawa
Przebieg służby
Lata służby od 1904
Siły zbrojne Wojsko Polskie
Jednostki Ochotnicza Legia Kobiet
Stanowiska komendantka Ochotniczej Legii Kobiet
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
Bitwa o Lwów 1918-1919
Wojna polsko-bolszewicka
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości z Mieczami Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Złoty Krzyż Zasługi Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 Krzyż Obrony Lwowa.jpg

Aleksandra Zagórska, primo voto Bitschan, secundo voto Zagórska, vel Aleksandra Bednarz (ur. 24 kwietnia 1884 w Lublinie, zm. 14 kwietnia 1965 w Warszawie) – podpułkownik Wojska Polskiego, żołnierz Legionów, organizatorka i komendantka Ochotniczej Legii Kobiet[1], działaczka niepodległościowa.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Aleksandra Zagórska (z tyłu) z członkiniami Ochotniczej Legii Kobiet w 1920 roku

Urodziła się w rodzinie Lubicz-Radzimińskich: Antoniego i Flory z domu Dzięciołowskiej. Dzieciństwo spędziła w Sandomierzu. Od 1894 uczyła się w progimnazjum w Zamościu, a od 1895 do gimnazjum w Radomiu. W gimnazjum uczestniczyła w kolportażu odezw PPS.

Od 1904 roku studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim. Podjęła współpracę z techniką partyjną PPS kierowaną przez Ksawerego Praussa. W tym samym roku wstąpiła do Organizacji Bojowej PPS.

W 1906 roku założyła wspólnie z Czesławem Świrskim wytwórnię materiałów wybuchowych, w której wyprodukowano ładunki wybuchowe wykorzystane m. in. w akcji „krwawa środa”. W listopadzie 1906 uległa zatruciu wyziewami piorunianu rtęci, służącego do produkcji bomb, z tego powodu przebywała na kuracji w Zakopanem. Po rekonwalescencji powróciła do Warszawy, gdzie nadal uczestniczyła w działaniach bojowych. W lipcu 1907 r. uczestniczyła w nieudanym zamachu na pociąg wiozący żołnierzy pułku wołyńskiego w Łapach. W marcu 1908 r. została aresztowana i osadzona na Pawiaku.

Dzięki łapówce została w trakcie procesu uwolniona od zarzutów i tymczasowo zwolniona w październiku 1908 tr., jednak zagrożona aresztowaniem zbiegła do Galicji. Zamieszkała we Lwowie i z polecenia Tomasza Arciszewskiego przewoziła broń i wydawnictwa PPS do Królestwa.

W 1911 wstąpiła do Związku Walki Czynnej, a także do Związku Strzeleckiego we Lwowie. Była organizatorką kobiecych drużyn Polskiej Organizacji Wojskowej.

W czasie I wojny światowej była organizatorką kobiecej służby wywiadowczej I Brygady Legionów Polskich. W stopniu majora wzięła udział w obronie Lwowa w latach 1918-1919. 4 listopada 1918 roku zorganizowała kobiecą organizację paramilitarną Ochotnicza Legia Kobiet, której była komendantką. Ochotniczki z tej formacji czynnie brały udział w walkach. W czasie wojny polsko-bolszewickiej ponownie stanęła do walki, organizując kolejne bataliony Ochotniczej Legii Kobiet. Dosłużyła się stopnia podpułkownika. Z dniem 1 października 1921 roku, na własną prośbę, została zwolniona z czynnej służby wojskowej[2].

W okresie międzywojennym w latach 1922–1924 mieszkała w Kobierzynie, zaś od 1927 we Lwowie, gdzie jej mąż kierował szpitalami psychiatrycznymi. Po śmierci męża przeniosła się do Radości pod Warszawą i podjęła pracę w Radzie Szkolnej Miasta Stołecznego Warszawy przy organizowaniu kolonii dla dzieci.

W 1928 organizowała Związek Legionistek Polskich, pełniąc do 1939 funkcję prezesa. W trakcie okupacji hitlerowskiej brała udział w konspiracji piłsudczykowskiego Konwentu Organizacji Niepodległościowych. Po wojnie mieszkała w Zakopanem pod nazwiskiem Aleksandra Bednarz.

Z pierwszego małżeństwa miała syna, Jerzego, który mając czternaście lat wziął udział w walkach o Lwów i poległ 21 listopada 1918 roku[3]. Jej drugim mężem był lwowski lekarz, z którym mieszkała na lwowskim Kulparkowie. Zmarła 14 kwietnia 1965 w wieku 79 lat. Została pochowana na Cmentarzu Bródnowskim (aleja 71B, rząd III, grób 11).

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Anna Marcinkiewicz-Gołaś, Ochotnicza Legia Kobiet: 1918-1922, Warszawa, PAT, 2006
  2. Polska Zbrojna Nr 17 z 25 października 1921 r. s. 3.
  3. W obronie Lwowa i Kresów Wschodnich. Polegli od 1-go Listopada 1918 do 30-go Czerwca 1919, Nakładem Straży Mogił Polskich Bohaterów, Lwów 1926, s. 79-80.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marek Gałęzowski, Wierni Polsce. Ludzie konspiracji piłsudczykowskiej 1939-1947, Warszawa 2006
  • Anna Marcinkiewicz-Gołaś, Ochotnicza Legia Kobiet: 1918-1922, Warszawa, PAT, 2006,
  • Anna Marcinkiewicz-Gołaś, Służba i działalność frontowa warszawskiego oddziału Ochotniczej Legii Kobiet w 1920 r., Niepodległość i Pamięć nr 28, Warszawa 2008, wyd. Muzeum Niepodległości,
  • Anna Marcinkiewicz-Gołaś, Ochotnicza Legia Kobiet w obronie Wilna (1919-1922), w: Nad Wilią i Niemnem.: Wileńszczyzna w dziejach militarnych Polski XX wieku (wybrane zagadnienia), Piotrków Trybunalski, Naukowe Wydaw. Piotrkowskie, 2004.