Aleksandropolis

Aleksandropolis Αλεξανδρούπολη
Latarnia morska - znak rozpoznawczy Aleksandropolis, w Grecji
Państwo	Grecja
Region	Macedonia Wschodnia i Tracja
Prefektura (stara)	Ewros
Populacja (2001) • liczba ludności	52 720
Położenie na mapie Grecji Aleksandropolis
40°51′N 25°52′E
Multimedia w Wikimedia Commons

Aleksandropolis (gr. Αλεξανδρούπολη – Aleksandrupoli, Alexandroupoli), do roku 1920 używano głównie nazwy miasta Dedeagats, gr. Δεδέαγατς, tr. Dedeağaç) – miasto w Grecji w regionie Macedonii Wschodniej i Tracji, stolica prefektury Ewros.

Transport

Port morski został modernizowany w bieżącym wieku. lotnisko cywilne "Dimokritos", zmodernizowano w 2009. Nowa część portu morskiego składa się z nabrzeża przeładunkowego dla ładunków skonteneryzowanych i ro-ro oraz z nabrzeża promowego, łączącego ruch drogowy kontynentu z nieodległą i zwykle doskonale widoczną, górzystą, historyczną wyspą Samotraką. W bardzo ograniczonym zakresie, wykorzystywana jest zmodernizowana w bieżącym wieku linia kolejowa, z Salonik do Stambułu i do Bułgarii. Z początkiem 2011, w ramach oszczędności, wycofano z niej usługę Intercity. Podobnie jak w całej Grecji, bardzo dobrze rozwinięta jest masowa komunikacja autobusowa. Do miasta wiodą cztery zjazdy z autostrady "Egnatia Odos", łączącej pobliską wschodnią granicę państwa z portem Igumenitsa nad Morzem Jońskim. Nazwa autostrady wywodzi się z tradycji rzymskiej oraz bizantyńskiej drogi "Via Egnatia" (czyli "przez Saloniki"), łączącej niegdyś Konstantynopol z miastami Italii.

Przemysł

W okręgu dobrze rozwinięte jest przetwórstwo spożywcze. Prócz niego, lokalna strefa przemysłowa gości zakłady o lokalnym znaczeniu. Rozważa się przyciągnięcie do Aleksandropolis dużej, międzynarodowej inwestycji rafinerii ropy naftowej, toteż projekty zagospodarowania przestrzennego tworzone są dla ośrodka, mieszczącego docelowo 200 tysięcy mieszkańców. Istniejące porozumienie o budowie rurociągu ropy naftowej z Rosji do Bułgarii i Grecji, odcinek Burgas-Aleksandropolis, jeszcze nie jest realizowane. Trwa rozruch gazociągu z Azji, przez Turcję, Grecję, do Włoch, z węzłem w Aleksandropolis. Eksploatacja rud metali, w tym złota, napotyka na obiekcje, związane z istnieniem bardzo czystego, w tej części Tracji, środowiska naturalnego.

Oświata, nauka, Kultura

Działa tu Wydział Pedagogiczny i Wydział Lekarski Uniwersytetu Tracji im. Demokryta z Abdery oraz nowoczesny szpital uniwersytecki, według miejscowych największy na Bałkanach. Istnieje międzynarodowe, pięciogwiazdkowe centrum konferencyjne. Lokalne, społeczne organizacje kulturalne, w organizacji imprez wspomagane są przez miejscowy ośrodek telewizji publicznej. Aleksandroupolis zamieszkałe jest przez przez ludność mieszaną o bogatym składzie narodowościowym.

Zróżnicowanie etniczne mieszkańców

Dominują Grecy, jednak liczna jest też grupa autochtonicznej (plemiennej) ludności tureckiej, pomackiej i cygańskiej (greckiej oraz niegreckiej). Także sama ludność greckojęzyczna jest mieszanką grupy lokalnej, grup przybyłych tu z innych miejsc Grecji, oraz licznej grupy pontyjskiej i rosyjsko-pontyjskiej. Tradycyjnie dla Zachodniej Tracji, ludy te koegzystują w zgodnym sąsiedztwie, a jedynym elementem ściśle wykazywanym statystycznie jest wyznanie. Lokalne programy RTV wspierają kultury grecką, pomacką, lokalną turecką i grecko-pontyjską. Sporo śladów architektonicznych pozostawiła ludność bułgarska, w latach 1923-1930 stopniowo przesiedlona do Bułgarii, w ramach wymian ludności, nadzorowanych przez Ligę Narodów.

Środowisko geograficzne i turystyka,

Miasto rozpościera się na niewielkiej równinie, otoczonej wzgórzami, z lasem, ciągnącym się aż do bułgarskiej granicy, zawierającym sosny naprzemiennie z dużymi powierzchniami karłowatego dębu. Obecna turecka nazwa miasta "Dedeagat" w języku Traków oznaczała „miejsce pełne dębów”. W okolicach Aleksandropolis, zwłaszcza w pobliżu miejscowości Tichero, znajdywane są skamieliny dębów, o wieku 25 mln lat, leżące na ziemi pnie dużych rozmarów. Fragment tak skamieniałego, grubego pnia umieszczono na skwerze, w centrum miasta, umieszczając w nim publiczny kran z wodą. W odległym o 8 km na wschód od Aleksandropolis dawnym, rzymskim Trajanopolis, podobnie jak w czasach bizantyńskich i tureckich, mieści się obecnie ośrodek balneoterapii. Korzysta z niego głównie ludność miejscowa, co sprzyja umiarkowanym cenom. Prócz zabiegów leczniczych kuracjusze mogą realizować spacery i dalsze wycieczki do położonej w bezpośrednim sąsiedztwie delty rzeki Ewros, porośniętej bujną roślinnością, z obfitością lokalnego i wędrownego ptactwa. Dostrzec można zarówno wiele polskich gatunków, migrujących tędy do Afryki i z Afryki, jak i grupy flamingów, w pobliskich rowach melioracyjnych. Organizowana jest wardkada, czyli spływ łodziami motorowymi i pontonami (łódź, to po grecku warka), z przewodnikiem, od miejscowości Feres, aż do Morza Egejskiego. W centrum Feres zachował się bizantyjski kościół z XI wieku i fragmenty bizantyńskich, lokalnych akweduktów, a w okolicach wielkie, XIX-wieczne wiatraki.

Z bogactwem przyrodniczym delty Ewros (Maritsa) zapoznaje też Centrum Informacyjne Delty, w Trajanupoli, gdzie przyjmowane są też zapisy na organizowaną przez ten ośrodek warkadę. Wyżej, na północ od delty rozciągają się lasy Dadia. Oba obszary – delta Ewros oraz lasy Dadia – należą do unikatów przyrodniczych, objętych konwencją ochrony ptasiej przyrody z Ramsar. Lasy Dadia słyną ze spotykanych tu 36 spośród łącznie 38 europejskich gatunków ptactwa drapieżnego (obecnych także w delcie). Stanowiska do obserwacji ptaków wyposażono w sprzęt optyczny oraz liczne plansze informacyjne. Dowóz z Dadia do rezerwatów organizowany jest leśnymi mikrobusami. Centrum Informacyjne Dadia prezentuje wystawy z fotografiami, plastycznymi makietami geofizycznymi i licznymi filmami przyrodniczymi, do wyboru na DVD. W drodze do Dadia leży miasteczko Sufli, słynne z produkcji najwyższej jakości jedwabiu. W przeszłości jego produkcja należała do ścisłych tajemnich państwowych, a bizantyńscy Grecy sprzedawali Europie swój produkt na równi z jedwabiem chińskim i wyłącznie jako oryginalny wyrób chiński. Funkcjonuje tu Muzeum Jedwabnictwa oraz liczne sklepy firm rękodzieła jedwabniczego. Miasteczko Didimoticho, położone jest nieco na północ od Dadia. Jego nazwa oznacza "bliźniaczy mur" gdyż otoczone było niegdyś podwójnym murem obronnym. Zachowały się fragmenty tych umocnień, istnieją odkrywki archeologiczne obszarów osadnictwa, poczynając od epoki neolitu, rodowód sięga 5100 lat. W niedalekim, otoczonym szczególnie grubymi i wysokimi murami zamku Pytio, nad rzeką Ewros, cesarze bizantyńscy, z dala od niepokojów stolicy, przechowywali cesarski skarbiec. Ze wzgórza w Makri, położonego o 10 km na zachód od centrum Aleksandropolis, roztacza się widok na gaje oliwne, równinę, morze i górzystą wyspę Samotrakę. W zboczu wzgórza leży grota ze śladami osadnictwa, sięgającego neolitu. W opinii miejscowej ludności jest to grota Cyklopa, oślepionego niegdyś przez mitycznego żeglarza – Odyseusza. Na wzgórzu istniało też rzymskie miasto. Atrium każdego z domostw zdobiło drzewo oliwne. Po domostwach nie pozostało śladu na powierzchni ziemi, jednak owe drzewa o szczególnie grubych i splątanych pniach, wciąż rosną tu, w równych odstępach, aktualnie wśród kwietnych zimą i wiosną łąk. Na Zachod od Makri położone są ruiny starożytnej Mesimwrii, założonej w VII w. p.n.e. przez mieszkańców Samotraki. Ogrodzony teren wykopalisk, o statusie muzeum, dotyczy zwartego obszaru miejskiego z dobrze zachowaną siatką ulic i fragmentami muru obronnego od portu. Identycznie zwało się po grecku także inne miasto Mesembria, położone nad Morzem Czarnym i jest to obecny Nesebyr. Wszystkie opisane powyżej miejscowości leżą w zasięgu krótkich wycieczek samochodowych z Aleksandropolis.

Historia

Za początki współczesnego miasta przyjmuje się lata 1877-78. Ówczesne Dedeagat, liczące ok. 2 tysiące dusz, w 1878 roku, traktatem z Ajos Stefanos (1878 r.), na 8 lat dostało się pod rosyjskie panowanie. Wtedy to oficerowie inżynierii kwaterujących tam oddziałów rosyjskich, gościnnie podejmowanych przez miejscowych Greków i Bułgarów, wykonali plan ulic nowego miasta. Przewidziano je dla 50 tysięcy mieszkańców. Następnie miasto przeszło pod władzę Bułgarii, by po kolejnym, kilkakrotnym zaznaniu wojen, w roku 1920 już ostatecznie trafić w skład Grecji.

Greckie przewodniki informują, że nazwa Aleksandropolis wywodzi się jeszcze z czasów Aleksandra Wielkiego (Macedońskiego). Nie przeszkodziło to miejscowym zapewnić drogich rosyjskich gości, że oto zaprojektują nowoczesny ośrodek miejski, który zostanie nazwany tak na cześć cara Aleksandra. Goście życzliwie przyłożyli się do pracy i prócz wytyczenia funkcjonalnego planu przyszłego miasta wznieśli jeszcze kilka prawosławnych kościołów. Należy do nich kościół metropolitalny w Aleksandropolis, jak i wyróżniający się elegancją i ówcześnie nowatorską technicznie, ażurową, betonową konstrukcją dzwonnic kościółek w miejscowości Lutros tuż przy ruinach antycznego Trajanopolis, w aktualnie czynnym uzdrowisku Lutra Trajanupolis. W trakcie greckiej wojny o niepodległość 1941-1944 w okolicach Aleksandropolis operowało duże zgrupowanie partyzantów ELAS, często przecinające niemieckie linie komunikacyjne do sąsiednich Bułgarii i Turcji. Po wojnie grupa partyzantów z tych oddziałów trafiła następnie do Polski, gdzie osiedlili się jako wychodźcy polityczni. Ich potomkowie do dziś zamieszkują w Polsce, a także w Aleksandropolis i jego okolicach.

Miasta partnerskie

• Burgas, Bułgaria

Linki zewnętrzne

• okolice Aleksandropolis (prezentacja, ze stron zarządu miasta)
• historia Aleksandropolis od neolitu po lata 20-ste XX w. (ang.)
• Muzeum Jedwabnictwa w Sufli
• Rezerwat Ewros Delta
• Delta i lasy Dadia
• Rezerwat Dadia (gr.)
• Stanowisko archeologiczne Mesimwria
• Strona autostrady "Egnatia Odos"
• Port lotniczy "Democritus"